Światopogląd romantyzmu, Mickiewicz — ballady, „Dziady”, „Pan Tadeusz” i sonety, Słowacki — „Kordian”, Norwid, mesjanizm, romantyzm europejski.
9 definicjiW III części bohater Gustaw przemienia się w Konrada (metamorfoza: od kochanka do bojownika). W „Wielkiej Improwizacji" Konrad, w imię miłości do narodu, buntuje się przeciw Bogu (postawa prometejska — cierpienie za miliony).
„Dziady" cz. III ukazują cierpienie Polaków pod zaborem rosyjskim (martyrologia) i ideę Polski jako „Chrystusa narodów".
Główny bohater przechodzi metamorfozę: z porywczego zabijaki (Jacek Soplica) w pokornego mnicha i patriotę (ksiądz Robak), który odkupuje winę pracą konspiracyjną dla ojczyzny. To wzór przemiany bohatera romantycznego.
W balladach obowiązuje zasada „nie ma winy bez kary" — za złe czyny spotyka bohatera sprawiedliwa kara, często wymierzana przez siły natury lub duchy. To ludowy kodeks moralny.
Podmiotem jest Pielgrzym — samotny wędrowiec, wygnaniec, który mimo zachwytu obcym światem tęskni za utraconą ojczyzną. To typowy bohater romantyczny: samotny, wrażliwy, oderwany od kraju.
Norwid pisał o wartości pracy, o miejscu artysty w społeczeństwie (niezrozumienie geniusza — „Fortepian Szopena"), o historii, moralności i człowieczeństwie. Cenił trud i godność.
Kordian to młody, wrażliwy marzyciel, przeżywający ból istnienia i zawód miłosny. Na szczycie Mont Blanc przeżywa przemianę — odnajduje ideę życia: walkę za ojczyznę. Deklaruje: „Polska Winkelriedem narodów".
Winkelriedyzm to idea, że Polska ma czynnie walczyć i poświęcić się, „przebijając" wrogów, by osłonić inne narody (od legendarnego Winkelrieda). To polemika z mesjanizmem Mickiewicza (bierne cierpienie „Chrystusa narodów" → czynna walka).
Kordian, jako spiskowiec, chce zabić cara, ale ponosi klęskę — pokonują go własne słabości (Strach i Imaginacja). Słowacki krytycznie ocenia samotny, nieprzygotowany czyn jednostki.
Mesjanizm to przekonanie, że Polska jest „Chrystusem narodów" — cierpi niewinnie (jak Chrystus), a jej męka ma odkupieńczy sens: przez ofiarę Polski zbawione zostaną inne narody, a ona sama zmartwychwstanie (odzyska wolność).
Profetyzm (od „prorok") to postawa poety-wieszcza, który — niczym biblijny prorok — przewodzi narodowi, przepowiada przyszłość, objawia ukryty sens dziejów i wzywa do działania.
Wieszcz to duchowy przywódca narodu (Mickiewicz, Słowacki, Krasiński). Poezja pełni funkcję „rządu dusz" — kieruje sumieniami i podtrzymuje nadzieję.
Od bohatera powieści Goethego (Werter) pochodzi werteryzm — postawa nadwrażliwego, samotnego marzyciela, cierpiącego z powodu nieszczęśliwej miłości i konfliktu ze światem, popadającego w bierność i rozpacz (aż po samobójstwo).
Od George'a Byrona pochodzi bajronizm — postawa dumnego buntownika, indywidualisty w konflikcie ze światem i moralnością, targanego namiętnościami. Bohater bajroniczny jest tajemniczy, samotny i wyniosły.
Oba wzorce ukształtowały bohatera romantycznego: uczuciowego, samotnego, skonfliktowanego ze światem. Wpłynęły na twórczość Mickiewicza i Słowackiego.
Wybitna, samotna jednostka — uczuciowa, zbuntowana, nieszczęśliwie zakochana, często poświęcająca się dla ojczyzny. Przechodzi metamorfozę (od miłości do walki).
Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.