PR23

Nierówności wymierne — klucz maturalny, poziom rozszerzony

PriorytetBważny po opanowaniu filarów
Częstotliwość4/7arkuszy 2020–2026
Punkty w arkuszu2 pkt
Formy zadańotwarte i zamknięte (analiza znaku)
🔑 Sygnał: Przenieś wszystko na jedną stronę, sprowadź do jednego ułamka i analizuj znak licznika i mianownika.

🎯 Co musisz umieć

  • wyznaczać dziedzinę wyrażenia wymiernego,
  • analizować znak iloczynu i ilorazu czynników,
  • rozwiązywać nierówności typu $\tfrac{f(x)}{g(x)}\gtrless 0$,
  • zapisywać rozwiązanie w postaci przedziałów.

🔍 Jak rozpoznać zadanie

  • ułamek $\gtrless 0$ - zbadaj znak licznika i mianownika,
  • iloczyn czynników $\gtrless 0$ - metoda znaków na osi,
  • 'ile liczb całkowitych' - policz kraty w przedziale rozwiązania.

📘 Teoria w pigułce

  • Iloraz (i iloczyn) jest dodatni, gdy czynniki mają zgodne znaki; ujemny - gdy przeciwne.
  • Miejsca zerowe licznika i mianownika dzielą oś na przedziały o stałym znaku.
  • Mianownik nie może być zerem - jego miejsca zerowe zawsze wyłączamy (nawet przy $\ge$).

∑ Najważniejsze wzory

$\tfrac{a}{b}>0\iff ab>0$
dziedzina: mianownik $\ne0$
$(x-p)(x-q)>0$ - poza $\langle p,q\rangle$
$(x-p)(x-q)<0$ - między $p$ a $q$
miejsca zerowe dzielą oś na przedziały

⚙️ Algorytm krok po kroku

  1. Wyznacz dziedzinę (mianownik $\ne0$).
  2. Znajdź miejsca zerowe licznika i mianownika.
  3. Zaznacz je na osi i określ znak w każdym przedziale.
  4. Wybierz przedziały zgodne z nierównością (wyklucz zera mianownika).

⚠️ Najczęstsze pułapki

ŹleDobrzeDlaczego
✗ $\tfrac{x-1}{x+2}\ge0$ dopuszcza $x=-2$✓ $x=-2$ wyłączamy (mianownik $0$)zawsze wyklucz zera mianownika
✗ $(x-1)(x-3)<0$ to $x<1$ lub $x>3$✓ to $1iloczyn ujemny między pierwiastkami
✗ mnożenie nierówności przez $x$ bez znaku✓ analizuj znak, nie mnóż przez niewiadomąznak $x$ nieznany
✗ $\tfrac{x}{x-2}>0$ to tylko $x>2$✓ także $x<0$dwa przedziały zgodnych znaków
✗ pomijanie dziedziny✓ najpierw mianownik $\ne0$punkty wyłączone

✍️ Przykład wzorcowy typ zadania z nierównością wymierną (rozszerzenie)

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x-1}{x+2}\ge0$ (podaj dziedzinę).

📊 Ślad w prawdziwych arkuszach CKE

Zadania autentyczne. Niżej są prawdziwe zadania z arkuszy CKE — numer i punktacja zgodne z oryginalnym arkuszem. Kliknij rok, aby otworzyć cały arkusz.

RokZadaniaPktCzego dotyczyło
2020—0 pktbrak osobnego zadania
2021—0 pktbrak osobnego zadania
2022—0 pktbrak osobnego zadania
2023—0 pktbrak osobnego zadania
2024—0 pktbrak osobnego zadania
2025—0 pktbrak osobnego zadania
2026zad. 33 pkt$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}\le\frac{x}{y^{2}}+\frac{y}{x^{2}}.$
Działy w serwisie:Nierówności wymierne

✍️ Trening: 15 zadań w formacie maturalnym

Zadania autorskie. To nie są przedruki z arkuszy — ułożyliśmy je w formacie maturalnym, na wzorów z tabeli „Ślad w arkuszach CKE” powyżej. Typ, punktacja i poziom trudności odpowiadają realnym zadaniom egzaminacyjnym.

Zadania zamknięte sprawdzają się po kliknięciu odpowiedzi (jedna próba). W otwartych porównaj swoje rozwiązanie z wzorcowym i wystaw samoocenę według schematu punktowania — wynik zapisze się na koncie.

PR23.1zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Dziedzina wyrażenia $\dfrac{1}{x^2-4}$ to zbiór liczb rzeczywistych oprócz

A$-2$ i $2$
B$4$
C$0$
D$2$
PR23.2zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $(x-3)(x+1)>0$ jest

A$-1
B$x<-1$ lub $x>3$
C$x>3$
D$x<-1$
PR23.3zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $\dfrac{x}{x-2}<0$ jest

A$x<0$ lub $x>2$
B$x>2$
C$0
D$x<2$
PR23.4zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Ile liczb całkowitych spełnia nierówność $(x-1)(x-5)<0$?

A$5$
B$4$
C$2$
D$3$
PR23.5odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x-2}{x+1}<0$ i podaj dziedzinę.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
PR23.6zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $x^2-9<0$ jest

A$(-3,3)$
B$(-\infty,-3)\cup(3,\infty)$
C$\langle-3,3\rangle$
D$(0,9)$
PR23.7zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $\dfrac{x+2}{x-1}>0$ jest

A$-2
B$x<-2$ lub $x>1$
C$x>1$
D$x<-2$
PR23.8zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Dziedzina wyrażenia $\dfrac{x}{(x-1)(x+3)}$ to zbiór liczb rzeczywistych oprócz

A$0$
B$-1$ i $3$
C$1$ i $-3$
D$1$ i $3$
PR23.9zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $\dfrac{x-4}{x}\le0$ jest

A$\langle0,4\rangle$
B$x\le4$
C$(0,4)$
D$(0,4\rangle$
PR23.10otwarte★★★ 0–2 pkt🔗

Rozwiąż nierówność $\dfrac{(x-2)(x+1)}{x}>0$ i podaj dziedzinę.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PR23.11zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Dziedzina wyrażenia $\dfrac{1}{x-5}$ to wszystkie liczby oprócz

A$5$
B$-5$
C$0$
D$1$
PR23.12zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $(x-2)(x+3)>0$ jest

A$-3
B$x<-3$ lub $x>2$
C$x>2$
D$x<-3$
PR23.13zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem nierówności $\dfrac{x}{x-1}<0$ jest

A$x<0$ lub $x>1$
B$x>1$
C$0
D$x<1$
PR23.14zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Ile liczb całkowitych spełnia $(x-2)(x-6)<0$?

A$5$
B$4$
C$2$
D$3$
PR23.15odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x-3}{x+1}\le0$ i podaj dziedzinę.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas