StartKlasyChemia — Klasa 1 LO › Wiązania wodorowe

Wiązania wodorowe

Chemia — Klasa 1 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

Wzory 1

Warunek wiązania wodorowego
$$\text{X}\!-\!\text{H}\cdots\text{Y}\qquad \text{X, Y} \in \{\text{F, O, N}\}$$

Do czego służy: pozwala rozpoznać, czy w danej substancji mogą występować wiązania wodorowe.

Przykład: w wodzie $\text{O}\!-\!\text{H}\cdots\text{O}$; w fluorowodorze $\text{F}\!-\!\text{H}\cdots\text{F}$.

📘Teoria 1

Wiązania wodorowe
Wiązanie wodorowe (mostek wodorowy) to szczególnie silne oddziaływanie międzycząsteczkowe. Powstaje między atomem wodoru związanym z pierwiastkiem silnie elektroujemnym (F, O, N) a wolną parą elektronową takiego pierwiastka w sąsiedniej cząsteczce.

Warunek powstania

Potrzebne są dwa elementy:

  • atom H spolaryzowany dodatnio ($\text{H}^{\delta+}$) — związany z F, O lub N,
  • atom z wolną parą elektronową (F, O, N) w drugiej cząsteczce.

Zapis: $\text{X}\!-\!\text{H} \cdots \text{Y}$ (kropki oznaczają wiązanie wodorowe).

Skutki wiązań wodorowych

  • Wysokie temperatury wrzenia wody, HF i amoniaku (anomalnie wysokie na tle grup),
  • anomalia gęstości wody — lód jest mniej gęsty od wody (pływa), bo sieć wiązań wodorowych jest „luźna",
  • rola w przyrodzie: łączą nici DNA, warunkują strukturę białek.
Zapamiętaj skrót „FON": wiązania wodorowe tworzy wodór połączony z Fluorem, tlOenem lub azotem (N).

🧩Quizy 1

Zadania 5

Zadanie nr 1

Wyjaśnij, dlaczego woda ma znacznie wyższą temperaturę wrzenia niż siarkowodór $\text{H}_2\text{S}$, mimo że siarka leży w tej samej grupie co tlen.

Zadanie nr 2

Wskaż, między którymi z podanych cząsteczek mogą tworzyć się wiązania wodorowe: $\text{CH}_4$, $\text{NH}_3$, $\text{HF}$. Uzasadnij.

Zadanie nr 3

Podaj dwa przykłady znaczenia wiązań wodorowych w przyrodzie lub w życiu codziennym.

Zadanie nr 32 · Matura 2021

Cząsteczki kwasu etanowego mogą tworzyć dimer. Uzupełnij zdania (podkreśl). Dimer powstaje w wyniku tworzenia się wiązań (kowalencyjnych / jonowych / wodorowych) między cząsteczkami. Rozcieńczony roztwór kwasu etanowego w wodzie (nie zawiera dimerów / zawiera dimery), ponieważ woda (nie tworzy wiązań wodorowych / tworzy wiązania wodorowe) z cząsteczkami kwasu.

Zadanie nr 7 · Matura 2015

Model struktury lodu.

Rysunek do zadania

Uzupełnij (podkreśl właściwe): w lodzie każda cząsteczka wody związana jest wiązaniami (kowalencyjnymi / kowalencyjnymi spolaryzowanymi / wodorowymi / jonowymi) z czterema innymi cząsteczkami w narożach czworościanu; struktura jest (diagonalna / trygonalna / tetraedryczna); woda ciekła ma gęstość (większą / mniejszą) niż lód; dlatego lód (tonie w / pływa po) wodzie.

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas