Uczysz innych? Poznaj LekcjeRazem.pl →
PP15

Ciąg geometryczny — klucz maturalny, poziom podstawowy

PriorytetAbardzo ważny
Częstotliwość7/7arkuszy 2020–2026
Punkty w arkuszuśr. 1,9 pkt (1–4)
Formy zadańABCD / odpowiedź krótka (1 pkt), otwarte 3 pkt (ciąg geometryczny z wyrazów innego ciągu)
🔑 Sygnał: $a_n=a_1q^{n-1}$; trzy kolejne: $b^2=ac$; iloczyny wyrazów — licz sumę indeksów.

🎯 Co musisz umieć

  • wyznaczać iloraz i dowolny wyraz ciągu geometrycznego,
  • stosować warunek $b^2=ac$ dla trzech kolejnych wyrazów,
  • obliczać sumę $n$ początkowych wyrazów,
  • wykorzystywać własność $a_k\cdot a_l=a_m\cdot a_n$ dla $k+l=m+n$.

🔍 Jak rozpoznać zadanie

  • „każdy kolejny … razy większy”, „zmniejsza się o połowę” → ciąg geometryczny,
  • „trzywyrazowy ciąg … jest geometryczny” → $b^2=ac$,
  • iloczyn wyrazów, np. $a_3\cdot a_6$ → suma indeksów.

📘 Teoria w pigułce

  • Ciąg geometryczny: $a_{n+1}=a_n\cdot q$. Dla $a_1\gt 0$: $q\gt 1$ — rosnący, $0\lt q\lt 1$ — malejący, $q\lt 0$ — naprzemienny (niemonotoniczny).
  • Trzy kolejne wyrazy $a,b,c$: $b^2=a\cdot c$. Dla dodatnich: $b=\sqrt{ac}$ (średnia geometryczna).
  • $a_n\cdot a_m=a_1^2q^{n+m-2}$ — zależy tylko od sumy indeksów, więc $a_3a_6=a_2a_7=a_4a_5$.
  • Gdy $a_n=pn+q$ (arytmetyczny), a wybrane wyrazy mają tworzyć geometryczny, najpierw policz wyrazy, potem iloraz.

∑ Najważniejsze wzory

$a_n=a_1\cdot q^{n-1}$
$S_n=a_1\cdot\dfrac{1-q^n}{1-q}$ ($q\ne1$)
$b^2=ac$
$q=\dfrac{a_{n+1}}{a_n}$

⚙️ Algorytm krok po kroku

  1. Oblicz iloraz: $q=\dfrac{a_2}{a_1}$ albo z $a_m=a_k\cdot q^{m-k}$.
  2. Dowolny wyraz: $a_n=a_1q^{n-1}$.
  3. Trzy wyrazy z niewiadomą: $b^2=ac$, rozwiąż, sprawdź czy wyrazy są niezerowe.
  4. Suma: wzór $S_n$ (dla $q=1$: $S_n=n\cdot a_1$).

⚠️ Najczęstsze pułapki

ŹleDobrzeDlaczego
✗ $(4,x,9)$ geometryczny: $x=6{,}5$✓ $x^2=36$średnia arytmetyczna to warunek ciągu arytmetycznego
✗ $a_4=a_1q^4$✓ $a_4=a_1q^3$wykładnik $n-1$
✗ $q^3=8 \Rightarrow q=\tfrac83$✓ $q=2$pierwiastek, nie dzielenie
✗ $b^2=ac \Rightarrow b=\sqrt{ac}$ zawsze✓ $b=\pm\sqrt{ac}$znak zależy od treści

✍️ Przykład wzorcowy typ zadania 15 z matury 2026

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $a_n=3n+1$ dla $n\ge1$. Trzywyrazowy ciąg $(a_1,\ a_5,\ a_k)$ jest geometryczny. Oblicz $k$.

📊 Ślad w prawdziwych arkuszach CKE

Zadania autentyczne. Niżej są prawdziwe zadania z arkuszy CKE — numer i punktacja zgodne z oryginalnym arkuszem. Kliknij rok, aby otworzyć cały arkusz.

RokZadaniaPktCzego dotyczyło
2026zad. 15, 174 pkt$(a_1,a_9,a_k)$ geometryczny dla $a_n=3n+5$ (3 pkt); $a_3a_6=18 \Rightarrow a_2a_7$
2025zad. 161 pkt$a_1=27$, $a_2=9$ → $a_4$
2024zad. 161 pkt$(12,\,6,\,2m-1)$ — monotoniczność i $m$
2023zad. 161 pkt$(27,\,9,\,a-1)$ → $a$
2022zad. 151 pktiloraz ciągu z warunku $9a_5=4a_3$
2021zad. 131 pktciąg $\left(15,\ 3x,\ \frac53\right)$ geometryczny
2020zad. 334 pktwarunek $6a_1-5a_2+a_3=0$ — wyznaczenie ilorazu (4 pkt)

✍️ Trening: 15 zadań w formacie maturalnym

Zadania autorskie. To nie są przedruki z arkuszy — ułożyliśmy je w formacie maturalnym, na wzorów z tabeli „Ślad w arkuszach CKE” powyżej. Typ, punktacja i poziom trudności odpowiadają realnym zadaniom egzaminacyjnym.

Zadania zamknięte sprawdzają się po kliknięciu odpowiedzi (jedna próba). W otwartych porównaj swoje rozwiązanie z wzorcowym i wystaw samoocenę według schematu punktowania — wynik zapisze się na koncie.

PP15.1zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W ciągu geometrycznym $(a_n)$ dane są $a_1=64$ oraz $a_2=16$. Czwarty wyraz tego ciągu jest równy

A$1$
B$4$
C$-32$
D$\tfrac14$
PP15.2zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Ciąg $(4,\ x,\ 9)$ jest geometryczny i ma wszystkie wyrazy dodatnie. Liczba $x$ jest równa

A$6{,}5$
B$6$
C$36$
D$-6$
PP15.3zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W ciągu geometrycznym $a_2=6$ oraz $a_5=48$. Iloraz tego ciągu jest równy

A$8$
B$3$
C$2$
D$14$
PP15.4zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Trzywyrazowy ciąg $(48,\ 12,\ 2m+1)$ jest geometryczny. Liczba $m$ jest równa

A$3$
B$-1$
C$-12{,}5$
D$1$
PP15.5zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Suma pięciu początkowych wyrazów ciągu geometrycznego, w którym $a_1=3$ i $q=2$, jest równa

A$93$
B$96$
C$48$
D$186$
PP15.6odpowiedź krótka★★★ 0–2 pkt🔗

Ciąg geometryczny $(a_n)$ spełnia warunek $a_4\cdot a_5=12$. Oblicz iloczyn $a_2\cdot a_7$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PP15.7zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Ciąg $(a_n)$ określony wzorem $a_n=3\cdot(-2)^n$ dla $n\ge1$ jest

Aarytmetyczny o różnicy $-2$
Bgeometryczny o ilorazie $-2$
Cgeometryczny rosnący
Dgeometryczny o ilorazie $3$
PP15.8prawda / fałsz★★★ 0–1 pkt🔗

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $a_n=5\cdot2^{n-1}$ dla $n\ge1$. Oceń prawdziwość stwierdzeń.

  1. $a_4=40$.
  2. Suma trzech początkowych wyrazów ciągu jest równa $30$.

Oceń prawdziwość każdego stwierdzenia (P — prawda, F — fałsz) i wybierz odpowiedni układ.

P/P1. P, 2. P
P/F1. P, 2. F
F/P1. F, 2. P
F/F1. F, 2. F
PP15.9odpowiedź krótka★★★ 0–2 pkt🔗

Wyznacz wszystkie wartości $x$, dla których ciąg $(x-1,\ 2x,\ 5x+3)$ jest geometryczny.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PP15.10otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Ciąg $(a_n)$ jest określony wzorem $a_n=2n+1$ dla $n\ge1$. Trzywyrazowy ciąg $(a_1,\ a_4,\ a_k)$ jest geometryczny. Oblicz $k$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
PP15.11zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Iloraz ciągu geometrycznego $5,-10,20,\dots$ jest równy

A$2$
B$-\tfrac12$
C$-2$
D$5$
PP15.12zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W ciągu geometrycznym $a_1=2$, $q=3$ wyraz $a_3$ jest równy

A$6$
B$54$
C$12$
D$18$
PP15.13zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W ciągu geometrycznym $a_1=1$, $q=2$ wyraz $a_4$ jest równy

A$8$
B$16$
C$4$
D$6$
PP15.14zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Liczby $2$, $x$, $18$ (w tej kolejności) tworzą ciąg geometryczny o wyrazach dodatnich. Liczba $x$ jest równa

A$10$
B$6$
C$9$
D$36$
PP15.15odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

W ciągu geometrycznym $a_1=3$, $q=2$. Oblicz $a_4$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
LekcjeRazem.pl — prowadź korepetycje profesjonalnie. Tablica online, grafik, rozliczenia i AI w jednym miejscu. Sprawdź LekcjeRazem.pl.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.