Tadeusz Borowski — opowiadania

Człowiek zlagrowany to więzień obozu, który — aby przetrwać — przystosował się do obozowych reguł: stępiał moralnie, znieczulił się na cierpienie i śmierć innych, nauczył się obojętności i egoizmu. Obóz odebrał mu godność i zatarł granice dobra i zła. To obraz człowieczeństwa zniszczonego przez system.

Behawioryzm polega na relacjonowaniu wyłącznie zachowań, faktów i zdarzeń, bez komentarza, ocen moralnych i emocji narratora. Efekt: chłód i rzeczowość narracji potęgują grozę opisywanego świata i zmuszają czytelnika do samodzielnej oceny. Brak patosu sprawia, że okrucieństwo obozu przemawia jeszcze mocniej.

Stanowią oskarżenie systemu totalitarnego, który zniewala i degraduje człowieka, niszcząc jego godność i moralność. Są też przestrogą: w warunkach skrajnych, w walce o przetrwanie, ludzka moralność okazuje się krucha. Borowski odziera wojnę z heroizmu i pokazuje ją jako mechanizm odczłowieczenia.