Sławomir Mrożek — „Tango"

Zwykle to młodzi buntują się przeciw normom starszych. W „Tangu" jest odwrotnie: starsze pokolenie żyje w chaosie i skrajnej swobodzie (odrzuciło wszelkie zasady), a młody Artur buntuje się przeciw brakowi norm — pragnie ładu, formy, wartości i tradycji. To groteskowe odwrócenie ukazuje kryzys wartości.

Edek symbolizuje prymitywną siłę pozbawioną wartości i myśli — brutalność i chamstwo. Jego łatwe przejęcie władzy oznacza, że gdy upadają wartości i porządek, w powstałą próżnię wkracza naga przemoc. Finałowe „tango" Edka to obraz triumfu bezmyślnej siły — groteskowa przestroga przed mechanizmami dochodzenia do władzy.

Groteska (absurd, komizm, deformacja, mieszanie powagi i śmieszności) służy ukazaniu kryzysu wartości i mechanizmów władzy w wyostrzonej, przejaskrawionej formie. Dzięki niej „Tango" staje się uniwersalną parabolą — śmieszne i absurdalne sceny niosą poważne przesłanie o chaosie, formie i przemocy. Groteska łączy komizm z gorzką refleksją.

Przykładowa odpowiedź (dwa elementy):

1. Forma karty do gry (as kier). Karta symbolizuje grę, przypadek i rozgrywkę o władzę. W Tangu toczy się swoista gra o kształt świata: Artur próbuje przywrócić ład i formę w rozprzężonej rodzinie, lecz w tej „rozgrywce" ostatecznie wygrywa prymitywny Edek — as (najwyższa karta) zapowiada triumf brutalnej siły.

2. Czarny dom z kratami i czerwoną postacią. Dom to obraz rodziny Stomilów — świata pogrążonego w chaosie i rozkładzie wartości. Kraty oznaczają zniewolenie, a czerwona, agresywna postać zapowiada przejęcie władzy przez Edka: gdy zabraknie formy i zasad, miejsce wolności zajmuje przemoc i tyrania.

(Można wskazać też inne elementy, np. kontrast czerni i czerwieni jako opozycję śmierci i przemocy.)