Jak napisać — rozumienie tematu i propozycje realizacji
Rozumienie pojęć (wg klucza): sprzeczność = kontrast między myślami, cechami charakteru, poglądami, postawami lub między czynami a słowami. „Pełna sprzeczności" wymaga wskazania co najmniej dwóch sprzeczności (np. dobro i zło, kierowanie się emocjami i rozsądkiem). Można ujmować sprzeczności w jednostce, między zbiorowościami lub między jednostką a zbiorowością.
Możliwa teza: Człowiek istotnie jest istotą pełną sprzeczności — w jednej osobie ścierają się dobro i zło, rozum i namiętność, wzniosłe ideały i słabości.
Propozycje lektur obowiązkowych (argument = pokazanie sprzeczności w bohaterze):
- „Makbet" Szekspira — mężny rycerz staje się zbrodniarzem; ambicja walczy z sumieniem.
- „Zbrodnia i kara" Dostojewskiego — Raskolnikow: chłodna teoria „nadczłowieka" wobec wrażliwości i współczucia; morderca zdolny do dobra.
- „Lalka" Prusa — Wokulski: romantyk i pozytywista zarazem, rozsądny kupiec i niewolnik namiętności do Izabeli.
- „Dziady cz. III" Mickiewicza — Konrad: bezinteresowna miłość ojczyzny obok pychy bluźniącej Bogu.
- „Wesele" Wyspiańskiego — inteligencja: szczytne ideały wobec bierności i niemocy.
Inny utwór / konteksty: biblijny (człowiek grzeszny, a zarazem dążący do dobra; rozdarcie św. Pawła), filozoficzny (dualizm natury ludzkiej), mitologiczny (bohaterowie o mieszanych cechach), psychologiczny.
✔ Kryteria CKE: treść (16 pkt — teza + trafna argumentacja, ≥2 sprzeczności, funkcjonalne 2 utwory + konteksty), kompetencje literackie, struktura, styl, poprawność językowa/ortograficzna/interpunkcyjna. Brak lektury obowiązkowej lub błąd kardynalny = 0 pkt.