MATEMATIX

Polityka prywatności

StartKlasyChemia — Klasa 3 LO › Alkeny

Alkeny

Chemia — Klasa 3 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 1

Alkeny
Alkeny to węglowodory nienasycone zawierające jedno wiązanie podwójne C=C. Wzór ogólny: $\text{C}_n\text{H}_{2n}$.

Budowa i szereg

Atomy węgla przy wiązaniu podwójnym mają hybrydyzację $sp^2$ (kąty $120^\circ$). Najprostszy alken to eten (etylen) $\text{C}_2\text{H}_4$, potem propen $\text{C}_3\text{H}_6$ itd.

Reakcje charakterystyczne — addycja

Wiązanie podwójne łatwo przyłącza inne atomy (reakcja addycji):

  • z bromem: $\text{C}_2\text{H}_4 + \text{Br}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_4\text{Br}_2$ (odbarwienie wody bromowej — test na wiązanie wielokrotne),
  • z wodorem (uwodornienie): $\text{C}_2\text{H}_4 + \text{H}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_6$,
  • polimeryzacja — łączenie wielu cząsteczek w polimer (np. polietylen z etenu).
Test: alkeny (i alkiny) odbarwiają wodę bromową, a alkany nie — to prosty sposób odróżnienia węglowodoru nasyconego od nienasyconego.

Wzory 2

Addycja bromu do alkenu
$$\text{C}_2\text{H}_4 + \text{Br}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_4\text{Br}_2$$

Do czego służy: opisuje charakterystyczną reakcję alkenów — przyłączenie do wiązania podwójnego.

Wiązanie podwójne „otwiera się" i przyłącza dwa atomy bromu. Odbarwienie brązowej wody bromowej to test na obecność wiązania wielokrotnego.

Wzór ogólny alkenów
$$\text{C}_n\text{H}_{2n}$$

Do czego służy: pozwala zapisać wzór alkenu o danej liczbie atomów węgla ($n \ge 2$).

Przykład: dla $n=3$ → $\text{C}_3\text{H}_6$ (propen).

🧩Quizy 1

Zadania 9

Zadanie nr 1

Napisz równanie reakcji addycji wodoru (uwodornienia) do propenu $\text{C}_3\text{H}_6$ i nazwij produkt.

Zadanie nr 2

W dwóch probówkach znajdują się: heksan (alkan) i heksen (alken). Zaproponuj prosty sposób ich odróżnienia.

Zadanie nr 3

Wyjaśnij, na czym polega polimeryzacja etenu i podaj nazwę powstającego produktu.

Zadanie nr 25 · Matura 2018

Węglowodór A (4 atomy węgla o hybrydyzacji sp2) poddano reakcji z wodorem w stosunku molowym $n_A:n_{\text{H}_2}=1:2$. Napisz równanie reakcji A z wodorem (wzory półstrukturalne).

Zadanie nr 20 · Matura 2017

Ozonoliza: każdy z atomów węgla wiązania podwójnego C=C staje się połączony wiązaniem podwójnym z tlenem (powstają aldehydy lub ketony).

Rysunek do zadania

Rysunek do zadania

Podaj nazwy systematyczne końcowych produktów ozonolizy przedstawionego węglowodoru (H3C–CH2–C(CH3)=CH–CH2–CH2–CH3).

Zadanie nr 21 · Matura 2017

Pewien związek ma wzór dialdehydu OHC–CH2–CH2–CH2–CH2–CHO. Spośród węglowodorów I–III wybierz ten, który w ozonolizie daje tylko ten jeden produkt; podaj jego numer. Następnie napisz wzór węglowodoru, który w ozonolizie daje tylko jeden produkt — etanal.

Rysunek do zadania

Zadanie nr 22 · Matura 2017

Spośród izomerycznych alkenów C6H12 tylko A i B utworzyły z HCl (jako produkt główny) chlorek: CH3–CH2–CCl(CH3)–CH2–CH3 (3-chloro-3-metylopentan). Alken A ma izomery cis–trans, a B nie. Napisz wzory A i B oraz wyjaśnij, dlaczego B nie ma izomerów cis–trans.

Zadanie nr 24.1 · Matura 2016

Izomeryczne alkeny A i B utleniano KMnO4 w środowisku kwasowym (rozerwanie wiązania C=C; z ugrupowania R2C= powstaje keton, z HRC= — kwas, z H2C= — CO2).

Rysunek do zadania

Alken A dał jeden produkt organiczny, a alken B — dwa związki różnych grup. Uwodornienie $1$ mola alkenu B daje 2-metylopentan. Alken A występuje jako izomery cis–trans. Napisz wzory półstrukturalne alkenów A i B oraz wyjaśnij, dlaczego alken B nie występuje jako izomery cis–trans.

Zadanie nr 24.2 · Matura 2016

Podaj nazwy wszystkich związków organicznych powstałych w wyniku utleniania alkenów A i B.

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas