Aldehydy i ketony
Chemia — Klasa 4 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
∑Wzory 1
Do czego służy: odróżnia budowę aldehydu (grupa karbonylowa na końcu) od ketonu (grupa karbonylowa w środku łańcucha).
W aldehydzie do węgla grupy karbonylowej przyłączony jest atom wodoru — to on odpowiada za właściwości redukujące.
📘Teoria 1
Przedstawiciele
- aldehydy: metanal (formaldehyd) $\text{HCHO}$, etanal (aldehyd octowy) $\text{CH}_3\text{CHO}$,
- ketony: propanon (aceton) $\text{CH}_3\text{COCH}_3$.
Odróżnianie aldehydów od ketonów
Aldehydy mają właściwości redukujące — dają dodatni wynik prób, których ketony nie dają:
- próba Tollensa — powstaje „lustro srebrne" na ściankach probówki,
- próba Trommera — ceglastoczerwony osad $\text{Cu}_2\text{O}$.
🧩Quizy 1
✍Zadania 6
W dwóch probówkach znajdują się: etanal (aldehyd octowy) i aceton. Zaproponuj próbę pozwalającą je rozróżnić i podaj spodziewane obserwacje.
Napisz wzory półstrukturalne metanalu i etanalu oraz zaznacz grupę funkcyjną.
Alkohol I-rzędowy utleniono i otrzymano związek dający dodatnią próbę Trommera. Jaki typ związku powstał? Uzasadnij.
Aldehyd cynamonowy badano w dwóch probówkach: I — z Br2 w CCl4, II — ze świeżo wytrąconym Cu(OH)2 (ogrzewanie). Dokończ zdania (podkreśl właściwe): 1) po dodaniu odczynnika do probówki I roztwór bromu (uległ odbarwieniu / zabarwił się fioletowo / nie zmienił zabarwienia); 2) w probówce II powstał (szafirowy roztwór / ceglasty osad / różowy roztwór).
Z podanych informacji wybierz prawdziwe dla związku II (3-metylobutanon): 1) redukcja wodorem daje 3-metylobutan-2-ol; 2) dodany do świeżo strąconego Cu(OH)2 i ogrzany daje zmianę barwy z niebieskiej na ceglastą; 3) powstaje w wyniku utleniania alkoholu II-rzędowego; 4) reaguje bezpośrednio z sodem, tworząc sól.
Furfural jest pochodną furanu (grupa aldehydowa łatwo się redukuje/utlenia).
Narysuj wzór alkoholu furfurylowego otrzymanego przez redukcję furfuralu.