Uczysz innych? Poznaj LekcjeRazem.pl →
OS12

Twierdzenie Pitagorasa — klucz maturalny, egzamin ósmoklasisty

PriorytetA+najwyższy zwrot z nauki
Częstotliwość4/5arkuszy 2021–2025
Punkty w arkuszuśr. 2,4 pkt (0–5)
Formy zadańzadanie zamknięte (trójki pitagorejskie, długość odcinka) + otwarte 3 pkt (pole z wykorzystaniem Pitagorasa)
🔑 Sygnał: Kąt prosty + dwa boki → $a^2+b^2=c^2$; w rombie połowy przekątnych.

🎯 Co musisz umieć

  • stosować twierdzenie Pitagorasa do obliczania boków trójkąta prostokątnego,
  • rozpoznawać trójki pitagorejskie ($3,4,5$; $5,12,13$; $8,15,17$; $7,24,25$) i ich wielokrotności,
  • obliczać przekątną prostokąta i kwadratu oraz wysokość trójkąta równobocznego,
  • łączyć Pitagorasa ze wzorami na pola (romb, trapez, trójkąt).

🔍 Jak rozpoznać zadanie

  • w figurze jest kąt prosty i znasz dwa boki → Pitagoras,
  • romb z przekątnymi → przekątne dzielą się na połowy i są prostopadłe,
  • „wysokość opuszczona na przekątną” → dwa razy pole tego samego trójkąta,
  • liczby $6,8,10$ albo $9,12,15$ → wielokrotności trójki $3,4,5$.

📘 Teoria w pigułce

  • W trójkącie prostokątnym: $a^2+b^2=c^2$, gdzie $c$ to przeciwprostokątna (najdłuższy bok).
  • Twierdzenie odwrotne: jeśli $a^2+b^2=c^2$, to trójkąt jest prostokątny.
  • Przekątna kwadratu o boku $a$: $d=a\sqrt2$; wysokość trójkąta równobocznego: $h=\dfrac{a\sqrt3}{2}$.
  • W rombie przekątne przecinają się w połowie pod kątem prostym — tworzą cztery trójkąty prostokątne.
  • Pole trójkąta można liczyć na dwa sposoby, co pozwala wyznaczyć wysokość: $\dfrac{a h_a}{2}=\dfrac{b h_b}{2}$.
  • Trójki pitagorejskie: $(3,4,5)$, $(5,12,13)$, $(8,15,17)$, $(7,24,25)$ oraz ich wielokrotności.

∑ Najważniejsze wzory

$a^2+b^2=c^2$
$d_{\text{kwadratu}}=a\sqrt2$
$h_{\triangle\text{równobocznego}}=\dfrac{a\sqrt3}{2}$
$P=\dfrac{ah_a}{2}=\dfrac{bh_b}{2}$

⚙️ Algorytm krok po kroku

  1. Znajdź trójkąt prostokątny (często trzeba go dorysować).
  2. Ustal, który bok jest przeciwprostokątną.
  3. Zapisz $a^2+b^2=c^2$ i podstaw dane.
  4. Oblicz brakujący bok (pamiętaj o pierwiastku).
  5. Wykorzystaj wynik w dalszej części zadania (pole, obwód).

⚠️ Najczęstsze pułapki

ŹleDobrzeDlaczego
✗ $c=a+b$✓ $c=\sqrt{a^2+b^2}$nie dodaje się boków
✗ przeciwprostokątna to dowolny bok✓ najdłuższy, naprzeciw kąta prostegosprawdź rysunek
✗ w rombie przekątna to bok✓ przekątne dzielą się na połowy$\left(\tfrac e2\right)^2+\left(\tfrac f2\right)^2=a^2$
✗ zapomniane pierwiastkowanie✓ $c^2=169 \Rightarrow c=13$wynik to długość, nie kwadrat

✍️ Przykład wzorcowy typ zadania 18 z egzaminu 2022

Romb $ABCD$ ma obwód $52$ cm, a przekątna $AC$ ma długość $24$ cm. Oblicz pole tego rombu.

📊 Ślad w prawdziwych arkuszach CKE

Zadania autentyczne. Niżej są prawdziwe zadania z arkuszy CKE — numer i punktacja zgodne z oryginalnym arkuszem. Kliknij rok, aby otworzyć cały arkusz.

RokZadaniaPktCzego dotyczyło
2025—0 pktpośrednio w zad. 13 (trójkąt $6$, $8$, $10$)
2024zad. 173 pktpole trapezu: $|AE|^2=15^2+20^2$, trójkąt równoramienny
2023zad. 121 pktobwód prostokąta z odcinkiem $EF=10$ cm i $EC=6$ cm
2022zad. 183 pktromb o obwodzie $52$ cm i przekątnej $24$ cm — pole
2021zad. 8, 9, 195 pkttrójki pitagorejskie (2 zadania); prostokąt $12\times16$ — wysokość opuszczona na przekątną (3 pkt)
Działy w serwisie:Klasa 7 SPKlasa 8 SP

✍️ Trening: 10 zadań w formacie maturalnym

Zadania autorskie. To nie są przedruki z arkuszy — ułożyliśmy je w formacie maturalnym, na wzorów z tabeli „Ślad w arkuszach CKE” powyżej. Typ, punktacja i poziom trudności odpowiadają realnym zadaniom egzaminacyjnym.

Zadania zamknięte sprawdzają się po kliknięciu odpowiedzi (jedna próba). W otwartych porównaj swoje rozwiązanie z wzorcowym i wystaw samoocenę według schematu punktowania — wynik zapisze się na koncie.

OS12.1odpowiedź krótka★★★ 0–2 pkt🔗

W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają długości $9$ cm i $12$ cm. Oblicz długość przeciwprostokątnej.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
OS12.2odpowiedź krótka★★★ 0–2 pkt🔗

Oblicz długość przekątnej kwadratu o boku $6$ cm.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
OS12.3zamknięte★★★ 0–1 pkt🔗

Która trójka liczb NIE jest trójką pitagorejską?

A$3,4,5$
B$5,12,13$
C$6,7,9$
D$8,15,17$
OS12.4prawda / fałsz★★★ 0–1 pkt🔗

Trójkąt ma boki długości $10$ cm, $24$ cm i $26$ cm. Oceń prawdziwość stwierdzeń.

  1. Ten trójkąt jest prostokątny.
  2. Pole tego trójkąta jest równe $120\ \text{cm}^2$.

Oceń prawdziwość każdego stwierdzenia (P — prawda, F — fałsz) i wybierz odpowiedni układ.

P/P1. P, 2. P
P/F1. P, 2. F
F/P1. F, 2. P
F/F1. F, 2. F
OS12.5otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

W prostokącie $ABCD$ punkty $E$ i $F$ są środkami boków $BC$ i $CD$. Odcinek $EC$ ma długość $6$ cm, a odcinek $EF$ — $10$ cm. Oblicz obwód prostokąta.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
OS12.6otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Prostokąt $ABCD$ podzielono na trzy trójkąty przekątną $AC$ i odcinkiem $AE$, gdzie $E$ leży na boku $DC$. W trójkącie $AED$ przyprostokątne mają długości $15$ cm i $20$ cm, a trójkąt $ACE$ jest równoramienny ($|AE|=|EC|$). Oblicz pole trapezu $ABCE$.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
OS12.7otwarte★★★ 0–2 pkt🔗

Drabina o długości $5$ m opiera się o ścianę, a jej dolny koniec znajduje się $1{,}4$ m od ściany. Oblicz, na jakiej wysokości drabina dotyka ściany (wynik zaokrąglij do $0{,}1$ m).

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 2 pkt
OS12.8otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Dany jest prostokąt o bokach $12$ cm i $16$ cm. Oblicz długość przekątnej oraz długość wysokości trójkąta utworzonego przez przekątną, opuszczonej na tę przekątną.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
OS12.9otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Trójkąt równoboczny ma bok długości $8$ cm. Oblicz jego wysokość i pole (wynik pozostaw w postaci z pierwiastkiem).

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
OS12.10otwarte★★★ 0–3 pkt🔗

Wykaż, że trójkąt o bokach $9$ cm, $40$ cm i $41$ cm jest prostokątny, i oblicz jego pole oraz obwód.

✎ Samoocena wg schematu punktowania — ile punktów zdobył(a)byś?/ 3 pkt
LekcjeRazem.pl — prowadź korepetycje profesjonalnie. Tablica online, grafik, rozliczenia i AI w jednym miejscu. Sprawdź LekcjeRazem.pl.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.