Start › Klasy › Język polski — Klasa 1 LO › Słowotwórstwo i neologizmy

Słowotwórstwo i neologizmy

Język polski — Klasa 1 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📄Zadania z arkuszy 2

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.

Zadanie nr 5 · Matura 2026

Zadanie 5. Uzasadnij, że wyraz „chmura" użyty w tekście Agnieszki Krzemińskiej jest neologizmem znaczeniowym.

Zadanie nr 11 · Matura 2022

Zadanie 11. Wybierz określenia charakteryzujące język tekstu G. Jankowicza: A. liczne terminy naukowe; B. posługiwanie się cytatami; C. słownictwo wartościujące; D. nagromadzenie neologizmów; E. używanie zdań złożonych.

A liczne terminy naukowe
B posługiwanie się cytatami
C słownictwo wartościujące
D nagromadzenie neologizmów
E używanie zdań złożonych

📘Teoria 1

Słowotwórstwo i neologizmy
Słowotwórstwo zajmuje się budową wyrazów pochodnych i sposobami tworzenia nowych słów.

Podstawowe pojęcia

  • wyraz podstawowy — od niego tworzymy nowy (np. „las"),
  • wyraz pochodny — utworzony od podstawowego (np. „leśnik"),
  • podstawa słowotwórcza — część wspólna wyrazów pokrewnych,
  • formant — cząstka tworząca nowy wyraz (przyrostek, przedrostek), np. -nik, -ek, prze-.

Neologizmy

Neologizm to nowo utworzony wyraz. Wyróżniamy neologizmy słowotwórcze (nowe formy), znaczeniowe (nowe znaczenie starego słowa) oraz artystyczne (tworzone przez poetów dla efektu, np. u Leśmiana, Tuwima).

Funkcje neologizmów: nazywanie nowych zjawisk (np. „smartfon") oraz efekt artystyczny w poezji (oryginalność, obrazowość).

∑Wzory 0

Brak wzorów do tego tematu.

🧩Quizy 1

✍Zadania dodatkowe 3

Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.

Zadanie nr 1

W wyrazie „leśniczówka" wskaż podstawę słowotwórczą i formant. Od jakiego wyrazu pochodzi?

Zadanie nr 2

Wymień trzy rodzaje neologizmów i podaj przykład neologizmu nazywającego nowe zjawisko.

Zadanie nr 3

Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią neologizmy artystyczne w poezji.

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.