PR39

Kąty i trygonometria w stereometrii — klucz maturalny, poziom rozszerzony

PriorytetBważny po opanowaniu filarów
Częstotliwość4/7arkuszy 2020–2026
Punkty w arkuszu3 pkt
Formy zadańotwarte (przekątne, kąty nachylenia)
🔑 Sygnał: Przekątna ściany sześcianu to $a\sqrt2$, przekątna sześcianu to $a\sqrt3$; kąty licz z trójkąta prostokątnego.

🎯 Co musisz umieć

  • obliczać przekątną ściany i przekątna sześcianu,
  • liczyć przekątna prostopadłościanu,
  • wyznaczać kąt nachylenia z trójkąta prostokątnego,
  • stosować twierdzenie Pitagorasa w przestrzeni.

🔍 Jak rozpoznać zadanie

  • przekątna ściany - $a\sqrt2$; przekątna sześcianu - $a\sqrt3$,
  • przekątna prostopadłościanu - $\sqrt{a^2+b^2+c^2}$,
  • kąt nachylenia - $\tan=\dfrac{\text{wysokość}}{\text{rzut}}$.

📘 Teoria w pigułce

  • Przekątna ściany sześcianu o krawędzi $a$ ma długość $a\sqrt2$, a przekątna sześcianu $a\sqrt3$.
  • Przekątna prostopadłościanu o krawędziach $a,b,c$: $\sqrt{a^2+b^2+c^2}$.
  • Kąt nachylenia krawędzi/przekątnej do podstawy wyznaczamy z trójkąta prostokątnego (np. $\tan\alpha=\dfrac{H}{r}$).

∑ Najważniejsze wzory

przekątna ściany: $a\sqrt2$
przekątna sześcianu: $a\sqrt3$
prostopadłościan: $\sqrt{a^2+b^2+c^2}$
$\tan\alpha=\dfrac{H}{r}$
Pitagoras: $c^2=a^2+b^2$

⚙️ Algorytm krok po kroku

  1. Wskaż odpowiedni trójkąt prostokątny w bryle.
  2. Zapisz twierdzenie Pitagorasa lub wzór na przekątną.
  3. Podstaw dane i policz długość.
  4. Do kąta użyj funkcji trygonometrycznej.

⚠️ Najczęstsze pułapki

ŹleDobrzeDlaczego
✗ przekątna sześcianu $=a\sqrt2$✓ $=a\sqrt3$; $a\sqrt2$ to przekątna ścianyprzestrzenna ma $\sqrt3$
✗ przekątna prostopadłościanu $=a+b+c$✓ $=\sqrt{a^2+b^2+c^2}$pierwiastek z sumy kwadratów
✗ kąt nachylenia bez trójkąta prostokątnego✓ wskaż trójkąt i użyj $\tan$potrzebny rzut
✗ mylenie przekątnej ściany z krawędzią✓ przekątna $a\sqrt2$, nie $a$to różne odcinki
✗ $\tan\alpha=\dfrac{r}{H}$✓ $=\dfrac{H}{r}$wysokość przez rzut

✍️ Przykład wzorcowy typ zadania ze stereometrii (rozszerzenie)

Oblicz długość przekątnej sześcianu o krawędzi $3$.

📊 Ślad w prawdziwych arkuszach CKE

Zadania autentyczne. Niżej są prawdziwe zadania z arkuszy CKE — numer i punktacja zgodne z oryginalnym arkuszem. Kliknij rok, aby otworzyć cały arkusz.

RokZadaniaPktCzego dotyczyło
2020—0 pktbrak osobnego zadania
2021—0 pktbrak osobnego zadania
2022—0 pktbrak osobnego zadania
2023—0 pktbrak osobnego zadania
2024—0 pktbrak osobnego zadania
2025zad. 105 pkt$\left(-\dfrac{9}{25}\right)$
2026zad. 84 pkt$6\sqrt2\,\pi$

✍️ Trening: 15 zadań w formacie maturalnym

Zadania autorskie. To nie są przedruki z arkuszy — ułożyliśmy je w formacie maturalnym, na wzorów z tabeli „Ślad w arkuszach CKE” powyżej. Typ, punktacja i poziom trudności odpowiadają realnym zadaniom egzaminacyjnym.

Zadania zamknięte sprawdzają się po kliknięciu odpowiedzi (jedna próba). W otwartych porównaj swoje rozwiązanie z wzorcowym i wystaw samoocenę według schematu punktowania — wynik zapisze się na koncie.

PR39.1zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna ściany sześcianu o krawędzi $2$ jest równa

A$2\sqrt2$
B$2\sqrt3$
C$4$
D$2$
PR39.2zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna sześcianu o krawędzi $1$ jest równa

A$\sqrt2$
B$\sqrt3$
C$1$
D$3$
PR39.3zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna prostopadłościanu o krawędziach $2$, $3$, $6$ jest równa

A$11$
B$\sqrt{11}$
C$7$
D$6$
PR39.4zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna kwadratu o boku $5$ jest równa

A$5\sqrt3$
B$10$
C$5$
D$5\sqrt2$
PR39.5odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

Oblicz długość przekątnej sześcianu o krawędzi $3$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
PR39.6zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Kąt nachylenia, gdy wysokość jest równa rzutowi poziomemu, wynosi

A$45^\circ$
B$30^\circ$
C$60^\circ$
D$90^\circ$
PR39.7zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna prostopadłościanu o krawędziach $1$, $2$, $2$ jest równa

A$5$
B$3$
C$\sqrt5$
D$4$
PR39.8zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych $3$ i $3$ przeciwprostokątna jest równa

A$6$
B$3\sqrt3$
C$3\sqrt2$
D$9$
PR39.9zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna podstawy (kwadratu o boku $4$) ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest równa

A$4\sqrt3$
B$8$
C$4$
D$4\sqrt2$
PR39.10otwarte★★★ 0–2 pkt🔗

Prostopadłościan ma krawędzie $2$, $3$ i $6$. Oblicz długość przekątnej tego prostopadłościanu.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PR39.11zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna ściany sześcianu o krawędzi $5$ jest równa

A$5\sqrt2$
B$5\sqrt3$
C$10$
D$25$
PR39.12zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna sześcianu o krawędzi $4$ jest równa

A$4\sqrt2$
B$4\sqrt3$
C$12$
D$8$
PR39.13zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna prostopadłościanu o krawędziach $3$, $4$, $12$ jest równa

A$19$
B$169$
C$13$
D$7$
PR39.14zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Przekątna kwadratu o boku $4$ jest równa

A$4\sqrt3$
B$8$
C$4$
D$4\sqrt2$
PR39.15odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

Prostopadłościan ma krawędzie $1$, $2$, $2$. Oblicz długość przekątnej.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas