Alkiny

Wzór ogólny $\text{C}_n\text{H}_{2n-2}$ dla $n=4$: $\text{C}_4\text{H}_6$ (butyn).

But-1-yn (wiązanie potrójne na początku łańcucha): $\text{HC}\!\equiv\!\text{C}\!-\!\text{CH}_2\!-\!\text{CH}_3$.

Wiązanie potrójne przyłącza kolejno wodór — potrzebne są 2 cząsteczki $\text{H}_2$:

$\text{C}_2\text{H}_2 + 2\text{H}_2 \rightarrow \text{C}_2\text{H}_6$

Powstaje etan (alkan nasycony).

Spalanie etynu w czystym tlenie jest silnie egzoenergetyczne i daje bardzo wysoką temperaturę płomienia (ok. $3000^\circ\text{C}$).

Taka temperatura pozwala topić i ciąć metale, dlatego palnik acetylenowo-tlenowy stosuje się w spawalnictwie.

Rozwiązanie

1. $m($Br₂$)=280\cdot0{,}02=5{,}6$ g; $n($Br₂$)=\dfrac{5{,}6}{160}=0{,}035$ mol.
2. $n_{ca\lok}=\dfrac{0{,}521}{22{,}4}=0{,}02326$ mol; zaabsorbowano (etyn $+$ eten) $=0{,}86\cdot0{,}02326=0{,}0200$ mol.
3. $2a+b=0{,}035$ i $a+b=0{,}0200$ → $a($etyn$)=0{,}015$ mol.
4. $\%$etynu $=\dfrac{0{,}015}{0{,}02326}\cdot100\%\approx\mathbf{64{,}5\%}$.

Rozwiązanie

Hydratacja alkinu daje enol, który tautomeryzuje do trwałego ketonu: CH₃–C≡C–CH₃ $+$ H₂O $\to$ CH₃–CO–CH₂–CH₃ (butan-2-on).

Rozwiązanie

• Związek I (terminalny) = but-1-yn HC≡C–CH₂–CH₃; produkt: CH₃–CH₂–C≡CNa (acetylenek).
• Związek II (bez końcowego H, nie reaguje) = CH₃–C≡C–CH₃ (but-2-yn).