Disacharydy
Chemia — Klasa 4 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
📘Teoria 1
Przedstawiciele
- sacharoza (cukier spożywczy) — z glukozy i fruktozy,
- maltoza (cukier słodowy) — z dwóch cząsteczek glukozy,
- laktoza (cukier mleczny) — z glukozy i galaktozy.
Hydroliza
Pod wpływem wody (w środowisku kwasowym lub z udziałem enzymów) disacharyd rozkłada się na monosacharydy:
$\text{C}_{12}\text{H}_{22}\text{O}_{11} + \text{H}_2\text{O} \rightarrow 2\ \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$ (dla sacharozy — glukoza + fruktoza)
∑Wzory 1
Do czego służy: opisuje rozkład dwucukru na cukry proste.
Wiązanie glikozydowe zostaje rozerwane przez cząsteczkę wody; z sacharozy powstają glukoza i fruktoza (mieszanina zwana cukrem inwertowanym).
🧩Quizy 1
✍Zadania 6
Napisz równanie hydrolizy sacharozy i nazwij powstałe produkty.
Wyjaśnij, dlaczego sacharoza nie daje dodatniej próby Trommera, a produkty jej hydrolizy — tak.
Podaj, z jakich monosacharydów zbudowane są: maltoza i laktoza.
Trehaloza powstaje z dwóch cząsteczek D-glukopiranozy połączonych wiązaniem O-glikozydowym; obie jednostki pochodzą z tego samego anomeru.
Określ, z jakiego anomeru (α czy β) powstały jednostki I i II oraz podaj numery atomów węgla tworzących wiązanie O-glikozydowe.
Do probówki I (wodny roztwór trehalozy) dodano zalkalizowaną zawiesinę Cu(OH)2 i ogrzano. W probówce II trehalozę najpierw ogrzano z HCl, ostudzono, zobojętniono, a następnie dodano zalkalizowaną zawiesinę Cu(OH)2 i ogrzano. Rozstrzygnij, czy końcowy efekt był taki sam w obu probówkach. Uzasadnij.
Hydroliza sacharozy: C12H22O11 $+$ H2O $\xrightarrow{\text{HCl}}$ C6H12O6 $+$ C6H12O6. Stężenie sacharozy (mol·dm−3): $t=0$ → $1{,}000$; $30$ → $0{,}899$; $60$ → $0{,}807$; $90$ → $0{,}726$; $120$ → $0{,}653$; $150$ → $0{,}587$; $180$ → $0{,}531$. Uzupełnij (podkreśl): reakcja biegła szybciej w ciągu (pierwszych / ostatnich) $30$ min, bo stężenie substratów (maleje / rośnie) w miarę biegu reakcji; podaj stężenie glukozy w czasie równym połowie czasu pomiarów.