StartKlasyChemia — Klasa 4 LO › Fenole

Fenole

Chemia — Klasa 4 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 1

Fenole
Fenole to związki, w których grupa hydroksylowa $-\text{OH}$ połączona jest bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym. Najprostszy to fenol $\text{C}_6\text{H}_5\text{OH}$.

Różnica względem alkoholi

Choć fenole też mają grupę –OH, ich właściwości są inne niż alkoholi. Połączenie z pierścieniem aromatycznym sprawia, że grupa –OH w fenolu jest słabo kwasowa — fenol reaguje z mocnymi zasadami:

$\text{C}_6\text{H}_5\text{OH} + \text{NaOH} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_5\text{ONa} + \text{H}_2\text{O}$

Właściwości i zastosowania

  • ma działanie bakteriobójcze (dawniej stosowany jako środek dezynfekujący),
  • jest surowcem do produkcji tworzyw sztucznych, leków i barwników,
  • jest substancją żrącą i toksyczną.
Test: fenole dają charakterystyczne (fioletowe) zabarwienie z chlorkiem żelaza(III) — to sposób ich wykrywania.

Wzory 1

Słabo kwasowy charakter fenolu
$$\text{C}_6\text{H}_5\text{OH} + \text{NaOH} \rightarrow \text{C}_6\text{H}_5\text{ONa} + \text{H}_2\text{O}$$

Do czego służy: pokazuje słabo kwasowy charakter fenolu — reakcję z mocną zasadą (czego alkohole nie robią).

Powstaje fenolan sodu i woda. To odróżnia fenole od alkoholi, które nie reagują z zasadami.

🧩Quizy 1

Zadania 7

Zadanie nr 1

Napisz równanie reakcji fenolu z wodorotlenkiem potasu i nazwij produkt organiczny.

Zadanie nr 2

Podaj dwie różnice między fenolem a etanolem (budowa i reakcja z zasadą).

Zadanie nr 3

Wyjaśnij, dlaczego fenol był dawniej stosowany jako środek dezynfekujący i dlaczego wymaga ostrożności.

Zadanie nr 31 · Matura 2020

W dwóch nieoznakowanych probówkach są serotonina i melatonina. Uzupełnij zdanie (podkreśl). Zawartość obu probówek (może / nie może) być rozróżniona za pomocą FeCl3, ponieważ (tylko w melatoninie / tylko w serotoninie / w obu związkach) występuje (ugrupowanie fenolowe / wiązanie amidowe / wiązanie estrowe).

Zadanie nr 8.1 · Matura 2018

Zaprojektuj jedno doświadczenie potwierdzające, że najmocniejszym z podanych kwasów jest kwas solny, a najsłabszym — fenol. Wpisz wzory związków (spośród: C6H5ONa, NaCl, HCl, Ca(OH)2, C6H5OH, Na2CO3) w miejsca 1 (wkraplany), 2 (kolba), 3 (probówka).

Zadanie nr 8.2 · Matura 2018

Napisz, co będzie można zaobserwować w kolbie i w probówce podczas tego doświadczenia.

Zadanie nr 28 · Matura 2017

Uzupełnij zdania (podkreśl właściwe). Fenol ulega substytucji (elektrofilowej / nukleofilowej / rodnikowej). Reakcja fenolu z bromem przebiega łatwo już w temperaturze pokojowej, więc grupa hydroksylowa (ułatwia / utrudnia) podstawienie atomów (bromu / wodoru) atomami (bromu / wodoru).

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas