Wzory: Węglowodory

Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkanu. Dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_8$ (propan).

Do czego służy: odróżnia wzory alkenów i alkinów. Dla $n=2$: eten $\text{C}_2\text{H}_4$, etyn $\text{C}_2\text{H}_2$.

Do czego służy: zwięźle pokazuje budowę łańcucha i rozmieszczenie atomów — kompromis między wzorem sumarycznym a strukturalnym.

Każdy atom C ma dopisane związane z nim atomy H, a kreski pokazują wiązania C–C.

Do czego służy: definiuje, kiedy dwa związki są izomerami.

Aby wykazać izomerię, wystarczy pokazać dwa różne wzory strukturalne o tym samym wzorze sumarycznym.

Do czego służy: klasyfikuje atomy węgla w cząsteczce (I–IV rzędowe).

Przykład: w 2-metylopropanie środkowy atom węgla jest związany z 3 innymi atomami węgla → jest III-rzędowy.

Do czego służy: przelicza skład procentowy związku organicznego na stosunek atomowy — podstawę wzoru empirycznego.

Otrzymane liczby dzielimy przez najmniejszą i (jeśli trzeba) mnożymy, by uzyskać liczby całkowite.

Do czego służy: pozwala przejść od wzoru empirycznego do rzeczywistego (indeksy mnożymy przez $k$).

Jeśli $k = 1$, wzór rzeczywisty jest identyczny z empirycznym.

Do czego służy: pozwala zapisać wzór dowolnego alkanu, znając liczbę atomów węgla $n$.

Przykład: dla $n=5$ → $\text{C}_5\text{H}_{2\cdot5+2} = \text{C}_5\text{H}_{12}$ (pentan).

Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkanów — podstawienie atomu wodoru.

Reakcja wymaga światła ($h\nu$); w miejsce atomu wodoru wchodzi atom chlorowca, uwalnia się $\text{HCl}$.

Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkenu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).

Przykład: dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_6$ (propen).

Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkenów — przyłączenie do wiązania podwójnego.

Wiązanie podwójne „otwiera się" i przyłącza dwa atomy bromu. Odbarwienie brązowej wody bromowej to test na obecność wiązania wielokrotnego.

Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkinu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).

Przykład: dla $n=2$ → $\text{C}_2\text{H}_2$ (etyn); dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_4$ (propyn).

Do czego służy: pozwala zapisać wzór cykloalkanu (pierścień) o $n$ atomach węgla ($n \ge 3$).

Zamknięcie łańcucha w pierścień „zabiera" 2 atomy wodoru względem alkanu, stąd $\text{C}_n\text{H}_{2n}$ zamiast $\text{C}_n\text{H}_{2n+2}$.

Do czego służy: reprezentuje najprostszy węglowodór aromatyczny.

Zdelokalizowane elektrony sprawiają, że wszystkie wiązania C–C są równocenne, a pierścień trwały — stąd benzen woli substytucję (zachowuje pierścień) niż addycję (która by go rozbiła).

Do czego służy: pozwala przewidzieć typ reakcji na podstawie budowy węglowodoru.

• substytucja — podstawienie atomu (alkany, cykloalkany, areny),
• addycja — przyłączenie do wiązania wielokrotnego (alkeny, alkiny).