Alkeny
Chemia — Klasa 3 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
✍Zadania 9
Napisz równanie reakcji addycji wodoru (uwodornienia) do propenu $\text{C}_3\text{H}_6$ i nazwij produkt.
W dwóch probówkach znajdują się: heksan (alkan) i heksen (alken). Zaproponuj prosty sposób ich odróżnienia.
Wyjaśnij, na czym polega polimeryzacja etenu i podaj nazwę powstającego produktu.
Węglowodór A (4 atomy węgla o hybrydyzacji sp2) poddano reakcji z wodorem w stosunku molowym $n_A:n_{\text{H}_2}=1:2$. Napisz równanie reakcji A z wodorem (wzory półstrukturalne).
Ozonoliza: każdy z atomów węgla wiązania podwójnego C=C staje się połączony wiązaniem podwójnym z tlenem (powstają aldehydy lub ketony).
Podaj nazwy systematyczne końcowych produktów ozonolizy przedstawionego węglowodoru (H3C–CH2–C(CH3)=CH–CH2–CH2–CH3).
Pewien związek ma wzór dialdehydu OHC–CH2–CH2–CH2–CH2–CHO. Spośród węglowodorów I–III wybierz ten, który w ozonolizie daje tylko ten jeden produkt; podaj jego numer. Następnie napisz wzór węglowodoru, który w ozonolizie daje tylko jeden produkt — etanal.
Spośród izomerycznych alkenów C6H12 tylko A i B utworzyły z HCl (jako produkt główny) chlorek: CH3–CH2–CCl(CH3)–CH2–CH3 (3-chloro-3-metylopentan). Alken A ma izomery cis–trans, a B nie. Napisz wzory A i B oraz wyjaśnij, dlaczego B nie ma izomerów cis–trans.
Izomeryczne alkeny A i B utleniano KMnO4 w środowisku kwasowym (rozerwanie wiązania C=C; z ugrupowania R2C= powstaje keton, z HRC= — kwas, z H2C= — CO2).
Alken A dał jeden produkt organiczny, a alken B — dwa związki różnych grup. Uwodornienie $1$ mola alkenu B daje 2-metylopentan. Alken A występuje jako izomery cis–trans. Napisz wzory półstrukturalne alkenów A i B oraz wyjaśnij, dlaczego alken B nie występuje jako izomery cis–trans.
Podaj nazwy wszystkich związków organicznych powstałych w wyniku utleniania alkenów A i B.
📘Teoria 1
Budowa i szereg
Atomy węgla przy wiązaniu podwójnym mają hybrydyzację $sp^2$ (kąty $120^\circ$). Najprostszy alken to eten (etylen) $\text{C}_2\text{H}_4$, potem propen $\text{C}_3\text{H}_6$ itd.
Reakcje charakterystyczne — addycja
Wiązanie podwójne łatwo przyłącza inne atomy (reakcja addycji):
- z bromem: $\text{C}_2\text{H}_4 + \text{Br}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_4\text{Br}_2$ (odbarwienie wody bromowej — test na wiązanie wielokrotne),
- z wodorem (uwodornienie): $\text{C}_2\text{H}_4 + \text{H}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_6$,
- polimeryzacja — łączenie wielu cząsteczek w polimer (np. polietylen z etenu).
∑Wzory 2
Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkenów — przyłączenie do wiązania podwójnego.
Wiązanie podwójne „otwiera się" i przyłącza dwa atomy bromu. Odbarwienie brązowej wody bromowej to test na obecność wiązania wielokrotnego.
Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkenu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).
Przykład: dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_6$ (propen).