Klasa 4 SP — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
Przykład: $2+3\cdot4^2=2+3\cdot16=2+48=50$.
$$a=b\cdot q+r,\qquad 0\le r\lt b$$
gdzie $a$ — dzielna, $b$ — dzielnik, $q$ — iloraz, $r$ — reszta. Reszta zawsze jest mniejsza od dzielnika.
Przykład: $47:5=9$ r. $2$, bo $47=5\cdot9+2$.
O zaokrągleniu decyduje pierwsza cyfra odrzucana. Jeśli jest mniejsza niż $5$ — zaokrąglamy w dół, jeśli $5$ lub więcej — w górę.
Przykład: $3\,748$ do setek → cyfra dziesiątek to $4$, więc $3\,700$.
$I=1$, $V=5$, $X=10$, $L=50$, $C=100$, $D=500$, $M=1000$. Znak mniejszy przed większym oznacza odejmowanie: $IV=4$, $IX=9$, $XL=40$.
Mnożenie i dzielenie mają równy priorytet — liczymy je po kolei od lewej: $24:4\cdot2=6\cdot2=12$, a nie $24:8=3$. Podobnie dodawanie i odejmowanie.
Przykład: $2+3\cdot4=2+12=14$. Liczenie po kolei od lewej dałoby błędne $20$ — to najczęstsza pomyłka w tym dziale.
Mnożymy przez każdą cyfrę drugiego czynnika osobno, przesuwając kolejne wyniki o jedno miejsce w lewo, a na końcu dodajemy.
Przykład: $128\cdot25$. Liczymy $128\cdot5=640$ oraz $128\cdot20=2560$, w sumie $3200$.
Sprytniej: $25=100:4$, więc $128\cdot25=12\,800:4=3200$.
Dzielimy od najstarszej cyfry, zapisując reszty. Przykład: $748:4$ — kolejno $7:4=1$ r. $3$, potem $34:4=8$ r. $2$, wreszcie $28:4=7$. Wynik: $187$.
Sprawdzenie zawsze przez mnożenie: $187\cdot4=748$ ✔
$$a=b\cdot q+r,\qquad 0\le r\lt b$$
Litera $q$ to iloraz, $r$ to reszta. Reszta zawsze jest mniejsza od dzielnika — gdyby była równa lub większa, można by wykonać jeszcze jedno pełne dzielenie.
Przykład: $47:5=9$ r. $2$, bo $47=5\cdot9+2$.
Znając dzielnik, iloraz i resztę, odzyskujemy liczbę ze wzoru wyżej. Dla dzielnika $9$, ilorazu $12$ i reszty $5$: $9\cdot12+5=113$.
Uwaga na interpretację. Przy $180$ uczniach i autokarach na $52$ miejsca $180:52=3$ r. $24$ — ale trzeba zamówić cztery autokary, bo dwudziestu czterech uczniów nie zostawimy. W innych zadaniach (np. „ile pełnych pudełek”) resztę się odrzuca. Zawsze decyduje treść.
Przed zapisaniem wyniku warto go oszacować: $27\cdot24$ to mniej więcej $27\cdot25=675$, więc wynik $648$ jest wiarygodny, a np. $6480$ od razu wyglądałby podejrzanie.
Trzy klasyczne błędy: liczenie od lewej bez uwzględnienia pierwszeństwa mnożenia, zgubienie przeniesienia przy mnożeniu pisemnym oraz podanie reszty większej od dzielnika.
Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.
Oblicz $2+3\cdot4$.
Oblicz sposobem pisemnym $234\cdot6$.
Oblicz $(15-7)\cdot3$.
Oblicz $100-4\cdot(12-7)$.
Oblicz sposobem pisemnym $128\cdot25$.
Ile wynosi $36:6+4\cdot2$?
Która liczba jest największa?
Oblicz $2\cdot(30-5\cdot4)+18:3$.
W szkole jest $27$ klas po $24$ uczniów. Ilu uczniów liczy szkoła?
Przy dzieleniu przez $7$ jaka reszta jest niemożliwa?
Bilet do kina kosztuje $23$ zł. Ile zapłaci grupa $15$ osób i ile reszty otrzyma z $400$ zł?
Ile wynosi $5\cdot(8-8)+7$?
Wyścig ma długość $1250$ m. Zawodnik pokonał $3$ pełne okrążenia po $400$ m. Ile metrów mu zostało?
Do sklepu przywieziono $6$ skrzynek po $18$ kg jabłek i $4$ skrzynki po $25$ kg gruszek. Ile kilogramów owoców przywieziono łącznie i o ile więcej jest jabłek niż gruszek?
Ile wynosi $2+3\cdot4$?
Oblicz $20-2\cdot(3+4)$.
Oblicz $100-36:4$.
Oblicz $5\cdot6+8\cdot3$.
Zaokrąglij $28\,764$ do pełnych tysięcy.
Oblicz $(12+8):5$.
Oblicz $48:(2\cdot3)+7$.
Oblicz $2\cdot(15-3\cdot4)+10$.
Zapisz liczbę: siedem tysięcy pięćset trzy.
Oblicz $36:6:2$.
W sklepie było $1250$ zeszytów. Dostarczono jeszcze $8$ paczek po $50$ sztuk. Ile zeszytów jest teraz w sklepie?
Oblicz $3\cdot4^2$ (uwaga na potęgę).
Bilet do kina kosztuje $23$ zł. Klasa liczy $28$ uczniów i $2$ opiekunów. Ile trzeba zapłacić za wszystkie bilety?
Oblicz $56+24:8-3\cdot2$.
Do magazynu przywieziono $5$ palet po $144$ worki cementu. Rozwieziono $3$ ciężarówki po $160$ worków. Ile worków zostało w magazynie?
Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.
Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.