Start › Klasy › Klasa 2 LO — rozszerzony › Pierwiastki wymierne wielomianu

Pierwiastki wymierne wielomianu

Klasa 2 LO — rozszerzony — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

∑Wzory 2

Pierwiastki całkowite
$$W(p)=0,\ p\in\mathbb{Z}\ \Rightarrow\ p\mid a_0$$

Całkowitych pierwiastków szukamy wśród dzielników wyrazu wolnego.

Przykład: $x^3-6x^2+11x-6$: kandydaci $\pm1,\pm2,\pm3,\pm6$; pierwiastki $1,2,3$.

Pierwiastki wymierne
$$\frac{p}{q}\ \text{pierwiastkiem}\ \Rightarrow\ p\mid a_0,\ q\mid a_n$$

Kandydaci na pierwiastki wymierne wielomianu o współczynnikach całkowitych.

Przykład: $2x^2-x-1$: kandydaci $\pm1,\pm\frac{1}{2}$; pierwiastki $1$ i $-\frac{1}{2}$.

📘Teoria 1

Pierwiastki wymierne i wykres wielomianu

Twierdzenie o pierwiastkach wymiernych

Jeśli ułamek nieskracalny $\frac{p}{q}$ jest pierwiastkiem wielomianu o współczynnikach całkowitych, to $p$ dzieli wyraz wolny, a $q$ — współczynnik wiodący.

Dla wielomianu unormowanego (wiodący $=1$) pierwiastki wymierne są całkowite i dzielą wyraz wolny — to zawęża listę kandydatów.

Znajdowanie pierwiastków

Wypisujemy dzielniki wyrazu wolnego i sprawdzamy je kolejno. Znaleziony pierwiastek $a$ daje czynnik $(x-a)$ (twierdzenie Bézouta) — dzielimy i szukamy dalej wśród reszty.

Krotność pierwiastka

Czynnik $(x-a)^k$ oznacza pierwiastek $a$ o krotności $k$. Wielomian stopnia $n$ ma co najwyżej $n$ pierwiastków (licząc z krotnościami).

Zachowanie wykresu w miejscu zerowym

W pierwiastku o krotności nieparzystej wykres przecina oś $OX$, zmieniając znak. W pierwiastku o krotności parzystej — dotyka osi i odbija się.

Ramiona wykresu

Dla stopnia nieparzystego ramiona idą w przeciwnych kierunkach, dla parzystego — w tę samą stronę. Kierunek zależy od znaku współczynnika wiodącego.

Na co uważać

Pierwiastek $a$ daje czynnik $(x-a)$ — uważaj na znak. Suma kwadratów (np. $x^2+1$) nie ma pierwiastków rzeczywistych.

🧩Quizy 1

✍Zadania dodatkowe 10

Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.

Zadanie nr PR04.1

Oblicz resztę z dzielenia wielomianu $W(x)=x^3-2x^2+3x-5$ przez dwumian $x-2$.

Zadanie nr PR04.2

Wyznacz $m$, dla którego liczba $2$ jest pierwiastkiem wielomianu $W(x)=x^3+mx^2-4x+4$.

Zadanie nr PR04.3

Rozwiąż nierówność $x^3-3x^2-4x+12\ge0$.

Zadanie nr PR04.4

Rozwiąż równanie $2x^3-3x^2-3x+2=0$.

Zadanie nr PR04.5

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x+1}{x-2}\ge2$.

Zadanie nr PR04.6

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x^2-1}{x+3}\le x-1$.

Zadanie nr PR04.7

Wielomian $W(x)=x^3+ax^2+bx-6$ jest podzielny przez dwumiany $x-1$ oraz $x+2$. Wyznacz $a$ i $b$ oraz trzeci pierwiastek tego wielomianu.

Zadanie nr PR04.8

Reszta z dzielenia wielomianu $W(x)$ przez $x-1$ jest równa $3$, a przez $x+2$ jest równa $-3$. Wyznacz resztę z dzielenia $W(x)$ przez $(x-1)(x+2)$.

Zadanie nr PR04.9

Wyznacz wszystkie wartości $m$, dla których wielomian $W(x)=x^3-3x+m$ ma pierwiastek podwójny.

Zadanie nr PR04.10

Rozwiąż nierówność $x^4-5x^2+4\lt 0$.

📄Zadania z arkuszy 0

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.

Brak zadań z arkuszy do tego tematu.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.