Zofia Nałkowska — „Medaliony"

„Medaliony" powstały na podstawie autentycznych relacji świadków i ocalałych oraz pracy Nałkowskiej w komisji badającej zbrodnie wojenne. Opisują prawdziwe wydarzenia i osoby, a nie fikcję. Narracja jest dokumentalna, oszczędna i beznamiętna — dąży do wiernego przekazania faktów. Dlatego to literatura faktu (świadectwo).

Motto podkreśla, że okrucieństwo i cierpienie czasu wojny były dziełem ludzi — to człowiek człowiekowi wyrządził tak straszne zło, nie los czy natura. To gorzka refleksja nad ludzką zdolnością do okrucieństwa i odpowiedzialnością człowieka za zbrodnie. Zdanie ma także wymiar przestrogi.

Celem jest danie świadectwa i ocalenie od zapomnienia ofiar oraz prawdy o zbrodniach wojennych. „Medaliony" pełnią funkcję dokumentu, hołdu ofiarom i przestrogi dla przyszłych pokoleń — by pamięć o tym, do czego zdolny jest człowiek, zapobiegała powtórzeniu tragedii.