Definicje: Biblia

Cechy

• forma wizji (objawienia) — obrazy oglądane przez proroka,
• bogata symbolika — barwy, zwierzęta, postacie o znaczeniu przenośnym,
• symbolika liczb — np. 7 (pełnia, doskonałość), 666 (Bestia).

Znane obrazy

Czterej jeźdźcy Apokalipsy (zaraza, wojna, głód, śmierć), Sąd Ostateczny, walka dobra ze złem, nowe niebo i nowa ziemia.

Księga Hioba — cierpienie niezawinione

Hiob to człowiek sprawiedliwy, który traci wszystko (majątek, dzieci, zdrowie), choć nie zawinił. Mimo cierpienia nie traci wiary. Księga porusza problem: dlaczego cierpią niewinni? Hiob stał się symbolem cierpienia niezasłużonego i wierności Bogu.

Księga Koheleta — motyw vanitas

Kohelet głosi, że wszystko jest marnością (łac. vanitas vanitatum — „marność nad marnościami"). Bogactwo, sława, przyjemności przemijają, a życie ludzkie jest kruche. To refleksja nad przemijaniem.

Cechy przypowieści

• prosta fabuła z życia codziennego (rolnik, pasterz, ojciec),
• sens alegoryczny — postacie i wydarzenia coś symbolizują,
• cel: przekazanie nauki moralnej (pouczenie).

Znane przypowieści

• o synu marnotrawnym — o Bożym miłosierdziu i przebaczeniu,
• o siewcy — o różnym przyjmowaniu słowa Bożego,
• o miłosiernym Samarytaninie — o miłości bliźniego.

Rodzaje psalmów

• dziękczynne — wyraz wdzięczności wobec Boga,
• błagalne (lamentacyjne) — prośba o pomoc, wołanie z głębi cierpienia,
• pochwalne (hymniczne) — wychwalanie Boga i Jego dzieł,
• pokutne, mądrościowe, królewskie.

Cechy

Psalmy cechuje podniosły styl, apostrofy do Boga, paralelizm (powtarzanie podobnych zdań), obrazowość. Autorstwo tradycyjnie przypisuje się królowi Dawidowi.

Najważniejsze opowieści

• stworzenie świata — Bóg stwarza świat w sześć dni; człowiek stworzony „na obraz i podobieństwo Boga",
• Adam i Ewa, grzech pierworodny — złamanie zakazu i wygnanie z raju (utrata niewinności),
• Kain i Abel — pierwsze bratobójstwo (motyw zbrodni z zazdrości),
• potop i Noe — kara i ocalenie sprawiedliwych; przymierze (tęcza).

Znaczenie

Księga Rodzaju wprowadza kluczowe pojęcia kultury: stworzenie, wolna wola, grzech, kara, przymierze. To jedno z dwóch (obok mitologii) źródeł kultury europejskiej.

Cechy stylu biblijnego

• podniosłość i uroczystość,
• paralelizm (powtarzanie podobnych zdań, np. „Błogosławieni…"),
• archaizmy (dawne słowa i formy), inwersja (szyk przestawny),
• frazeologia biblijna (biblizmy).

Biblizmy

To zwroty pochodzące z Biblii, obecne w języku: zakazany owoc, wieża Babel, hiobowe wieści, kraina mlekiem i miodem płynąca, umywać ręce, sól ziemi, syn marnotrawny.