Definicje: Chemia wokół nas

Tworzywa sztuczne, środki czystości i kosmetyki — chemia w życiu codziennym.

2 definicji

Środki czystości i kosmetyki LO · szkoła średnia

Temat lekcji: Środki czystości i kosmetyki

Mydła to sole sodowe lub potasowe wyższych kwasów tłuszczowych. Detergenty to syntetyczne środki myjące. Oba usuwają brud dzięki szczególnej budowie cząsteczki.

Budowa cząsteczki myjącej

Cząsteczka mydła/detergentu ma dwie części:

hydrofilową („głowa") — polarna, lubi wodę,
hydrofobową („ogon") — niepolarny łańcuch węglowodorowy, lubi tłuszcz.

Mechanizm mycia

Ogony hydrofobowe „zanurzają się" w kropelce tłuszczu, a głowy hydrofilowe pozostają w wodzie. Tłuszcz zostaje otoczony i oderwany od powierzchni w postaci drobnych kropelek (emulgowanie), które spływają z wodą.

Różnica: mydła słabo działają w twardej wodzie (tworzą osad z jonami Ca²⁺, Mg²⁺), a detergenty syntetyczne radzą sobie z nią lepiej.

Tworzywa sztuczne LO · szkoła średnia

Temat lekcji: Tworzywa sztuczne

Tworzywa sztuczne to materiały, których podstawą są polimery — bardzo długie cząsteczki powstałe z połączenia wielu małych cząsteczek (monomerów).

Polimeryzacja

W reakcji polimeryzacji monomery (np. eten) łączą się w długi łańcuch, otwierając wiązania podwójne:

$n\,\text{CH}_2\!=\!\text{CH}_2 \rightarrow (\text{-CH}_2\!-\!\text{CH}_2\text{-})_n$ (polietylen)

Przykłady i zastosowania

polietylen (folie, torby), polipropylen (opakowania), PVC/polichlorek winylu (rury, wykładziny), polistyren (styropian).

Zalety i wady

zalety: trwałe, lekkie, tanie, odporne na wodę i chemikalia,
wady: nie ulegają rozkładowi (odpady zalegają setki lat), przy spalaniu wydzielają toksyczne substancje.

Recykling: segregacja i ponowne przetwarzanie tworzyw ogranicza ilość odpadów. Kody na opakowaniach (np. PET, HDPE) ułatwiają ich rozdzielanie.

← Cukry, tłuszcze i białka