Start › Klasy › Klasa 2 LO — rozszerzony › Nierówności wielomianowe

Nierówności wielomianowe

Klasa 2 LO — rozszerzony — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📄Zadania z arkuszy 3

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.

Zadanie nr 5 · Matura 2026
Rozwiąż nierówność $$|2x-6|-\left|x^{2}-9\right|\lt 0.$$
Zadanie nr 6 · Matura 2022
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej $x$ i dla każdej liczby rzeczywistej $y$ takich, że $2x>y$, spełniona jest nierówność $$7x^3+4x^2y\ge y^3+2xy^2-x^3.$$
Zadanie nr 5 · Matura 2015

Zbiór \(K\) to zbiór wszystkich liczb rzeczywistych \(x\), dla których wartość liczbowa wyrażenia \(\sqrt{x\left(x^2-9\right)}\) jest liczbą rzeczywistą.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zatem

A \(K=\langle-3,0\rangle\cup\langle 3,+\infty)\)
B \(K=(-\infty,-3\rangle\cup\langle 0,3\rangle\)
C \(K=(-3,0)\cup(3,+\infty)\)
D \(K=(-\infty,-3)\cup(0,3)\)

📘Teoria 1

Nierówności wielomianowe i wymierne

Schemat rozwiązywania

  1. przenieś wszystko na jedną stronę, żeby po drugiej zostało zero
  2. rozłóż na czynniki
  3. znajdź pierwiastki i zaznacz je na osi
  4. ustal znaki w przedziałach
  5. odczytaj odpowiedź, pilnując nawiasów

Rysowanie krzywej znaków

Zaznaczamy pierwiastki na osi. Krzywą prowadzimy od prawej strony z góry, jeśli współczynnik przy najwyższej potędze jest dodatni. Przy każdym pierwiastku jednokrotnym krzywa przechodzi przez oś, przy dwukrotnym (ogólnie: parzystej krotności) tylko jej dotyka i wraca.

Dlatego $W(x)=(x-1)^2(x+4)$ zmienia znak wyłącznie w $x=-4$.

Przykład

$(x-1)(x-2)(x-3)\lt 0$. Pierwiastki $1$, $2$, $3$; znaki od prawej: $+,-,+,-$. Odpowiedź: $x\in(-\infty,1)\cup(2,3)$.

Nierówności wymierne — zamiana na iloczyn

Ułamek ma taki sam znak jak iloczyn licznika i mianownika, więc:

$$\frac{L(x)}{M(x)}>0 \iff L(x)\cdot M(x)>0 \quad\text{przy } M(x)\neq0$$

To pozwala korzystać z tej samej krzywej znaków co przy wielomianach.

Czego nie wolno robić

Nie mnożymy nierówności przez mianownik z niewiadomą — nie znamy jego znaku, a mnożenie przez liczbę ujemną odwraca zwrot nierówności. Zamiast tego przenosimy wszystko na jedną stronę i sprowadzamy do wspólnego mianownika:

$$\frac{x+2}{x-1}\ge1 \quad\Rightarrow\quad \frac{x+2-(x-1)}{x-1}\ge0 \quad\Rightarrow\quad \frac{3}{x-1}\ge0 \quad\Rightarrow\quad x>1$$

Nawiasy — najczęstsze źródło utraty punktu

  • nierówność ostra ($\lt $, $>$) — nawiasy zawsze otwarte
  • nierówność nieostra ($\le$, $\ge$) — pierwiastki licznika domykamy
  • pierwiastki mianownika zostają wyłączone zawsze, nawet przy $\le$

Stąd $\frac{x}{x-3}\ge0$ daje $x\in(-\infty,0\rangle\cup(3,+\infty)$ — zero domknięte, trójka nie.

Nierówności bez dzielenia przez zmienną

Z $x^3\ge4x$ nie wolno skracać przez $x$ (gubimy rozwiązania i mylimy znak). Poprawnie:

$$x^3-4x\ge0 \iff x(x-2)(x+2)\ge0 \iff x\in\langle-2,0\rangle\cup\langle2,+\infty)$$

Kontrola wyniku

Podstaw jedną liczbę z każdego wyznaczonego przedziału do wyjściowej nierówności. To zajmuje kilkanaście sekund i wyłapuje niemal każdy błąd znaku.

Na co uważać

Trzy klasyczne błędy: dzielenie przez wyrażenie z niewiadomą, pominięcie warunku na dziedzinę oraz mechaniczne naprzemienne wpisywanie znaków bez sprawdzenia krotności pierwiastków.

∑Wzory 0

Brak wzorów do tego tematu.

🧩Quizy 1

✍Zadania dodatkowe 25

Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.

Zadanie nr PR04.3

Rozwiąż nierówność $x^3-3x^2-4x+12\ge0$.

Zadanie nr PR04.4

Rozwiąż równanie $2x^3-3x^2-3x+2=0$.

Zadanie nr PR04.5

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x+1}{x-2}\ge2$.

Zadanie nr PR04.6

Rozwiąż nierówność $\dfrac{x^2-1}{x+3}\le x-1$.

Zadanie nr PR04.10

Rozwiąż nierówność $x^4-5x^2+4\lt 0$.

Zadanie nr PR04.11

Stopień wielomianu $2x^4-x$ jest równy

A $4$
B $2$
C $1$
D $5$
Zadanie nr PR04.12

Rozwiązaniem nierówności $(x+1)(x-3)\lt 0$ jest

A $(-\infty,-1)\cup(3,\infty)$
B $(-1,3)$
C $(-3,1)$
D $\langle-1,3\rangle$
Zadanie nr PR04.13

Równanie $x^3-x=0$ ma rozwiązania

A $0,1$
B $-1,1$
C $-1,0,1$
D $0$
Zadanie nr PR04.14

Rozwiązaniem nierówności $\dfrac{x-1}{x+2}>0$ jest

A $-2\lt x\lt 1$
B $x>1$
C $x\lt -2$
D $x\lt -2$ lub $x>1$
Zadanie nr PR04.15

Rozwiąż równanie $x^3-2x^2-9x+18=0$.

Zadanie nr PR24.1

Rozwiązaniem nierówności $x(x-2)>0$ jest

A $x\lt 0$ lub $x>2$
B $0\lt x\lt 2$
C $x>2$
D $x\lt 0$
Zadanie nr PR24.2

Rozwiązaniem nierówności $(x-1)(x-3)\lt 0$ jest

A $x\lt 1$ lub $x>3$
B $1\lt x\lt 3$
C $x>3$
D $x\lt 1$
Zadanie nr PR24.3

Rozwiązaniem nierówności $x^2-4>0$ jest

A $-2\lt x\lt 2$
B $x>2$
C $x\lt -2$ lub $x>2$
D $x>4$
Zadanie nr PR24.4

Ile liczb całkowitych spełnia nierówność $(x+1)(x-4)\le0$?

A $5$
B $4$
C $3$
D $6$
Zadanie nr PR24.5

Rozwiąż nierówność $x^2-5x+6\lt 0$.

Zadanie nr PR24.6

Rozwiązaniem nierówności $x^2\ge16$ jest

A $x\le-4$ lub $x\ge4$
B $-4\le x\le4$
C $x\ge4$
D $x\ge16$
Zadanie nr PR24.7

Rozwiązaniem nierówności $(x-2)^2>0$ jest

A $x>2$
B $x\ne2$
C wszystkie $x$
D $x\lt 2$
Zadanie nr PR24.8

Rozwiązaniem nierówności $x^2+x>0$ jest

A $-1\lt x\lt 0$
B $x>0$
C $x\lt -1$ lub $x>0$
D $x>-1$
Zadanie nr PR24.9

Rozwiązaniem nierówności $(x-1)(x-2)(x-3)>0$ jest

A $(1,3)$
B $(2,\infty)$
C $(-\infty,1)$
D $(1,2)\cup(3,\infty)$
Zadanie nr PR24.10

Rozwiąż nierówność $(x-1)^2(x+3)\lt 0$.

Zadanie nr PR24.11

Rozwiązaniem nierówności $x(x-3)>0$ jest

A $x\lt 0$ lub $x>3$
B $0\lt x\lt 3$
C $x>3$
D $x\lt 0$
Zadanie nr PR24.12

Rozwiązaniem nierówności $(x-2)(x-4)\lt 0$ jest

A $x\lt 2$ lub $x>4$
B $2\lt x\lt 4$
C $x>4$
D $x\lt 2$
Zadanie nr PR24.13

Rozwiązaniem nierówności $x^2-1>0$ jest

A $-1\lt x\lt 1$
B $x>1$
C $x\lt -1$ lub $x>1$
D $x>0$
Zadanie nr PR24.14

Ile liczb całkowitych spełnia $(x+2)(x-2)\le0$?

A $3$
B $4$
C $6$
D $5$
Zadanie nr PR24.15

Rozwiąż nierówność $x(x-2)(x+1)>0$.

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.