StartKlasyChemia — Klasa 2 LO › Odczyn roztworu i pH

Odczyn roztworu i pH

Chemia — Klasa 2 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

Zadania 24

Zadanie nr 1

Oblicz pH roztworu kwasu solnego o stężeniu $[\text{H}^+] = 0{,}01\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ i określ jego odczyn.

Zadanie nr 2

Stężenie jonów wodorowych w roztworze wynosi $[\text{H}^+] = 10^{-9}\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$. Oblicz pH i podaj odczyn.

Zadanie nr 3

Roztwór ma pH = 4. Oblicz stężenie jonów wodorowych $[\text{H}^+]$.

Zadanie nr 15 · Matura 2022

Do $1{,}00$ dm3 wody wprowadzono $90{,}0$ cm3 roztworu HNO3 o stężeniu $5{,}00\%$ masowych i gęstości $1{,}03\ \tfrac{\text{g}}{\text{cm}^3}$. Oblicz pH otrzymanego roztworu (objętość = suma; do drugiego miejsca po przecinku).

Zadanie nr 18.2 · Matura 2022

Rozstrzygnij, który wskaźnik — fenoloftaleina (zakres $8{,}2$–$10{,}0$) czy oranż metylowy ($3{,}2$–$4{,}4$) — powinien być użyty do możliwie dokładnego wyznaczenia stężenia tej zasady. Uzasadnij.

Zadanie nr 15 · Matura 2021

Do $20$ cm3 HCl o pH $=1{,}0$ dodano $30$ cm3 NaOH o stężeniu $0{,}060\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ (H3O+ $+$ OH → $2$H2O). Oblicz, ile razy zmalało stężenie jonów H3O+ (objętość = suma).

Zadanie nr 13.1 · Matura 2020

Bufor octanowy zawiera CH3COOH i CH3COO. Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej po dodaniu mocnej zasady (OH) do buforu oraz uzupełnij (podkreśl): po wprowadzeniu mocnego kwasu stężenie jonów octanowych (wzrośnie / zmaleje / nie ulegnie zmianie).

Zadanie nr 13.2 · Matura 2020

Zmieszano jednakowe objętości roztworów o jednakowym stężeniu: I — HCl + NaCl; II — NH3 + NH4Cl; III — Na2HPO4 + NaH2PO4; IV — Na2SO4 + K2SO4. Które roztwory są buforami? Napisz ich numery.

Zadanie nr 14.1 · Matura 2020

Zmieszano $100$ cm3 Ba(OH)2 ($0{,}2\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$) z $40$ cm3 HCl ($0{,}8\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$): H3O+ $+$ OH → $2$H2O. Oblicz pH powstałego roztworu (objętość = suma; do drugiego miejsca po przecinku).

Zadanie nr 13 · Matura 2019

HCl $+$ KOH $\to$ KCl $+$ H2O. Oblicz objętość kwasu solnego $0{,}1\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$, jaką należy dodać do $300$ cm3 roztworu KOH $0{,}2\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$, aby otrzymać roztwór o pH $=13$ (objętość roztworu = suma objętości).

Zadanie nr 9.2 · Matura 2018

Rozpuszczono $0{,}600$ g NaHSO4 w wodzie, otrzymując $100$ cm3 roztworu; jon HSO4 uległ reakcji z wodą w znacznie więcej niż $5\%$ ($K=1{,}0\cdot10^{-2}$). Oblicz pH roztworu (do trzeciego miejsca po przecinku).

Zadanie nr 10 · Matura 2018

W temperaturze $T$ przygotowano roztwory $0{,}1\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$: KCl, HCl, NaNO2, NH4Cl, KOH. Uszereguj je zgodnie z rosnącym pH (napisz wzory w kolejności).

Zadanie nr 11 · Matura 2018

Podczas miareczkowania CH3COOH roztworem NaOH pH w punkcie równoważnikowym wynosiło $9$. Wskaźniki: I ($3{,}2$–$4{,}4$), II ($3{,}0$–$5{,}0$), III ($8{,}2$–$10{,}0$), IV ($11{,}0$–$12{,}4$). Podaj numer wskaźnika, który należy zastosować.

Zadanie nr 16 · Matura 2018

Bufor octanowy otrzymuje się przez rozpuszczenie CH3COOH i CH3COONa. Oceń prawdziwość (P/F): 1) sprzężoną parę stanowią cząsteczki kwasu octowego i aniony octanowe; 2) dodanie mocnego kwasu tylko nieznacznie wpłynie na pH, bo jony wodorowe wiążą się: CH3COO $+$ H3O+ ⇌ CH3COOH $+$ H2O; 3) po dodaniu mocnego kwasu zasada Brønsteda reaguje z jonami wodorowymi, a po dodaniu mocnej zasady kwas Brønsteda reaguje z jonami wodorotlenkowymi.

Zadanie nr 17 · Matura 2018

Bufor fosforanowy otrzymuje się przez rozpuszczenie dwóch wodorosoli kwasu ortofosforowego(V). Napisz w formie jonowej skróconej dwa równania ilustrujące działanie tego buforu (substraty w stosunku $1:1$).

Zadanie nr 14 · Matura 2017

W temperaturze $T$ przygotowano roztwory ($0{,}1\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$): NaBr, NH4NO3, HCl, HCOOH, NaClO, NaClO4. Porównaj pH (uzupełnij: wyższe niż / równe / niższe niż).

Zadanie nr 9.1 · Matura 2016

Do trzech probówek z roztworem tego samego odczynnika i dodaną czerwienią bromofenolową (zakres zmiany barwy pH $5{,}2$–$6{,}8$: poniżej — żółta, powyżej — czerwona) wprowadzono nadmiar tlenku baru, który całkowicie się roztworzył, dając klarowny roztwór. Wybierz odczynnik z: HCl(aq), H2SO4(aq), NaOH(aq).

Zadanie nr 9.2 · Matura 2016

Podaj barwę zawartości probówki przed dodaniem BaO i po dodaniu (oraz roztworzeniu) BaO.

Zadanie nr 12 · Matura 2016

Dysponujesz wskaźnikami: oranż metylowy (zakres $3{,}1$–$4{,}4$), czerwień bromofenolowa ($5{,}2$–$6{,}8$), fenoloftaleina ($8{,}3$–$10$). Podaj wskaźniki, którymi można odróżnić: 1) dwa roztwory o pH $=5$ i pH $=7$; 2) roztwory HCl o stężeniu $0{,}01\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ i NaOH o stężeniu $0{,}01\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$.

Zadanie nr 14 · Matura 2016

Do analitu z zadania 13 dodano wskaźnik uniwersalny (w środowisku kwasowym czerwony, obojętnym żółtozielony, zasadowym niebieski). Podaj barwę mieszaniny po dodaniu $5$ cm3, $10$ cm3 i $15$ cm3 titranta (HCl).

Zadanie nr 31 · Matura 2016

Przygotowano dwa wodne roztwory kwasu metanowego ($20^\circ$C): roztwór 1 o pH $=1{,}9$ i stopniu dysocjacji $1{,}33\%$ oraz roztwór 2 o stopniu dysocjacji $4{,}15\%$. Oblicz pH roztworu 2 (zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku) i oceń, czy wyższy stopień dysocjacji oznacza bardziej kwasowy odczyn.

Zadanie nr 12 · Matura 2015

Roztwory: 1. Ba(OH)2 $0{,}05$ M, 2. KOH $0{,}1$ M, 3. NH3 $0{,}1$ M, 4. CH3COOH $0{,}1$ M. Porównaj pH (uzupełnij: niższe niż / równe / wyższe niż).

Zadanie nr 13 · Matura 2015

Uzupełnij (podkreśl): po porównaniu stałych dysocjacji kwasu chlorowego(I) i chlorowego(III) w cząsteczce HClO wiązanie O–H jest (bardziej / mniej) spolaryzowane niż w HClO2... (III); roztwór HClO ma (niższe / wyższe) pH; w roztworach soli sodowych tych kwasów papierek wskaźnikowy (pozostaje żółty / przyjmuje czerwone / przyjmuje niebieskie) zabarwienie.

Zadanie nr 31 · Matura 2015

Oblicz pH wodnego roztworu kwasu etanowego (octowego) o stężeniu $6{,}0\%$ masowych i gęstości $1{,}00\,\tfrac{\text{g}}{\text{cm}^3}$ ($\alpha<5\%$). ($K_a=1{,}8\cdot10^{-5}$.) Wynik zaokrągl do jednego miejsca po przecinku.

📘Teoria 1

Odczyn roztworu i pH
pH to miara odczynu roztworu, zdefiniowana jako $\text{pH} = -\log[\text{H}^+]$ (ujemny logarytm stężenia jonów wodorowych). Skala pH obejmuje zwykle wartości od $0$ do $14$.

Odczyn roztworu

  • kwasowy: $\text{pH} < 7$ (przewaga jonów $\text{H}^+$),
  • obojętny: $\text{pH} = 7$ ($[\text{H}^+] = [\text{OH}^-]$),
  • zasadowy: $\text{pH} > 7$ (przewaga jonów $\text{OH}^-$).

Wskaźniki

Substancje zmieniające barwę w zależności od odczynu:

  • oranż metylowy — czerwony (kwas), żółty (zasada),
  • fenoloftaleina — bezbarwna (kwas/obojętny), malinowa (zasada),
  • papierek uniwersalny — pokazuje przybliżone pH barwą.
Pamiętaj: zmiana pH o 1 jednostkę oznacza dziesięciokrotną zmianę stężenia jonów $\text{H}^+$ (skala logarytmiczna).

Wzory 1

Definicja pH
$$\text{pH} = -\log[\text{H}^+]$$

Do czego służy: przelicza stężenie jonów $\text{H}^+$ na wygodną skalę pH.

Odwrotnie: $[\text{H}^+] = 10^{-\text{pH}}$. Przykład: $[\text{H}^+] = 10^{-3}\ \tfrac{\text{mol}}{\text{dm}^3}$ → $\text{pH} = 3$.

🧩Quizy 1

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas