Uczysz innych? Poznaj LekcjeRazem.pl →
PP09

Układy równań i zadania tekstowe — klucz maturalny, poziom podstawowy

PriorytetAbardzo ważny
Częstotliwość6/7arkuszy 2020–2026
Punkty w arkuszuśr. 1,6 pkt (0–3)
Formy zadańotwarte 2 pkt (zadanie tekstowe); ABCD — interpretacja geometryczna, wybór układu
🔑 Sygnał: Dwie niewiadome + dwie informacje → układ. Na końcu sprawdzenie w treści.

🎯 Co musisz umieć

  • rozwiązywać układy dwóch równań liniowych metodą podstawiania i przeciwnych współczynników,
  • rozpoznawać układ oznaczony, nieoznaczony i sprzeczny oraz ich interpretację geometryczną,
  • zapisywać treść zadania tekstowego w postaci układu równań (także z procentami),
  • sprawdzać, czy wynik ma sens w treści zadania (liczby naturalne, dodatnie długości).

🔍 Jak rozpoznać zadanie

  • dwie wielkości i dwie informacje o nich („łącznie…”, „o 5 więcej…”, „wpływy wyniosły…”),
  • rysunek dwóch prostych i pytanie „tym układem jest…”,
  • polecenie „wybierz układ równań, który opisuje…” — zadanie na samo modelowanie.

📘 Teoria w pigułce

  • Każde równanie $ax+by=c$ to prosta. Rozwiązanie układu = punkt wspólny prostych.
  • Proste przecinające się → jedno rozwiązanie; równoległe różne → brak (układ sprzeczny); pokrywające się → nieskończenie wiele.
  • Układ $\begin{cases}a_1x+b_1y=c_1\\ a_2x+b_2y=c_2\end{cases}$ nie ma jednego rozwiązania, gdy $a_1b_2-a_2b_1=0$ (współczynniki proporcjonalne).
  • W zadaniu tekstowym zapisz, co oznacza każda niewiadoma (z jednostką), np. „$x$ — liczba biletów normalnych”.

∑ Najważniejsze wzory

$p\%$ liczby $x$: $\ \dfrac{p}{100}\cdot x$
po obniżce o $p\%$: $\ \left(1-\dfrac p{100}\right)x$
$s=v\cdot t$
wpływy $=$ cena $\cdot$ liczba sztuk
$a_1b_2-a_2b_1=0$ → brak jednego rozwiązania

⚙️ Algorytm krok po kroku

  1. Oznacz niewiadome i zapisz, co oznaczają.
  2. Każde zdanie z liczbą zamień na równanie (zwykle są dokładnie dwa).
  3. Rozwiąż układ: podstawianie (gdy jedna niewiadoma jest „gotowa”) lub przeciwne współczynniki.
  4. Sprawdź wynik w treści (nie tylko w równaniach) i odpowiedz pełnym zdaniem na pytanie.

⚠️ Najczęstsze pułapki

ŹleDobrzeDlaczego
✗ „o 6 więcej dziewcząt”: $y=x+6$✓ $x=y+6$ ($x$ — dziewczęta)sprawdź na przykładzie, kto ma więcej
✗ $25\%$ kosztów: $W-25=4800$✓ $0{,}75\,W=4800$procent to część całości, nie liczba
✗ podanie $x$ i $y$ bez odpowiedzi✓ „Sprzedano 180 biletów normalnych i 70 ulgowych.”odpowiadaj na pytanie z treści
✗ układ $\begin{cases}x+y=3\\ x+y=-1\end{cases}$ „ma rozwiązanie”✓ brak rozwiązań — proste równoległe$3\ne-1$

✍️ Przykład wzorcowy typ zadania 11 z matury 2026

Bilet normalny na koncert kosztował $30$ zł, a ulgowy $20$ zł. Sprzedano łącznie $250$ biletów. Po opłaceniu kosztów, które stanowiły $25\%$ wpływów ze sprzedaży biletów, organizatorowi zostało $5100$ zł. Oblicz, ile sprzedano biletów ulgowych.

📊 Ślad w prawdziwych arkuszach CKE

Zadania autentyczne. Niżej są prawdziwe zadania z arkuszy CKE — numer i punktacja zgodne z oryginalnym arkuszem. Kliknij rok, aby otworzyć cały arkusz.

RokZadaniaPktCzego dotyczyło
2026zad. 112 pktbilety normalne i ulgowe, koszty $25\%$ wpływów
2025zad. 92 pktbudżet $1\,200\,000$ zł dla dwóch zespołów — układ z procentami
2024zad. 10, 112 pktukład z procentami (sady); proste równoległe → układ sprzeczny
2023zad. 10, 113 pktinterpretacja geometryczna układu; wybór układów opisujących prostokąt
2022zad. 61 pktukład $\begin{cases}11x-11y=1\\ 22x+22y=-1\end{cases}$
2021zad. 81 pktinterpretacja geometryczna układu równań
2020—0 pktbrak zadania z tego klucza

✍️ Trening: 15 zadań w formacie maturalnym

Zadania autorskie. To nie są przedruki z arkuszy — ułożyliśmy je w formacie maturalnym, na wzorów z tabeli „Ślad w arkuszach CKE” powyżej. Typ, punktacja i poziom trudności odpowiadają realnym zadaniom egzaminacyjnym.

Zadania zamknięte sprawdzają się po kliknięciu odpowiedzi (jedna próba). W otwartych porównaj swoje rozwiązanie z wzorcowym i wystaw samoocenę według schematu punktowania — wynik zapisze się na koncie.

PP09.1zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem układu równań $\begin{cases}x+y=7\\ x-y=3\end{cases}$ jest para liczb

A$x=5,\ y=2$
B$x=2,\ y=5$
C$x=4,\ y=3$
D$x=3,\ y=4$
PP09.2zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiązaniem układu równań $\begin{cases}2x+y=5\\ 3x-2y=4\end{cases}$ jest para liczb

A$x=1,\ y=3$
B$x=2,\ y=1$
C$x=3,\ y=-1$
D$x=1,\ y=2$
PP09.3zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Układ równań $\begin{cases}y=2x-1\\ 4x-2y=2\end{cases}$

Ama dokładnie jedno rozwiązanie
Bnie ma rozwiązań
Cma nieskończenie wiele rozwiązań
Dma dokładnie dwa rozwiązania
PP09.4zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Interpretacją geometryczną układu równań $\begin{cases}x+y=3\\ x+y=-1\end{cases}$ są dwie proste

Aprzecinające się w punkcie $(1,2)$
Bpokrywające się
Cprostopadłe
Drównoległe i różne
PP09.5zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Układ równań $\begin{cases}x+2y=4\\ 2x+ay=1\end{cases}$ nie ma rozwiązań dla $a$ równego

A$4$
B$-4$
C$1$
D$2$
PP09.6zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W dwóch magazynach było łącznie $1500$ ton zboża. Z pierwszego sprzedano $20\%$, a z drugiego $10\%$ zboża. Wtedy w drugim magazynie zostało o $350$ ton mniej niż w pierwszym. Jeśli $x$ i $y$ to początkowe ilości zboża (w tonach) w pierwszym i drugim magazynie, to

A$\begin{cases}x+y=1500\\ 0{,}1y=0{,}2x-350\end{cases}$
B$\begin{cases}x+y=1500\\ 0{,}9y=0{,}8x-350\end{cases}$
C$\begin{cases}x+y=1500\\ 0{,}8y=0{,}9x-350\end{cases}$
D$\begin{cases}x+y=1500\\ 0{,}9y=0{,}8x+350\end{cases}$
PP09.7odpowiedź krótka★★★ 0–2 pkt🔗

Za $3$ długopisy i $2$ zeszyty zapłacono $17$ zł, a za $2$ długopisy i $5$ zeszytów — $26$ zł. Oblicz cenę jednego długopisu i jednego zeszytu.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PP09.8prawda / fałsz★★★ 0–1 pkt🔗

Suma dwóch liczb jest równa $40$, a ich różnica jest równa $8$. Oceń prawdziwość stwierdzeń.

  1. Większa z tych liczb jest równa $24$.
  2. Iloczyn tych liczb jest równy $400$.

Oceń prawdziwość każdego stwierdzenia (P — prawda, F — fałsz) i wybierz odpowiedni układ.

P/P1. P, 2. P
P/F1. P, 2. F
F/P1. F, 2. P
F/F1. F, 2. F
PP09.9otwarte★★★ 0–2 pkt🔗

Na koncert sprzedano łącznie $200$ biletów: normalne po $40$ zł i ulgowe po $25$ zł. Wpływy ze sprzedaży wyniosły $6800$ zł. Oblicz, ile sprzedano biletów normalnych, a ile ulgowych.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
PP09.10otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Pociąg pokonał trasę długości $240$ km ze stałą prędkością. Gdyby jechał z prędkością o $20\ \tfrac{\text{km}}{\text{h}}$ większą, pokonałby tę trasę w czasie o $1$ godzinę krótszym. Oblicz prędkość pociągu.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
PP09.11zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W układzie $\begin{cases}x+y=5\\x-y=1\end{cases}$ wartość $x$ jest równa

A$2$
B$4$
C$3$
D$5$
PP09.12zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W układzie $\begin{cases}2x+y=7\\y=3\end{cases}$ wartość $x$ jest równa

A$5$
B$4$
C$1$
D$2$
PP09.13zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Suma dwóch liczb to $10$, a ich różnica $4$. Większa z liczb jest równa

A$7$
B$6$
C$3$
D$5$
PP09.14zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

W układzie $\begin{cases}x+y=8\\x=3y\end{cases}$ wartość $x$ jest równa

A$2$
B$6$
C$4$
D$8$
PP09.15odpowiedź krótka★★★ 0–1 pkt🔗

Rozwiąż układ $\begin{cases}x+y=6\\x-y=2\end{cases}$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 1 pkt
LekcjeRazem.pl — prowadź korepetycje profesjonalnie. Tablica online, grafik, rozliczenia i AI w jednym miejscu. Sprawdź LekcjeRazem.pl.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.