StartKlasyKlasa 3 LO › Ciąg geometryczny (2)

Ciąg geometryczny (2)

Klasa 3 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 1

Ciąg geometryczny (klasa 3 LO)

Definicja

Każdy wyraz powstaje przez pomnożenie przez stały iloraz $q$: $a_{n+1}=a_n\cdot q$.

Wyraz ogólny

$a_n=a_1\cdot q^{n-1}$.

Suma

$S_n=a_1\cdot\frac{1-q^n}{1-q}$ dla $q\neq1$.

Własność

Kwadrat wyrazu to iloczyn sąsiadów: $a_n^2=a_{n-1}\cdot a_{n+1}$.

Wzory 2

Ciąg geometryczny — wzór ogólny i suma
$$a_n=a_1q^{n-1},\qquad S_n=a_1\cdot\frac{1-q^n}{1-q}\ (q\ne 1),\qquad a_n^2=a_{n-1}\cdot a_{n+1}$$

Co robi: opisuje ciąg o stałym ilorazie kolejnych wyrazów — model procentu składanego i wzrostu wykładniczego.

Elementy: $a_1$ — pierwszy wyraz, $q$ — iloraz ($q\ne 0$), $n$ — numer wyrazu. Dla $q=1$ ciąg jest stały i $S_n=na_1$. Ostatni wzór to własność średniej geometrycznej.

Przykład: $a_1=2$, $q=3$: $a_5=2\cdot 3^4=162$, $S_5=2\cdot\frac{1-243}{1-3}=2\cdot 121=242$.

Pułapka: wzór na sumę nie działa dla $q=1$ (dzielenie przez zero) — ten przypadek zawsze rozpatruj osobno, zwłaszcza w zadaniach z parametrem.

Suma ciągu geometrycznego (klasa 3 LO)
$$S_n=a_1\cdot\frac{1-q^n}{1-q}\quad(q\neq1)$$

Co robi: sumuje $n$ wyrazów ciągu geometrycznego.

Elementy: $q$ to iloraz; dla $q=1$ suma to $n\cdot a_1$.

Przykład: $1+2+4+8=1\cdot\frac{1-2^4}{1-2}=15$.

🧩Quizy 1

Zadania 71

Zadanie nr 1

Iloraz ciągu geometrycznego $2$, $6$, $18$, $54$, … wynosi:

A $2$
B $4$
C $3$
D $6$
Zadanie nr 1

Wzór na $n$-ty wyraz ciągu geometrycznego to:

A $a_n=a_1+(n-1)r$
B $a_n=a_1\cdot q^{n-1}$
C $a_n=a_1\cdot n$
D $a_n=q^n$
Zadanie nr 2

Oblicz piąty wyraz ciągu geometrycznego, w którym $a_1=5$ i $q=2$.

Zadanie nr 2

Dany jest ciąg geometryczny $a_1=2$, $q=3$. Oblicz $a_4$.

Zadanie nr PP15.1

W ciągu geometrycznym $(a_n)$ dane są $a_1=64$ oraz $a_2=16$. Czwarty wyraz tego ciągu jest równy

A $1$
B $4$
C $-32$
D $\tfrac14$
Zadanie nr PR05.1

Ile ujemnych wyrazów ma ciąg $a_n=3n-7$ ($n\ge1$)?

Zadanie nr PR06.1

Oblicz sumę szeregu $12+6+3+\dots$

Zadanie nr 3

Oblicz sumę siedmiu początkowych wyrazów ciągu geometrycznego o $a_1=1$ i $q=2$.

Zadanie nr 3

W ciągu geometrycznym $a_1=5$, $a_2=15$. Podaj iloraz $q$.

Zadanie nr PP15.2

Ciąg $(4,\ x,\ 9)$ jest geometryczny i ma wszystkie wyrazy dodatnie. Liczba $x$ jest równa

A $6$
B $6{,}5$
C $36$
D $-6$
Zadanie nr PR05.2

Oblicz sumę wszystkich liczb naturalnych dwucyfrowych podzielnych przez $7$.

Zadanie nr PR06.2

Zapisz liczbę $0{,}(36)$ w postaci ułamka nieskracalnego.

Zadanie nr 4

Liczby $4$, $x$, $25$ tworzą ciąg geometryczny. Jaka jest dodatnia wartość $x$?

A $14{,}5$
B $10$
C $12$
D $5$
Zadanie nr 4

Ciąg jest geometryczny, gdy:

A iloraz kolejnych wyrazów jest stały
B różnica jest stała
C wyrazy rosną
D suma jest stała
Zadanie nr PP15.3

W ciągu geometrycznym $a_2=6$ oraz $a_5=48$. Iloraz tego ciągu jest równy

A $2$
B $8$
C $3$
D $14$
Zadanie nr PR05.3

W ciągu arytmetycznym $(a_n)$ spełnione są warunki $a_2+a_5=17$ oraz $a_3\cdot a_4=70$. Wyznacz pierwszy wyraz i różnicę tego ciągu.

Zadanie nr PR06.3

Wyznacz wszystkie $x$, dla których szereg $1+(x-1)+(x-1)^2+\dots$ jest zbieżny.

Zadanie nr 5

Wkład $1000$ zł oprocentowany jest na $5\%$ rocznie (kapitalizacja roczna). Ile będzie na koncie po dwóch latach?

Zadanie nr 5

Podaj kolejne trzy wyrazy ciągu geometrycznego zaczynającego się od $3$ z ilorazem $2$.

Zadanie nr PP15.4

Trzywyrazowy ciąg $(48,\ 12,\ 2m+1)$ jest geometryczny. Liczba $m$ jest równa

A $1$
B $3$
C $-1$
D $-12{,}5$
Zadanie nr PR05.4

Trzywyrazowy ciąg $(x,y,z)$ jest geometryczny i rosnący, a suma jego wyrazów jest równa $39$. Liczby $x,y,z$ są — odpowiednio — pierwszym, drugim i piątym wyrazem pewnego ciągu arytmetycznego. Oblicz $x$, $y$, $z$.

Zadanie nr PR06.4

Rozwiąż równanie $1+2x+4x^2+8x^3+\dots=\dfrac32$, którego lewa strona jest sumą szeregu geometrycznego.

Zadanie nr 6

Ciąg geometryczny ma $a_1=8$ i $q=\frac12$. Który wyraz jest równy $1$?

A czwarty
B trzeci
C piąty
D ósmy
Zadanie nr 6

Który ciąg jest geometryczny?

A $1,3,5,7$
B $2,4,6,8$
C $2,6,18,54$
D $1,2,4,7$
Zadanie nr PP15.5

Suma pięciu początkowych wyrazów ciągu geometrycznego, w którym $a_1=3$ i $q=2$, jest równa

A $93$
B $96$
C $48$
D $186$
Zadanie nr PR05.5

Ciąg arytmetyczny $(a_n)$ ma różnicę $r\ne0$ i $a_1=2$. Wyrazy $a_1$, $a_2$, $a_5$ tworzą (w tej kolejności) ciąg geometryczny. Oblicz $r$ oraz taką liczbę $n$, że suma $n$ początkowych wyrazów ciągu $(a_n)$ jest równa $200$.

Zadanie nr PR06.5

Suma wszystkich wyrazów nieskończonego ciągu geometrycznego jest równa $16$, a jego pierwszy wyraz jest równy $12$. Oblicz trzeci wyraz tego ciągu.

Zadanie nr 7

W ciągu geometrycznym $a_2=12$ i $a_4=108$. Wyznacz $a_1$ oraz $q$, zakładając $q>0$.

Zadanie nr 7

W ciągu geometrycznym $a_1=4$, $q=\frac12$. Oblicz $a_3$.

Zadanie nr PP15.6

Ciąg geometryczny $(a_n)$ spełnia warunek $a_4\cdot a_5=12$. Oblicz iloczyn $a_2\cdot a_7$.

Zadanie nr PR05.6

Liczby $a,b,c$ tworzą ciąg geometryczny, a ich suma jest równa $26$. Liczby $a+1,\ b+6,\ c+3$ tworzą ciąg arytmetyczny. Wyznacz $a,b,c$.

Zadanie nr PR06.6

Nieskończony ciąg geometryczny jest zbieżny, suma jego dwóch pierwszych wyrazów jest równa $12$, a suma wszystkich wyrazów jest równa $16$. Wyznacz pierwszy wyraz i iloraz tego ciągu. Rozważ wszystkie przypadki.

Zadanie nr 8

Oblicz sumę sześciu początkowych wyrazów ciągu $3$, $-6$, $12$, $-24$, …

Zadanie nr 8

Środkowy wyraz $b$ ciągu geometrycznego $4, b, 9$ (wyrazy dodatnie) oblicz z własności ciągu.

Zadanie nr PP15.7

Ciąg $(a_n)$ określony wzorem $a_n=3\cdot(-2)^n$ dla $n\ge1$ jest

A geometryczny o ilorazie $-2$
B arytmetyczny o różnicy $-2$
C geometryczny rosnący
D geometryczny o ilorazie $3$
Zadanie nr PR05.7

Zbadaj monotoniczność ciągu $a_n=\dfrac{n+1}{2n+3}$, $n\ge1$.

Zadanie nr PR06.7

Trójkąt równoboczny $T_1$ ma bok długości $a$. Trójkąt $T_{n+1}$ ma wierzchołki w środkach boków trójkąta $T_n$. Oblicz sumę obwodów oraz sumę pól wszystkich trójkątów $T_1,T_2,T_3,\dots$

Zadanie nr 9

Lokata $2000$ zł na $10\%$ rocznie z kapitalizacją roczną. Ile wynosi kapitał po trzech latach?

A $2600$ zł
B $2400$ zł
C $2200$ zł
D $2662$ zł
Zadanie nr 9

Suma $n$ wyrazów ciągu geometrycznego (dla $q\neq1$) to:

A $a_1\cdot n$
B $\frac{a_1+a_n}{2}n$
C $a_1 q^{n}$
D $a_1\cdot\frac{1-q^{n}}{1-q}$
Zadanie nr PP15.8

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $a_n=5\cdot2^{n-1}$ dla $n\ge1$. Oceń prawdziwość stwierdzeń.

  1. $a_4=40$.
  2. Suma trzech początkowych wyrazów ciągu jest równa $30$.

Oceń prawdziwość każdego stwierdzenia (P — prawda, F — fałsz) i wybierz odpowiedni układ.

P/P 1. P, 2. P
P/F 1. P, 2. F
F/P 1. F, 2. P
F/F 1. F, 2. F
Zadanie nr PR05.8

Ciąg $(a_n)$ jest określony rekurencyjnie: $a_1=2$, $a_{n+1}=a_n+2n$ dla $n\ge1$. Wyznacz wzór ogólny ciągu i oblicz $a_{10}$.

Zadanie nr PR06.8

Rozwiąż równanie $1-x+x^2-x^3+\dots=2x$, którego lewa strona jest sumą szeregu geometrycznego.

Zadanie nr 10

Oblicz sumę szeregu geometrycznego $8+4+2+1+\dots$

Zadanie nr 10

Oblicz sumę $5$ początkowych wyrazów ciągu $a_1=1$, $q=2$.

Zadanie nr PP15.9

Wyznacz wszystkie wartości $x$, dla których ciąg $(x-1,\ 2x,\ 5x+3)$ jest geometryczny.

Zadanie nr PR05.9

Na początku każdego roku przez $10$ lat wpłacamy na konto $1000$ zł. Oprocentowanie wynosi $5\%$ w skali roku, odsetki są kapitalizowane na koniec roku. Oblicz stan konta na koniec dziesiątego roku (wynik zaokrąglij do grosza).

Zadanie nr PR06.9

Korzystając ze wzoru na sumę szeregu geometrycznego, zapisz liczbę $2{,}1(6)$ w postaci ułamka nieskracalnego.

Zadanie nr 11

Szereg geometryczny jest zbieżny, gdy:

A $q>1$
B $|q|<1$
C $q<0$
D $q=1$
Zadanie nr 11

W ciągu geometrycznym $a_2=6$, $a_4=54$. Iloraz (dodatni) wynosi:

A $2$
B $3$
C $9$
D $6$
Zadanie nr PP15.10

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $a_n=2n+1$ dla $n\ge1$. Trzywyrazowy ciąg $(a_1,\ a_4,\ a_k)$ jest geometryczny. Oblicz $k$.

Zadanie nr PR05.10

Suma trzech początkowych wyrazów ciągu geometrycznego jest równa $21$, a ich iloczyn $216$. Wyznacz te wyrazy.

Zadanie nr PR06.10

Funkcja $f$ jest określona wzorem $f(x)=1+\dfrac1x+\dfrac1{x^2}+\dfrac1{x^3}+\dots$ dla tych $x$, dla których szereg jest zbieżny. Wyznacz dziedzinę funkcji $f$ i rozwiąż równanie $f(x)=\frac32$.

Zadanie nr 12

Po ilu latach kapitał $1000$ zł na $20\%$ rocznie przekroczy $2000$ zł przy kapitalizacji rocznej?

Zadanie nr 12

Oblicz szósty wyraz ciągu geometrycznego $a_1=1$, $q=10$.

Zadanie nr 13

Trzy liczby tworzą ciąg geometryczny. Ich iloczyn wynosi $216$, a środkowa liczba to $a_2$. Wyznacz $a_2$.

Zadanie nr 13

Liczby $2$, $x$, $8$ tworzą ciąg geometryczny o wyrazach dodatnich. Wyznacz $x$.

Zadanie nr 14

Suma szeregu $1+\frac13+\frac19+\dots$ wynosi:

A $1{,}25$
B $2$
C $1{,}5$
D $3$
Zadanie nr 14

Ciąg $\frac{1}{2},\frac{1}{4},\frac{1}{8},\dots$ ma iloraz:

A $\frac12$
B $2$
C $\frac14$
D $-\frac12$
Zadanie nr 15

Wartość samochodu spada co roku o $15\%$. Ile będzie wart po trzech latach samochód kupiony za $60\ 000$ zł?

Zadanie nr 15

W ciągu geometrycznym $a_1=3$, $a_3=27$. Wyznacz iloraz i $a_5$ (iloraz dodatni).

Zadanie nr 16

W ciągu geometrycznym $a_1=3$ i $q=-1$. Ile wynosi $a_{10}$?

A $-3$
B $3$
C $0$
D $-30$
Zadanie nr 16

Jeśli $q=1$, to ciąg geometryczny jest:

A rosnący
B malejący
C stały
D naprzemienny
Zadanie nr 17

Bank oferuje $12\%$ rocznie z kapitalizacją kwartalną. Ile wyniesie kapitał z $5000$ zł po roku? Porównaj z kapitalizacją roczną.

Zadanie nr 17

Bakterie podwajają liczebność co godzinę. Zaczynamy od $100$. Ile będzie po $5$ godzinach?

Zadanie nr 18

Liczby $x-1$, $x+1$, $2x+4$ tworzą ciąg geometryczny. Wyznacz $x$.

Zadanie nr 18

Oblicz sumę $1+3+9+27+81$, korzystając ze wzoru na sumę ciągu geometrycznego.

Zadanie nr 19

Piłka spuszczona z wysokości $2$ m odbija się za każdym razem na $60\%$ poprzedniej wysokości. Oblicz łączną drogę, jaką przebędzie do zatrzymania.

Zadanie nr 19

Kwota $1000$ zł jest lokowana na $10\%$ rocznie z kapitalizacją roczną. Ile wyniesie po $3$ latach?

Zadanie nr 20

Wykaż, że jeżeli liczby $a$, $b$, $c$ tworzą ciąg geometryczny o wyrazach dodatnich, to $b=\sqrt{ac}$. Sprawdź to dla $a=2$, $c=18$.

Zadanie nr 20

Wykaż, że jeśli liczby $a$, $b$, $c$ (dodatnie) tworzą ciąg geometryczny, to $b^2=ac$.

Zadanie nr 14.2 · Matura 2026

Ciąg $(a_{n})$ jest

A arytmetyczny i rosnący.
B arytmetyczny i malejący.
C geometryczny i rosnący.
D geometryczny i malejący.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas