StartKlasyKlasa 3 LO › Pochodna funkcji w punkcie

Pochodna funkcji w punkcie

Klasa 3 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 2

Pochodna funkcji

Definicja

$$f'(x_0)=\lim_{h\to0}\frac{f(x_0+h)-f(x_0)}{h}$$

Pochodna mierzy chwilowe tempo zmian funkcji. Geometrycznie jest to współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu w punkcie $x_0$.

Równanie stycznej: $y=f'(x_0)(x-x_0)+f(x_0)$.

Pochodne funkcji elementarnych

$$(c)'=0,\qquad (x^n)'=nx^{n-1},\qquad (\sqrt{x})'=\frac{1}{2\sqrt{x}}$$

$$(\sin x)'=\cos x,\qquad (\cos x)'=-\sin x,\qquad (e^x)'=e^x,\qquad (\ln x)'=\frac1x$$

Reguły różniczkowania

$$(f\pm g)'=f'\pm g'$$

$$(fg)'=f'g+fg'$$

$$\left(\frac{f}{g}\right)'=\frac{f'g-fg'}{g^2}$$

$$\big(f(g(x))\big)'=f'(g(x))\cdot g'(x)$$

Badanie funkcji

  • $f'(x)>0$ — funkcja rosnąca
  • $f'(x)<0$ — funkcja malejąca
  • $f'(x_0)=0$ i zmiana znaku z $+$ na $-$ — maksimum lokalne
  • $f'(x_0)=0$ i zmiana znaku z $-$ na $+$ — minimum lokalne

Interpretacja fizyczna

Pochodna drogi po czasie to prędkość, pochodna prędkości — przyspieszenie.

Na co uważać

Sam warunek $f'(x_0)=0$ nie wystarcza — dla $f(x)=x^3$ mamy $f'(0)=0$, ale ekstremum nie ma (brak zmiany znaku). Pochodna iloczynu nie jest iloczynem pochodnych. Przy funkcji złożonej łatwo pominąć „pochodną wnętrza”. Szukając wartości najmniejszej i największej na przedziale domkniętym, sprawdź także końce przedziału.

Interpretacja pochodnej — styczna i prędkość

Interpretacja geometryczna

Pochodna $f'(x_0)$ to współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu w punkcie $x_0$. Równanie stycznej:

$$y=f'(x_0)(x-x_0)+f(x_0)$$

Interpretacja fizyczna

Pochodna drogi po czasie to prędkość chwilowa, a pochodna prędkości — przyspieszenie:

$$v(t)=s'(t),\qquad a(t)=v'(t)$$

Podstawowe wzory

$$(x^n)'=nx^{n-1},\qquad (c)'=0,\qquad (cx)'=c$$

Pochodną wielomianu liczymy wyraz po wyrazie.

Znak pochodnej a monotoniczność

$$f'>0 \Rightarrow \text{funkcja rośnie},\qquad f'<0 \Rightarrow \text{maleje}$$

Gdy $f'(x_0)=0$, styczna jest pozioma — to kandydat na ekstremum.

Zastosowania

Chwile zatrzymania ciała znajdujemy z warunku $v(t)=0$. Wierzchołek paraboli to punkt, w którym pochodna się zeruje.

Na co uważać

Pochodna to nachylenie, nie wartość funkcji. Pochodna stałej wynosi zero — nie przepisujemy wyrazu wolnego do wyniku.

Wzory 1

Definicja pochodnej i pochodne funkcji elementarnych
$$f'(x_0)=\lim_{h\to 0}\frac{f(x_0+h)-f(x_0)}{h};\qquad (x^n)'=nx^{n-1},\quad (\sin x)'=\cos x,\quad (e^x)'=e^x,\quad (\ln x)'=\frac{1}{x}$$

Co robi: mierzy chwilowe tempo zmian funkcji; geometrycznie — współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu w punkcie.

Elementy: $f'(x_0)$ — pochodna w punkcie, $h$ — przyrost argumentu. Równanie stycznej: $y=f'(x_0)(x-x_0)+f(x_0)$.

Przykład: $f(x)=x^3$, $f'(x)=3x^2$, więc w $x_0=2$ styczna ma nachylenie $12$, a jej równanie to $y=12(x-2)+8=12x-16$.

Pułapka: $(x^n)'=nx^{n-1}$ działa też dla wykładników ujemnych i ułamkowych: $\left(\frac{1}{x}\right)'=(x^{-1})'=-x^{-2}=-\frac{1}{x^2}$. Pochodna stałej to zero.

🧩Quizy 2

Zadania 80

Zadanie nr 1

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=x^3$.

A 3x²
B
C 3x
D x⁴/4
Zadanie nr 1

Ile wynosi pochodna funkcji $f(x)=x^5$?

A $5x^4$ i $x^4$
B $5x^4$
C $x^4$
D $5x^6$
Zadanie nr 1

Pochodna funkcji $f(x)=x^2$ wynosi:

A $x$
B $2x$
C $2$
D $x^2$
Zadanie nr 1

Pochodna funkcji $f(x)=x^3$ wynosi:

A $x^2$
B $3x^2$
C $3x$
D $x^4$
Zadanie nr 2

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=4x^3-2x^2+7x-5$.

Zadanie nr 2

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=3x^2-4x+7$.

Zadanie nr 2

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=x^3-2x$.

Zadanie nr 2

Wyznacz pochodną funkcji $f(x)=x^5$.

Zadanie nr PR18.1

Oblicz $f^\prime(1)$ dla $f(x)=x^3-6x^2+5$.

Zadanie nr 3

Pochodna funkcji stałej $f(x)=7$ wynosi:

A 7
B 7x
C 0
D 1
Zadanie nr 3

Oblicz $f^{\prime}(2)$ dla funkcji $f(x)=x^2-3x$.

Zadanie nr 3

Oblicz wartość pochodnej funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=3$.

Zadanie nr 3

Pochodna funkcji stałej $f(x)=7$ wynosi:

A $0$
B $7$
C $1$
D $7x$
Zadanie nr PR18.2

Wyznacz wszystkie $m$, dla których funkcja $f(x)=x^3+mx^2+3x-1$ jest rosnąca w $\mathbb R$.

Zadanie nr 4

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=\frac{1}{x}$.

Zadanie nr 4

Pochodna funkcji stałej $f(x)=7$ wynosi:

A $7$
B $7x$
C $0$
D $1$
Zadanie nr 4

Pochodna $f'(x_0)$ w punkcie to geometrycznie:

A wartość funkcji
B pole pod wykresem
C współczynnik kierunkowy stycznej
D miejsce zerowe
Zadanie nr 4

Wyznacz pochodną funkcji $f(x)=4x$.

Zadanie nr PR18.3

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji $f(x)=x^3-2x+1$ w punkcie o odciętej $1$.

Zadanie nr 5

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=\sqrt{x}$.

Zadanie nr 5

Oblicz pochodną iloczynu $f(x)=(x^2+1)(x-3)$, korzystając z reguły iloczynu.

Zadanie nr 5

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=5x+7$.

Zadanie nr 5

Wyznacz pochodną funkcji $f(x)=x^2+3x-5$.

Zadanie nr PR18.4

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji $f(x)=\dfrac{x^2+3}{x}$ w punkcie o odciętej $1$.

Zadanie nr 6

Oblicz pochodną iloczynu $f(x)=x^2\sin x$.

Zadanie nr 6

Oblicz pochodną funkcji złożonej $f(x)=(2x+1)^3$.

Zadanie nr 6

Pochodna funkcji stałej $f(x)=7$ wynosi:

A $0$
B $7$
C $1$
D $x$
Zadanie nr 6

Pochodna funkcji $f(x)=2x^3$ to:

A $2x^2$
B $3x^2$
C $6x^2$
D $6x^3$
Zadanie nr PR18.5

Wyznacz przedziały monotoniczności i ekstrema funkcji $f(x)=x^3-3x^2-9x+1$.

Zadanie nr 7

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=\frac{x}{x+1}$.

Zadanie nr 7

Pochodna funkcji $f(x)=\sqrt{x}$ (dla $x>0$) wynosi:

A $\frac{1}{2\sqrt{x}}$
B $\frac{1}{\sqrt{x}}$
C $2\sqrt{x}$
D $\frac{1}{2}x$
Zadanie nr 7

Droga w ruchu opisana jest wzorem $s(t)=t^2$ (w metrach, $t$ w sekundach). Oblicz prędkość w chwili $t=4$ s.

Zadanie nr 7

Wyznacz pochodną funkcji $f(x)=x^3-6x^2+4$.

Zadanie nr PR18.6

Wyznacz najmniejszą i największą wartość funkcji $f(x)=x^3-3x$ w przedziale $[-2,3]$.

Zadanie nr 8

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=(2x+1)^5$.

A 5(2x+1)⁴
B 10(2x+1)⁴
C (2x+1)⁴
D 10(2x+1)⁵
Zadanie nr 8

Wyznacz współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie o odciętej $x_0=3$.

Zadanie nr 8

Wyznacz współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu $f(x)=x^2-4x$ w punkcie $x_0=1$.

Zadanie nr 8

Oblicz wartość pochodnej funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=3$.

Zadanie nr PR18.7

Wyznacz przedziały monotoniczności i ekstrema funkcji $f(x)=\dfrac{x^2}{x-1}$.

Zadanie nr 9

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie o odciętej $x_0=3$.

Zadanie nr 9

Ile wynosi pochodna funkcji $f(x)=4x$?

A $0$
B $x$
C $4x$
D $4$
Zadanie nr 9

Jeśli $f'(x_0)=0$, to styczna w punkcie $x_0$ jest:

A pionowa
B rosnąca
C malejąca
D pozioma
Zadanie nr 9

Pochodna sumy funkcji $f+g$ równa się:

A $f'\cdot g'$
B $f'-g'$
C $(f\cdot g)'$
D $f'+g'$
Zadanie nr PR18.8

Punkt $P=(x_0,2)$, gdzie $x_0\gt 0$, należy do wykresu funkcji $f(x)=\dfrac{3x^2+1}{x^2+1}$. Wyznacz równanie stycznej do wykresu $f$ w punkcie $P$.

Zadanie nr 10

Wyznacz przedziały monotoniczności funkcji $f(x)=x^3-3x$.

Zadanie nr 10

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=x^3-3x^2+2$ i wyznacz jej miejsca zerowe.

Zadanie nr 10

Wyznacz równanie stycznej do wykresu $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=2$.

Zadanie nr 10

Wyznacz pochodną funkcji $f(x)=5x^4-2x^2+7x$.

Zadanie nr PR18.9

Wyznacz równania stycznych do wykresu funkcji $f(x)=x^3-3x+2$ równoległych do prostej $y=9x$.

Zadanie nr 11

Wyznacz ekstrema lokalne funkcji $f(x)=x^3-3x$.

Zadanie nr 11

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=(x^2-1)^4$.

Zadanie nr 11

Pochodna funkcji $f(x)=x^4$ to:

A $4x$
B $4x^3$
C $x^3$
D $3x^4$
Zadanie nr 11

Współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu funkcji $f$ w punkcie $x_0$ jest równy:

A $f(x_0)$
B $f'(x_0)$
C $x_0$
D $0$
Zadanie nr PR18.10

Wyznacz wszystkie wartości $k$, dla których równanie $x^3-3x^2-9x+1=k$ ma trzy różne rozwiązania.

Zadanie nr 12

Dla funkcji $f(x)=x^3$ zachodzi $f'(0)=0$. Czy w punkcie $x=0$ jest ekstremum?

A Tak, minimum
B Tak, maksimum
C Nie — pochodna nie zmienia znaku
D Nie da się ustalić
Zadanie nr 12

Reguła pochodnej ilorazu $\left(\frac{u}{v}\right)^{\prime}$ ma postać:

A $\frac{u^{\prime}}{v^{\prime}}$
B $\frac{u^{\prime}v-uv^{\prime}}{v^2}$
C $\frac{u^{\prime}v+uv^{\prime}}{v^2}$
D $u^{\prime}v-uv^{\prime}$
Zadanie nr 12

Ciało porusza się według wzoru $s(t)=t^2-3t$ (w metrach). W której chwili prędkość wynosi zero?

Zadanie nr 12

Oblicz $f'(1)$ dla funkcji $f(x)=x^3-2x$.

Zadanie nr 13

Wyznacz wartość najmniejszą i największą funkcji $f(x)=x^2-4x+1$ w przedziale $\langle0,3\rangle$.

Zadanie nr 13

Funkcja $f(x)=x^2-4x+3$. Dla jakiego argumentu styczna do wykresu jest pozioma?

Zadanie nr 13

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=2x^3-3x^2+5x-1$.

Zadanie nr 13

Dla jakich $x$ pochodna funkcji $f(x)=x^2-4x$ jest równa zeru?

Zadanie nr 14

Z drutu o długości $40$ cm wygięto prostokąt. Jakie wymiary da największe pole?

Zadanie nr 14

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=1$.

Zadanie nr 14

Współczynnik kierunkowy stycznej do $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=0$ wynosi:

A $2$
B $1$
C $0$
D $-1$
Zadanie nr 14

Funkcja jest rosnąca w przedziale, w którym jej pochodna jest:

A dodatnia
B ujemna
C równa zeru
D stała
Zadanie nr 15

Punkt porusza się po prostej zgodnie ze wzorem $s(t)=t^3-6t^2+9t$ (droga w metrach, czas w sekundach). Oblicz prędkość w chwili $t=2$ s.

Zadanie nr 15

Pochodna funkcji $f(x)=x^2+x$ w punkcie $x_0=0$ wynosi:

A $1$
B $0$
C $2$
D $-1$
Zadanie nr 15

Prędkość ciała opisuje wzór $v(t)=6t$ (m/s). Przyspieszenie to pochodna prędkości. Oblicz przyspieszenie.

Zadanie nr 15

Wyznacz przedziały monotoniczności funkcji $f(x)=x^2-6x+1$.

Zadanie nr 16

Jeśli $f'(x)<0$ w całym przedziale, to funkcja w tym przedziale jest:

A rosnąca
B stała
C nieciągła
D malejąca
Zadanie nr 16

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=\frac{2}{x}$ (dla $x\neq0$).

Zadanie nr 16

Jeśli $f'(x)>0$ w pewnym przedziale, to funkcja jest tam:

A rosnąca
B malejąca
C stała
D nieokreślona
Zadanie nr 16

Pochodna funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=0$ wynosi:

A $2$
B $1$
C $0$
D nie istnieje
Zadanie nr 17

Oblicz pochodną funkcji $f(x)=e^x+\ln x$.

Zadanie nr 17

Punkt materialny porusza się według równania $s(t)=t^2+3t$ (droga w metrach, czas w sekundach). Oblicz prędkość chwilową w chwili $t=2$ s.

Zadanie nr 17

Wyznacz równanie stycznej do wykresu $f(x)=x^3$ w punkcie $x_0=1$.

Zadanie nr 17

Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji $f(x)=x^2$ w punkcie $x_0=2$.

Zadanie nr 18

W jakim punkcie styczna do wykresu funkcji $f(x)=x^2-4x$ jest równoległa do osi $OX$?

Zadanie nr 18

Zbadaj monotoniczność funkcji $f(x)=x^3-3x$ za pomocą pochodnej.

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas