Peptydy i białka
Chemia — Klasa 4 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
∑Wzory 1
Do czego służy: opisuje łączenie aminokwasów w peptydy.
Grupa –COOH jednego aminokwasu i –NH₂ drugiego tworzą wiązanie amidowe (peptydowe), a odłącza się cząsteczka wody (reakcja kondensacji).
📘Teoria 1
Powstawanie
Wiązanie peptydowe tworzy się między grupą karboksylową jednego aminokwasu a grupą aminową drugiego (z wydzieleniem wody). Dwa aminokwasy → dipeptyd, wiele → polipeptyd, bardzo długi łańcuch → białko.
Denaturacja
Denaturacja to trwała utrata naturalnej struktury przestrzennej (a więc i funkcji) białka. Powodują ją m.in.: wysoka temperatura, mocne kwasy i zasady, sole metali ciężkich, alkohol. Przykład: ścinanie białka jaja podczas smażenia.
Reakcje charakterystyczne (wykrywanie)
- reakcja biuretowa — z $\text{Cu(OH)}_2$ daje fioletowe zabarwienie (wykrywa wiązania peptydowe),
- reakcja ksantoproteinowa — z kwasem azotowym(V) daje żółte zabarwienie.
🧩Quizy 1
✍Zadania 14
Wyjaśnij, na czym polega denaturacja białka, i podaj trzy czynniki, które ją wywołują.
Jak doświadczalnie wykazać obecność białka w próbce? Podaj nazwę reakcji i spodziewaną obserwację.
Ile wiązań peptydowych powstaje przy łączeniu trzech aminokwasów w tripeptyd? Ile cząsteczek wody się wydzieli?
Analiza pentapeptydu (pięć różnych aminokwasów): zidentyfikowano Gly, Cys, Phe, Leu; piąty aminokwas (N-koniec) oznaczono Xxx. Z częściowej hydrolizy otrzymano: Cys-Leu-Phe, Gly-Cys-Leu, Xxx-Gly, Leu-Phe. Napisz sekwencję pentapeptydu.
W naczyniach A, B, C są (w przypadkowej kolejności): skrobia, teanina, alanyloalanyloalanina. Próba 1 (jod): wynik pozwolił zidentyfikować substancję z naczynia C. Próba 2 (Cu(OH)2, naczynia A i B): w probówce II powstał roztwór różowofioletowy. Podaj nazwę substancji z naczynia A oraz nazwę reakcji zachodzącej w probówce II.
Próbkę tripeptydu o masie $43{,}4$ mg poddano całkowitej hydrolizie w stężonym HCl; otrzymano mieszaninę chlorowodorków glicyny i alaniny.
Po dodaniu nadmiaru AgNO3 (Ag+ $+$ Cl− → AgCl) wytrącono $86{,}1$ mg AgCl. Określ, z ilu reszt glicyny $x$ i alaniny $y$ składał się tripeptyd, i napisz jego wzór GlyxAlay ($M_{\text{AgCl}}=143{,}5$).
W wyniku kondensacji jednej cząsteczki cysteiny (Cys) i dwóch cząsteczek leucyny (Leu) mogą powstać różne tripeptydy o budowie liniowej. Napisz wszystkie możliwe sekwencje (kody trzyliterowe).
W wyniku częściowej hydrolizy pewnego pentapeptydu otrzymano cztery dipeptydy: Gly-Tyr, Leu-Ser, Leu-Leu, Tyr-Leu; N-końcem była glicyna. Ustal sekwencję pentapeptydu (kody trzyliterowe).
Na stałą próbkę tego pentapeptydu podziałano stężonym kwasem azotowym(V). Napisz, jaki efekt zaobserwowano, i podaj nazwę zachodzącej reakcji.
Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tripeptydu o sekwencji Phe-Gly-Cys (z lewej strony reszta z wolną grupą aminową przy atomie węgla α).
Podaj nazwę procesu, który po dodaniu etanolu spowodował pojawienie się białego, kłaczkowatego osadu w próbce z naczynia II (albumina).
Przedstawiono wzór naturalnego tripeptydu.
Napisz wzór sekwencji tego tripeptydu, posługując się trzyliterowymi kodami aminokwasów (z lewej strony umieszcza się aminokwas, którego reszta zawiera wolną grupę aminową połączoną z atomem węgla α).
Podaj nazwę reakcji z drugiej serii, w wyniku której roztwór z naczynia II przyjął fioletowe zabarwienie.
Tripeptyd tworzą reszty glicyny (Gly) i alaniny (Ala). Hydroliza tylko wiązania N-końcowego dała dwa produkty optycznie czynne; hydroliza tylko wiązania C-końcowego dała produkty, z których tylko jeden był optycznie czynny. Napisz sekwencję tripeptydu (symbole trzyliterowe).