StartKlasyJęzyk polski — Klasa 1 LO › Środki językowe i stylistyka

Środki językowe i stylistyka

Język polski — Klasa 1 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 1

Środki językowe i stylistyka
Środki językowe to elementy języka świadomie dobierane, by nadać wypowiedzi określony charakter i styl.

Rodzaje środków

  • leksykalne (słownikowe) — dobór słów: synonimy, wyrazy nacechowane, zdrobnienia, zgrubienia, frazeologizmy, neologizmy,
  • składniowe — budowa zdań: powtórzenia, wyliczenia, pytania retoryczne, inwersja, paralelizm, elipsa,
  • fonetyczne (brzmieniowe) — warstwa dźwiękowa: instrumentacja głoskowa, onomatopeje, rym, rytm.

Styl

Styl to sposób ukształtowania wypowiedzi. Rozróżniamy m.in. styl potoczny, urzędowy, naukowy, publicystyczny, artystyczny.

Cel analizy: rozpoznawanie środków językowych i ich funkcji jest kluczowe przy interpretacji tekstów (zwłaszcza poetyckich) na maturze.

Wzory 0

Brak wzorów do tego tematu.

🧩Quizy 1

Zadania 17

Zadanie nr 1

Podaj trzy grupy środków językowych i po dwa przykłady z każdej.

Zadanie nr 2

Wskaż środek językowy i jego rodzaj w zdaniu: „Szumią, szumią, szumią liście na wietrze."

Zadanie nr 3

Wyjaśnij, dlaczego rozpoznawanie środków językowych jest ważne przy interpretacji wiersza.

Zadanie nr 4 · Matura 2026

Uzupełnij zdanie. Wpisz właściwe sformułowania, wybrane spośród podanych w nawiasach.

Akapit 2. tekstu Bartosza Słupczewskiego został rozpoczęty (spójnikiem / przysłówkiem) … jednakże, co sygnalizuje, że w tym akapicie (wprowadzono inny aspekt zagadnienia / wzmocniono przedstawioną wcześniej argumentację) … .

Zadanie nr 4 · Matura 2025

Oceń prawdziwość (P/F): 1. Czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej, obecne w tekście Carla Sagana, służą zmniejszeniu dystansu między autorem a czytelnikami. 2. W sformułowaniu Marty Trepczyńskiej „dzień na Księżycu trwa dwa ziemskie tygodnie” zastosowano przymiotnik wartościujący.

Zadanie nr 3 · Matura 2020

W zdaniu „…jakieś zdarzenia są bardziej albo mniej prawdopodobne” wyraz prawdziwe można zastąpić wyrazem A. przypuszczalne / B. pewne, a wyraz prawdopodobne — wyrazem C. możliwe / D. jednoznaczne. Wybierz A/B oraz C/D.

Zadanie nr 6 · Matura 2020

Wśród określeń (A–E) wskaż te, które charakteryzują język tekstu Pszczołowskiego: A. słownictwo wyrażające ocenę; B. liczne wykrzyknienia; C. częste wykorzystywanie przenośni; D. stosowanie wyliczeń; E. posługiwanie się przysłowiami.

Zadanie nr 12 · Matura 2020

Uzupełnij tabelę: z tekstu wypisz przykłady czasowników, określ ich osobę i liczbę oraz funkcję w tekście (dana funkcja 1: „wprowadza osobistą perspektywę autora”; dany czasownik: „nie myślimy”; dana funkcja 3: „jest znakiem obiektywnej relacji autora”).

Zadanie nr 3 · Matura 2019

Z akapitu pierwszego wypisz dwa różne sformułowania świadczące o emocjonalnym stosunku autorów do podjętej problematyki i uzasadnij celowość ich użycia.

Zadanie nr 4 · Matura 2018

a) Spośród określeń wybierz te, które charakteryzują język przemówienia Wójcika: A. stosowanie wykrzyknień; B. schematyczna składnia; C. słownictwo wyrażające ocenę; D. używanie przenośni; E. liczne wyrazy nacechowane negatywnie; F. stosowanie terminologii teoretycznoliterackiej. b) Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu etykiety językowej wobec Różewicza i uczestników uroczystości (nazwa + przykład).

Zadanie nr 11 · Matura 2018

Przeczytaj zdania: „Wielu ludzi powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają z innym przypadkowym słowem…”. a) Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych. b) Przekształć zdania tak, aby uniknąć sformułowań potocznych.

Zadanie nr 4 · Matura 2017

Dokończ zdanie. W wypowiedzeniu „Quo vadis jest jedyną książką, która reprezentuje literaturę polską” podkreślona część to: A. zdanie podrzędne przydawkowe / B. zdanie podrzędne okolicznikowe — użyte w celu: 1. uzasadnienia przyczyny, 2. dookreślenia rzeczownika, 3. przeciwstawienia treści zdania nadrzędnego.

Zadanie nr 5 · Matura 2017

Na podstawie akapitów 2., 3. i 4. uzupełnij: wpisz wyrazy do znaczeń albo znaczenia do wyrazów. 1. celebryta — …; 2. „osoba niezwykła, wyjątkowa, utalentowana” — …; 3. esteta — …; 4. „człowiek obyty w towarzystwie, umiejący się odpowiednio zachować w każdej sytuacji” — …

Zadanie nr 1.5 · Matura 2016

Z fragmentu „Nie przypadkiem znajdujemy… nie przypadkiem moglibyśmy… nie przypadkiem Rzecki…” wybierz składniowy środek stylistyczny, nazwij go i określ jego funkcję w tekście.

Zadanie nr 2.2 · Matura 2016

Do jakiego związku frazeologicznego autor tekstu 1. nawiązał we fragmencie „Aż samo ciśnie się na klawiaturę”? Zapisz ten związek, jego znaczenie oraz funkcję innowacji językowej.

Zadanie nr 1.3 · Matura 2015

Czy Jerzy Bralczyk w tym tekście przestrzega tabu językowego, o którym pisze w swoim artykule? Odpowiedź uzasadnij.

Zadanie nr 1.6 · Matura 2015

Wykorzystując informacje z tekstu, przekształć poniższe zdanie tak, aby uniknąć stosowania wyrazów modnych: „Ten kreatywny reżyser zatrudnił same supergwiazdy, więc czekamy na nowy megahit.”

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas