Rzędowość atomów węgla
Chemia — Klasa 3 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
∑Wzory 1
Do czego służy: klasyfikuje atomy węgla w cząsteczce (I–IV rzędowe).
Przykład: w 2-metylopropanie środkowy atom węgla jest związany z 3 innymi atomami węgla → jest III-rzędowy.
📘Teoria 1
Cztery rzędy
- węgiel I-rzędowy — związany z 1 atomem węgla (np. atomy końcowe łańcucha),
- II-rzędowy — związany z 2 atomami węgla,
- III-rzędowy — związany z 3 atomami węgla,
- IV-rzędowy — związany z 4 atomami węgla.
Po co to wiedzieć
Rzędowość atomu węgla wpływa na przebieg wielu reakcji (np. gdzie zachodzi podstawienie, jaki powstaje produkt). Pomaga też jednoznacznie opisać budowę cząsteczki.
🧩Quizy 1
✍Zadania 4
Określ rzędowość każdego atomu węgla w cząsteczce 2-metylopropanu $\text{(CH}_3)_3\text{CH}$.
W cząsteczce pentanu $\text{CH}_3\!-\!\text{CH}_2\!-\!\text{CH}_2\!-\!\text{CH}_2\!-\!\text{CH}_3$ podaj rzędowość atomów węgla.
Podaj przykład (wzór) związku, w którym występuje atom węgla IV-rzędowy.
W cząsteczce kwasu askorbinowego (witaminy C) są dwa enolowe atomy węgla (sp2, z grupami –OH) oraz dwa asymetryczne atomy węgla (sp3, z czterema różnymi podstawnikami). Atomy węgla oznaczono literami a–f.
Podaj litery oznaczające wszystkie enolowe atomy węgla oraz wszystkie asymetryczne atomy węgla.