Start › Klasy › Matematyka › Klasa 4 LO

Klasa 4 LO

Matematyka — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

∑Wzory 14

Długość odcinka
$$|AB|=\sqrt{(x_B-x_A)^2+(y_B-y_A)^2}$$

Odległość dwóch punktów na płaszczyźnie.

Przykład: $A(-1,1)$, $B(5,9)$: $|AB|=\sqrt{36+64}=10$.

Ekstremum funkcji
$$f^{\prime}(x_0)=0\ \text{i zmiana znaku}\ f^{\prime}\ \Rightarrow\ \text{ekstremum w}\ x_0$$

Z $+$ na $-$: maksimum; z $-$ na $+$: minimum.

Przykład: $f(x)=x^3-3x$: $f^{\prime}=3x^2-3=0$ dla $x=\pm1$; max w $-1$, min w $1$.

Graniastosłup prawidłowy czworokątny
$$V=a^2H,\qquad P_c=2a^2+4aH,\qquad d=\sqrt{2a^2+H^2}$$

Podstawą jest kwadrat o boku $a$.

Przykład: $a=3$, $H=4$: $V=36$, $P_c=66$, $d=\sqrt{34}$.

Klasyczna definicja prawdopodobieństwa
$$P(A)=\frac{|A|}{|\Omega|}$$

Liczba zdarzeń sprzyjających podzielona przez liczbę wszystkich zdarzeń elementarnych.

Przykład: Rzut kostką, wypadnie liczba parzysta: $P=\frac36=\frac12$.

Kombinacje (symbol Newtona)
$$C_n^k=\binom{n}{k}=\frac{n!}{k!\,(n-k)!}$$

Liczba $k$-elementowych podzbiorów zbioru $n$-elementowego (kolejność nie ma znaczenia).

Przykład: Wybór 2 osób z 6: $\binom{6}{2}=15$.

Odchylenie standardowe
$$\sigma=\sqrt{\sigma^2}$$

Miara rozproszenia danych wokół średniej.

Przykład: $\sigma^2=\frac83$: $\sigma=\sqrt{\frac83}\approx1{,}63$.

Permutacje
$$P_n=n!$$

Liczba sposobów ustawienia $n$ różnych elementów w kolejności.

Przykład: 5 osób w kolejce: $5!=120$ ustawień.

Pochodna sumy, iloczynu i ilorazu
$$(f\pm g)^{\prime}=f^{\prime}\pm g^{\prime},\quad (fg)^{\prime}=f^{\prime}g+fg^{\prime},\quad \left(\frac fg\right)^{\prime}=\frac{f^{\prime}g-fg^{\prime}}{g^2}$$

Reguły różniczkowania wyrażeń złożonych z kilku funkcji.

Przykład: $(x^2\cdot x^3)^{\prime}=2x\cdot x^3+x^2\cdot3x^2=5x^4$.

Pochodne funkcji podstawowych
$$(c)^{\prime}=0,\quad (x^n)^{\prime}=n\,x^{n-1},\quad (\sqrt{x})^{\prime}=\frac{1}{2\sqrt{x}}$$

Najczęściej używane wzory na pochodne.

Przykład: $(x^5)^{\prime}=5x^4$, $(7)^{\prime}=0$.

Pole z sinusem kąta
$$P=\frac{1}{2}ab\sin\gamma$$

Dwa boki i kąt między nimi.

Przykład: $a=8$, $b=5$, $\gamma=30^\circ$: $P=\frac12\cdot8\cdot5\cdot\frac12=10$.

Równanie kwadratowe
$$ax^2+bx+c=0,\ \Delta=b^2-4ac,\ x_{1,2}=\frac{-b\mp\sqrt{\Delta}}{2a}$$

Dwa rozwiązania dla $\Delta>0$, jedno ($x=-\frac{b}{2a}$) dla $\Delta=0$, brak dla $\Delta<0$.

Przykład: $x^2-5x+6=0$: $\Delta=1$, $x_1=2$, $x_2=3$.

Średnia arytmetyczna
$$\bar{x}=\frac{x_1+x_2+\ldots+x_n}{n}$$

Suma wartości podzielona przez ich liczbę.

Przykład: Oceny 4, 5, 3, 4: $\bar{x}=\frac{16}{4}=4$.

Średnia ważona
$$\bar{x}_w=\frac{w_1x_1+w_2x_2+\ldots+w_nx_n}{w_1+w_2+\ldots+w_n}$$

Każda wartość ma swoją wagę.

Przykład: Sprawdzian 5 (waga 3) i kartkówka 3 (waga 1): $\frac{15+3}{4}=4{,}5$.

Wariacje z powtórzeniami
$$W_n^k=n^k$$

Ciągi długości $k$ z $n$ elementów, które mogą się powtarzać.

Przykład: Kody PIN (4 cyfry): $10^4=10\,000$.

📘Teoria 41

Promieniotwórczość — typy rozpadu i prawo zaniku
Promieniotwórczość — spontaniczny rozpad niestabilnych jąder atomowych z emisją promieniowania.
Typy:
  • $\alpha$: emisja jądra helu $^4_2\text{He}$ (duże, mało przenikliwe — zatrzymuje kartka papieru)
  • $\beta^-$: elektron + antyneutrino ($n\to p+e^-+\bar{\nu}$)
  • $\beta^+$: pozyton + neutrino ($p\to n+e^++\nu$)
  • $\gamma$: foton wysokoenergetyczny (brak zmiany $Z$ ani $A$ — wymaga grubego ołowiu)
Prosto mówiąc: Jądro "niestabilne" jak kostka lodu — chce przejść w stabilniejszy stan, oddając energię jako cząstki lub promieniowanie. Nie można przewidzieć KIEDY rozpadnie się jedno jądro — ale dla miliardów jąder prawo zaniku działa dokładnie.
Prawo zaniku promieniotwórczego: $$N(t) = N_0 \cdot \left(\frac{1}{2}\right)^{t/T_{1/2}} = N_0 e^{-\lambda t}$$ Gdzie $T_{1/2}$ — czas połowicznego zaniku, $\lambda = \dfrac{\ln 2}{T_{1/2}}$ — stała rozpadu.
Aktywność: $A = \lambda N$ [Bq = 1 rozpad/s]
Przykład — datowanie izotopem C-14 ($T_{1/2}=5730$ lat):
Znaleziono szczątki z $A = 0{,}25\cdot A_0$ (¼ aktywności pierwotnej). $$0{,}25 = \left(\frac{1}{2}\right)^{t/5730} = \left(\frac{1}{2}\right)^2 \Rightarrow \frac{t}{5730} = 2 \Rightarrow t = 11\,460 \text{ lat}$$
⚡ Zapamiętaj: Po każdym czasie $T_{1/2}$ połowa jąder się rozpada. Po $n$ półokresach pozostaje $\left(\frac{1}{2}\right)^n$ ilości początkowej. Zasada zachowania liczby masowej $A$ i atomowej $Z$ obowiązuje w każdym rozpadzie.
Układy równań — metody rozwiązywania (LO)
Układ 2×2 liniowy — metody:
  • Podstawiania: z jednego równania wyraź $x$ (lub $y$) i podstaw do drugiego
  • Eliminacji (przeciwnych wsp.): pomnóż równania i dodaj stronami
  • Wyznacznikowa (Cramera): $x=\dfrac{W_x}{W}$, $y=\dfrac{W_y}{W}$ — dla układów 2×2 i 3×3
Wyznacznik $2 \times 2$: $W = \begin{vmatrix} a_1 & b_1 \\ a_2 & b_2 \end{vmatrix} = a_1b_2 - a_2b_1$
Reguła Cramera dla $\begin{cases}a_1x+b_1y=c_1\a_2x+b_2y=c_2\end{cases}$: $$W=\begin{vmatrix}a_1&b_1\a_2&b_2\end{vmatrix},\quad W_x=\begin{vmatrix}c_1&b_1\c_2&b_2\end{vmatrix},\quad W_y=\begin{vmatrix}a_1&c_1\a_2&c_2\end{vmatrix}$$ Jeśli $W \neq 0$: dokładnie jedno rozwiązanie. $W = 0$: sprzeczny lub nieoznaczony.
Przykład (Cramer): $\begin{cases}3x+2y=8\x-y=1\end{cases}$
  1. $W = 3\cdot(-1)-1\cdot2 = -5$
  2. $W_x = 8\cdot(-1)-1\cdot2 = -10$; $x = \frac{-10}{-5} = 2$
  3. $W_y = 3\cdot1-1\cdot8 = -5$; $y = \frac{-5}{-5} = 1$
⚡ Zapamiętaj: Metoda Cramera jest elegancka, ale wolna dla dużych układów. W praktyce (matura) używaj eliminacji lub podstawiania — są szybsze i mniej podatne na błędy znaku.
Liczby pierwsze i rozkład na czynniki
Definicja: Liczba naturalna większa od 1 jest pierwsza, jeśli ma dokładnie dwa dzielniki: 1 i siebie samą. Liczba złożona to każda naturalna > 1, która nie jest pierwsza.
Zasadnicze twierdzenie arytmetyki: Każda liczba naturalna > 1 daje się przedstawić jako iloczyn liczb pierwszych w sposób jedyny (z dokładnością do kolejności czynników).
Prosto mówiąc: Liczby pierwsze to "atomy" matematyki — nie da się ich rozłożyć dalej. Każdą liczbę złożoną można rozłożyć na takie atomy: np. $60 = 2^2 \cdot 3 \cdot 5$.
Sito Eratostenesa — sposób na znajdowanie liczb pierwszych: wypisz liczby 2–N, wykreślaj wielokrotności 2, potem 3, 5... Niewykreślone to liczby pierwsze.
Liczby pierwsze do 20: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19.
Przykład: Rozłóż 360 na czynniki pierwsze.
  1. $360 \div 2 = 180$; $180 \div 2 = 90$; $90 \div 2 = 45$
  2. $45 \div 3 = 15$; $15 \div 3 = 5$; 5 jest pierwsze
  3. $360 = 2^3 \cdot 3^2 \cdot 5$
⚡ Zapamiętaj: Liczba 1 NIE jest pierwsza (ma tylko jeden dzielnik). Liczba 2 jest jedyną parzystą liczbą pierwszą — wszystkie inne parzyste są złożone.
NWD i NWW — największy wspólny dzielnik i najmniejsza wspólna wielokrotność
NWD(a, b) — największa liczba naturalna, która dzieli jednocześnie $a$ i $b$.
NWW(a, b) — najmniejsza liczba naturalna, która jest wielokrotnością zarówno $a$, jak i $b$.
Związek: $\text{NWD}(a,b) \cdot \text{NWW}(a,b) = a \cdot b$
Prosto mówiąc: NWD to największy "wspólny kawałek" — przydaje się przy skracaniu ułamków. NWW to najmniejszy "wspólny mianownik" — przy dodawaniu ułamków o różnych mianownikach.
Algorytm Euklidesa (NWD): Dziel większą liczbę przez mniejszą, zastąp większą resztą — powtarzaj aż reszta = 0. NWD = ostatni niezerowy dzielnik.
NWW przez rozkład: Weź każdy czynnik pierwszy z najwyższą potęgą z obu rozkładów.
Przykład: Znajdź NWD i NWW dla 36 i 48.
  1. $36 = 2^2 \cdot 3^2$; $48 = 2^4 \cdot 3$
  2. NWD: najmniejsze potęgi wspólnych czynników: $2^2 \cdot 3 = 12$
  3. NWW: największe potęgi wszystkich czynników: $2^4 \cdot 3^2 = 144$
  4. Sprawdzenie: $12 \cdot 144 = 1728 = 36 \cdot 48$ ✓
⚡ Zapamiętaj: NWD skraca ułamek $\frac{36}{48} = \frac{36 \div 12}{48 \div 12} = \frac{3}{4}$. NWW daje wspólny mianownik: $\frac{1}{36}+\frac{1}{48} = \frac{4}{144}+\frac{3}{144} = \frac{7}{144}$.
Równania liniowe z jedną niewiadomą
Definicja: Równanie liniowe z jedną niewiadomą $x$ ma postać: $$ax + b = 0, \quad a \neq 0$$ Jedyne rozwiązanie: $x = -\dfrac{b}{a}$.
Ogólniej: $ax + b = cx + d$ — przenosimy wyrazy z $x$ na lewą, stałe na prawą stronę.
Prosto mówiąc: Równanie to "waga" — to co robisz po jednej stronie, musisz zrobić po drugiej. Cel: zostać z samym $x$ po lewej stronie.
Algorytm rozwiązywania:
  1. Usuń nawiasy (reguła rozdzielności)
  2. Przenieś wyrazy z $x$ na lewą, stałe na prawą stronę (zmień znaki)
  3. Połącz wyrazy podobne
  4. Podziel obie strony przez współczynnik przy $x$
Szczególne przypadki: $0 \cdot x = 0$ — nieskończenie wiele rozwiązań; $0 \cdot x = 5$ — brak rozwiązań.
Przykład: Rozwiąż $3(x-2) + 5 = 2x - 1$
  1. $3x - 6 + 5 = 2x - 1$
  2. $3x - 1 = 2x - 1$
  3. $3x - 2x = -1 + 1$
  4. $x = 0$
⚡ Zapamiętaj: Zawsze sprawdź wynik — podstaw znalezione $x$ do oryginalnego równania. Tu: $3(0-2)+5 = -6+5=-1$ i $2\cdot0-1=-1$ ✓.
Nierówności liniowe z jedną niewiadomą
Definicja: Nierówność liniowa: $ax + b > 0$ (lub $\lt , \geq, \leq$).
Rozwiązaniem jest przedział liczb (nie pojedyncza wartość).
Kluczowa reguła: Przy mnożeniu lub dzieleniu obu stron przez liczbę ujemną — odwróć znak nierówności!
Prosto mówiąc: $2 \lt 5$. Pomnóż obie strony przez $-1$: $-2 > -5$ (znak się odwraca!). To jedna z pułapek, w którą łatwo wpaść.
Notacja rozwiązań:
  • $x > 3$: przedział $(3, +\infty)$, na osi — strzałka w prawo od otwartego punktu
  • $x \leq -2$: przedział $(-\infty, -2\rangle$, strzałka w lewo od zamkniętego punktu
Łączenie nierówności: $-1 \lt x \leq 4$ — przedział $(-1, 4\rangle$
Przykład: Rozwiąż $-2x + 3 \geq 7$
  1. $-2x \geq 7 - 3 = 4$
  2. $x \leq \dfrac{4}{-2} = -2$ (dzielenie przez $-2$ — odwróć $\geq$ na $\leq$!)
  3. Rozwiązanie: $x \in (-\infty, -2\rangle$
⚡ Zapamiętaj: Dzielisz/mnożysz przez ujemną? Odwróć znak! $-2x \geq 4 \Rightarrow x \leq -2$, NIE $x \geq -2$.
Układy równań liniowych z dwiema niewiadomymi
Definicja: Układ dwóch równań liniowych z dwiema niewiadomymi: $$\begin{cases} a_1x + b_1y = c_1 \\ a_2x + b_2y = c_2 \end{cases}$$ Rozwiązanie to para $(x, y)$ spełniająca oba równania jednocześnie.
Metody rozwiązywania:
  • Podstawiania: Wyraź jedną niewiadomą z jednego równania i podstaw do drugiego.
  • Przeciwnych współczynników: Pomnóż równania tak, by jeden ze współczynników miał wartości przeciwne — dodaj stronami.
  • Graficzna: Narysuj obie proste — punkt przecięcia to rozwiązanie.
Liczba rozwiązań: jedno (proste się przecinają), brak (równoległe), nieskończenie wiele (pokrywają się).
Przykład (przeciwnych wsp.): $\begin{cases} 2x + 3y = 12 \\ 4x - 3y = 6 \end{cases}$
  1. Dodaj oba: $6x = 18 \Rightarrow x = 3$
  2. Podstaw: $2\cdot3 + 3y = 12 \Rightarrow 3y = 6 \Rightarrow y = 2$
  3. Rozwiązanie: $(3, 2)$
⚡ Zapamiętaj: Sprawdź wynik w OBU równaniach: $2\cdot3+3\cdot2=12$ ✓ i $4\cdot3-3\cdot2=6$ ✓. Jeden błąd w rachunkach = zły wynik w obu!
Prawdopodobieństwo — pojęcia podstawowe
Definicje:
  • Doświadczenie losowe — eksperyment o niepewnym wyniku (rzut kostką)
  • Przestrzeń zdarzeń elementarnych $\Omega$ — zbiór wszystkich możliwych wyników
  • Zdarzenie $A$ — podzbiór $\Omega$ (zestaw wybranych wyników)
  • Zdarzenie pewne — $\Omega$ (zawsze zachodzi)
  • Zdarzenie niemożliwe — $\emptyset$ (nigdy nie zachodzi)
Klasyczna definicja: $P(A) = \frac{|A|}{|\Omega|}$ (gdy wyniki równie prawdopodobne)
Prosto mówiąc: Szansa rzutu "6" kostką = 1 wynik sprzyjający / 6 wszystkich = $\frac{1}{6} \approx 16{,}7\%$.
Kluczowe własności:
  • $0 \leq P(A) \leq 1$ zawsze
  • $P(\Omega) = 1$; $P(\emptyset) = 0$
  • $P(\bar{A}) = 1 - P(A)$ — zdarzenie przeciwne
  • $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$ — ogólna reguła dodawania
  • Zdarzenia niezależne: $P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B)$
Przykład: Rzut dwiema kostkami. P(suma = 7)?
  1. $|\Omega| = 36$ (6×6)
  2. Sumy = 7: (1,6),(2,5),(3,4),(4,3),(5,2),(6,1) → $|A| = 6$
  3. $P(A) = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$
⚡ Zapamiętaj: Prawdopodobieństwo NIE dodaje się dla zdarzeń zależnych! $P(A \cup B) \neq P(A) + P(B)$ gdy $A \cap B \neq \emptyset$.
Kombinatoryka

Reguły podstawowe

Reguła mnożenia: jeśli wybór składa się z $k$ niezależnych kroków, liczby możliwości mnożymy. Reguła dodawania: jeśli wybór to jeden z rozłącznych przypadków, liczby możliwości dodajemy.

Cztery podstawowe schematy

$$P_n=n! \qquad\text{— permutacje (ustawienie wszystkich } n \text{ elementów)}$$

$$V_n^k=\frac{n!}{(n-k)!} \qquad\text{— wariacje bez powtórzeń}$$

$$\overline{V}_n^k=n^k \qquad\text{— wariacje z powtórzeniami}$$

$$C_n^k=\binom{n}{k}=\frac{n!}{k!(n-k)!} \qquad\text{— kombinacje}$$

Jak wybrać schemat

Zadaj dwa pytania:

  1. Czy kolejność ma znaczenie? Tak → wariacje/permutacje. Nie → kombinacje.
  2. Czy elementy mogą się powtarzać? Tak → wariacje z powtórzeniami.

Przykład: „delegacja 3-osobowa z 5 osób” — kolejność nieistotna, więc $\binom53=10$. „Przewodniczący, zastępca, sekretarz z 5 osób” — kolejność istotna, więc $5\cdot4\cdot3=60$.

Symbol Newtona

$$\binom{n}{k}=\binom{n}{n-k},\qquad \binom{n}{0}=\binom{n}{n}=1$$

$$(a+b)^n=\sum_{k=0}^{n}\binom{n}{k}a^{n-k}b^k$$

Współczynniki tworzą kolejne wiersze trójkąta Pascala. Suma wykładników w każdym składniku zawsze wynosi $n$ — to szybki test poprawności.

Na co uważać

Przyjmujemy $0!=1$. Mylenie kombinacji z wariacjami to najczęstszy błąd — zawsze zacznij od pytania o kolejność.

Bryły obrotowe

Walec

$$V=\pi r^2H,\qquad P_b=2\pi rH,\qquad P_c=2\pi r(r+H)$$

Powierzchnia boczna po rozwinięciu jest prostokątem o wymiarach $2\pi r$ (obwód podstawy) na $H$. Przekrój osiowy to prostokąt $2r\times H$.

Stożek

$$V=\frac13\pi r^2H,\qquad P_b=\pi rl,\qquad P_c=\pi r(r+l)$$

gdzie $l$ to tworząca, powiązana z pozostałymi wymiarami przez twierdzenie Pitagorasa:

$$l=\sqrt{r^2+H^2}$$

Powierzchnia boczna po rozwinięciu jest wycinkiem koła o promieniu $l$ i kącie $\alpha=\frac{r}{l}\cdot360^\circ$. Przekrój osiowy to trójkąt równoramienny.

Kula

$$V=\frac43\pi r^3,\qquad P=4\pi r^2$$

Każdy przekrój kuli płaszczyzną jest kołem. Przekrój przez środek (koło wielkie) ma promień $r$, a w odległości $d$ od środka — promień $\sqrt{r^2-d^2}$.

Skalowanie

Podwojenie promienia zwiększa pole $4$ razy, a objętość $8$ razy — bo pole zależy od $r^2$, a objętość od $r^3$.

Na co uważać

W stożku do objętości wchodzi wysokość $H$, a do pola bocznego tworząca $l$ — mylenie ich to najczęstszy błąd w tym temacie. W zadaniach o przekroju osiowym będącym kwadratem (walec) zachodzi $H=2r$.

Rachunek prawdopodobieństwa — poziom maturalny

Definicja klasyczna

$$P(A)=\frac{|A|}{|\Omega|},\qquad 0\le P(A)\le1$$

Wymaga, by wszystkie zdarzenia elementarne były jednakowo prawdopodobne.

Własności

$$P(A\cup B)=P(A)+P(B)-P(A\cap B)$$

$$P(A\,)=1-P(A)\quad\text{(zdarzenie przeciwne)}$$

Dla zdarzeń rozłącznych $P(A\cap B)=0$.

Prawdopodobieństwo warunkowe

$$P(A|B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)},\qquad P(B)>0$$

Niezależność

$$A,B\ \text{niezależne} \iff P(A\cap B)=P(A)\cdot P(B)$$

Niezależność i rozłączność to różne pojęcia — zdarzenia rozłączne o dodatnim prawdopodobieństwie są zawsze zależne.

Prawdopodobieństwo całkowite i wzór Bayesa

$$P(B)=\sum_i P(B|A_i)P(A_i),\qquad P(A|B)=\frac{P(B|A)P(A)}{P(B)}$$

Schemat Bernoulliego

$$P(X=k)=\binom{n}{k}p^k(1-p)^{n-k}$$

Warunki: $n$ prób niezależnych, stałe $p$, wynik dwuwartościowy (sukces/porażka).

Na co uważać

Zwrot „co najmniej jeden” niemal zawsze wygodniej policzyć przez zdarzenie przeciwne: $1-P(\text{żaden})$. Pamiętaj, że $P(A|B)\ne P(B|A)$. Wzór Bernoulliego daje prawdopodobieństwo dokładnie $k$ sukcesów — „co najmniej $k$” wymaga sumowania.

Powtórzenie maturalne — kluczowe wzory

Liczby i wyrażenia

$$\sqrt{a\cdot b}=\sqrt{a}\cdot\sqrt{b},\qquad a^m\cdot a^n=a^{m+n},\qquad \frac{a^m}{a^n}=a^{m-n}$$

$$\log_a(xy)=\log_a x+\log_a y,\qquad \log_a x^n=n\log_a x$$

Procenty

$$\text{po zmianie o } p\%:\ a\left(1\pm\tfrac{p}{100}\right),\qquad \text{procent składany: } K_n=K_0\left(1+\tfrac{p}{100}\right)^n$$

Podwyżka i obniżka o ten sam procent nie znoszą się — drugi procent liczony jest od innej kwoty.

Funkcja kwadratowa

$$\Delta=b^2-4ac,\qquad x_{1,2}=\frac{-b\pm\sqrt{\Delta}}{2a},\qquad p=\frac{-b}{2a}$$

Postać kanoniczna $y=a(x-p)^2+q$ pokazuje wierzchołek $W=(p,\,q)$ wprost.

Ciągi

$$\text{arytmetyczny: } a_n=a_1+(n-1)r,\qquad S_n=\frac{a_1+a_n}{2}\cdot n$$

$$\text{geometryczny: } a_n=a_1q^{n-1},\qquad S_n=a_1\cdot\frac{q^n-1}{q-1} \ (q\neq1)$$

Planimetria

$$c^2=a^2+b^2 \ \text{(Pitagoras)},\qquad P_{\triangle}=\tfrac12 ab\sin\gamma$$

Kąt wpisany jest połową środkowego opartego na tym samym łuku; kąt oparty na średnicy ma $90^\circ$.

Geometria analityczna

$$|AB|=\sqrt{(x_B-x_A)^2+(y_B-y_A)^2},\qquad S=\left(\tfrac{x_A+x_B}{2},\ \tfrac{y_A+y_B}{2}\right)$$

$$k\parallel l \iff a_1=a_2,\qquad k\perp l \iff a_1a_2=-1$$

Stereometria

$$V_{gr}=P_p H,\qquad V_{ostr}=\tfrac13 P_p H,\qquad V_{walca}=\pi r^2H,\qquad V_{kuli}=\tfrac43\pi r^3$$

Prawdopodobieństwo i statystyka

$$P(A)=\frac{|A|}{|\Omega|},\qquad P(A\prime)=1-P(A)$$

Mediana jest odporna na wartości odstające, średnia nie. Przy grupach o różnej liczebności liczymy średnią ważoną, a nie zwykłą.

Trójki pitagorejskie warte zapamiętania

$3$–$4$–$5$, $5$–$12$–$13$, $8$–$15$–$17$ oraz ich wielokrotności (np. $9$–$12$–$15$).

Na co uważać

Na maturze najwięcej punktów przepada nie na trudnych rachunkach, lecz na pominiętych warunkach: dziedzinie w równaniach wymiernych i logarytmicznych, warunku $\Delta\ge0$ przy wzorach Viete oraz odrzuceniu wyników bez sensu fizycznego (ujemny bok, ujemny wiek). Zawsze wracaj na koniec do pytania z treści zadania.

Prawdopodobieństwo warunkowe, całkowite i wzór Bayesa

Prawdopodobieństwo warunkowe

$$P(A|B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)},\qquad P(B)>0$$

Informacja, że zaszło $B$, zawęża przestrzeń zdarzeń — dlatego dzielimy przez $P(B)$.

Praktycznie często wystarczy przeliczyć zdarzenia sprzyjające już wewnątrz $B$. Pytając o asa wśród kart czerwonych: asów czerwonych jest $2$, kart czerwonych $26$, więc $\frac{2}{26}=\frac{1}{13}$.

Niezależność

$$P(A\cap B)=P(A)\cdot P(B) \iff P(A|B)=P(A)$$

Zajście jednego zdarzenia nie zmienia szans drugiego.

Rozłączne to nie niezależne

To dwa zupełnie różne pojęcia — mylenie ich jest bardzo częste.

Dla zdarzeń rozłącznych $P(A\cap B)=0$. Gdyby były niezależne, musiałoby zachodzić $P(A)P(B)=0$, czyli jedno z nich miałoby prawdopodobieństwo zero. Zdarzenia rozłączne o dodatnich prawdopodobieństwach nigdy nie są niezależne — przeciwnie, są maksymalnie zależne: gdy zaszło jedno, drugie na pewno nie zaszło.

Suma zdarzeń

$$P(A\cup B)=P(A)+P(B)-P(A\cap B)$$

Odejmujemy część wspólną, bo inaczej policzylibyśmy ją dwa razy. Dla zdarzeń rozłącznych ten składnik znika.

Zdarzenie przeciwne

$$P(A\prime)=1-P(A)$$

To najczęściej używany skrót w zadaniach z „co najmniej”. Zamiast sumować przypadki „dokładnie jeden”, „dokładnie dwa”, „trzy”, liczymy dopełnienie:

$$P(\text{co najmniej jeden orzeł w 3 rzutach})=1-\left(\tfrac12\right)^3=\tfrac78$$

Losowanie bez zwracania

Kolejne losowania są zależne — po wyjęciu kuli zmienia się zarówno licznik, jak i mianownik.

Dla $4$ białych z $10$ kul: $P(\text{dwie białe})=\frac{4}{10}\cdot\frac{3}{9}=\frac{2}{15}$.

Prawdopodobieństwo całkowite

$$P(A)=\sum_i P(A|B_i)\cdot P(B_i)$$

Rysujemy drzewo stochastyczne i sumujemy iloczyny wzdłuż wszystkich ścieżek prowadzących do $A$.

Przykład — dwie linie produkcyjne: $P(W)=0{,}7\cdot0{,}02+0{,}3\cdot0{,}05=0{,}029$.

Kontrola: wynik zawsze mieści się między najmniejszym a największym z prawdopodobieństw warunkowych — to średnia ważona.

Wzór Bayesa

$$P(B_i|A)=\frac{P(A|B_i)\cdot P(B_i)}{P(A)}$$

Odwraca kierunek pytania: znamy skutek, pytamy o przyczynę.

Paradoks testu medycznego

Test wykrywa chorobę u $99\%$ chorych i myli się u $2\%$ zdrowych, a choruje $1\%$ populacji. Wtedy $P(T)=0{,}0099+0{,}0198=0{,}0297$, więc:

$$P(C|T)=\frac{0{,}0099}{0{,}0297}=\frac13$$

Dodatni wynik oznacza chorobę tylko w jednym przypadku na trzy. Powód: zdrowych jest $99$ razy więcej, więc nawet mały odsetek fałszywych alarmów daje w liczbach bezwzględnych dwa razy więcej wyników dodatnich niż prawdziwych wykryć.

Na co uważać

Rozróżniaj $P(A|B)$ od $P(B|A)$ — to zwykle zupełnie różne liczby. Przy losowaniu sprawdzaj, czy jest ze zwracaniem, czy bez. I nie mnóż prawdopodobieństw, gdy zdarzenia nie są niezależne.

Ostrosłupy — pole powierzchni i objętość

Objętość

$$V=\frac13 P_p\cdot H$$

Ostrosłup ma trzy razy mniejszą objętość niż graniastosłup o tej samej podstawie i wysokości — trzy jednakowe ostrosłupy wypełniają graniastosłup.

Pole powierzchni

$$P_c=P_p+P_b$$

Ostrosłup ma jedną podstawę i ściany boczne będące trójkątami. Pole boczne to suma pól tych trójkątów.

Apotema a wysokość

Wysokość ostrosłupa $H$ jest prostopadła do podstawy i pada na jej środek. Apotema $h_b$ to wysokość ściany bocznej (trójkąta). To dwie różne wielkości — najczęstsze źródło błędów.

Trzy trójkąty prostokątne

W ostrosłupie prawidłowym kluczowe są zależności z twierdzenia Pitagorasa:

  • apotema, wysokość i połowa boku podstawy,
  • krawędź boczna, wysokość i połowa przekątnej podstawy.

Do apotemy używamy połowy boku, do krawędzi bocznej — połowy przekątnej.

Liczba elementów

Ostrosłup o podstawie $n$-kąta ma $n+1$ ścian, $n+1$ wierzchołków i $2n$ krawędzi.

Czworościan foremny

Wszystkie cztery ściany to trójkąty równoboczne. Objętość o krawędzi $a$: $V=\frac{a^3\sqrt2}{12}$.

Skalowanie

Podwojenie wszystkich wymiarów zwiększa objętość ośmiokrotnie ($2^3$), a pole czterokrotnie ($2^2$).

Na co uważać

Nie zapomnij o mnożniku $\frac13$ w objętości. Rozróżniaj apotemę od wysokości ostrosłupa.

Schemat Bernoulliego i prawdopodobieństwo całkowite

Schemat Bernoulliego

To ciąg $n$ niezależnych powtórzeń tego samego doświadczenia, w którym rozróżniamy sukces (prawdopodobieństwo $p$) i porażkę ($q=1-p$).

Wzór Bernoulliego

$$P_n(k)=\binom{n}{k}p^k q^{n-k}$$

Prawdopodobieństwo dokładnie $k$ sukcesów w $n$ próbach. Symbol $\binom{n}{k}$ zlicza rozmieszczenia sukcesów, $p^k q^{n-k}$ to prawdopodobieństwo jednego takiego układu.

Suma wszystkich przypadków

$$\sum_{k=0}^{n}P_n(k)=(p+q)^n=1$$

To wprost dwumian Newtona — wszystkie liczby sukcesów wyczerpują możliwości.

Zdarzenie przeciwne

Przy pytaniach „co najmniej jeden” najłatwiej liczyć przez dopełnienie:

$$P(\ge1)=1-P(0)$$

Zamiast sumować wiele przypadków, odejmujemy jeden.

Prawdopodobieństwo całkowite

Gdy przestrzeń dzieli się na rozłączne zdarzenia $H_1,\dots,H_n$ pokrywające całość:

$$P(A)=\sum_i P(A|H_i)\cdot P(H_i)$$

Każda gałąź drzewa to iloczyn prawdopodobieństw wzdłuż drogi, a wyniki z różnych gałęzi dodajemy.

Drzewo stochastyczne

Pomaga uporządkować obliczenia: mnożymy wzdłuż gałęzi, dodajemy między gałęziami. Suma prawdopodobieństw wychodzących z każdego węzła wynosi $1$.

Na co uważać

Sprawdź niezależność prób i stałość $p$. Przy zdarzeniach rzadkich fałszywe alarmy potrafią przeważać nad prawdziwymi wykryciami — licz ostrożnie.

Reguła mnożenia, dodawania i wariacje z powtórzeniami

Reguła mnożenia

Gdy wybór składa się z niezależnych etapów, liczby możliwości mnożymy:

$$N=n_1\cdot n_2\cdot\ldots\cdot n_k$$

Stosujemy ją, gdy wybieramy jedno i drugie.

Reguła dodawania

Gdy wybieramy jedną z rozłącznych grup możliwości (jedno albo drugie), liczby dodajemy. Np. książka fantasy albo kryminał: $6+4=10$.

Wariacje z powtórzeniami

Liczba $k$-elementowych ciągów ze zbioru $n$-elementowego (kolejność istotna, elementy mogą się powtarzać):

$$n^k$$

Podstawa to liczba dostępnych elementów, wykładnik — liczba pozycji.

Typowe zastosowania

Kody i PIN-y ($10^k$), ciągi binarne ($2^k$), tablice rejestracyjne, liczba funkcji ze zbioru $k$-elementowego w $n$-elementowy ($n^k$), liczba podzbiorów zbioru $n$-elementowego ($2^n$).

Zero na pierwszej pozycji

W liczbach wielocyfrowych pierwsza cyfra nie może być zerem — trzeba to uwzględnić. Zaczynaj zliczanie od pozycji z najostrzejszym warunkiem.

Na co uważać

Mnożymy przy „i", dodajemy przy „albo". W $n^k$ nie zamień podstawy z wykładnikiem.

Permutacje (klasa 4 LO)

Definicja

Permutacja to uporządkowanie wszystkich elementów zbioru.

Liczba permutacji

$P_n=n!=1\cdot2\cdot\ldots\cdot n$; przyjmujemy $0!=1$.

Przykład

$5$ osób ustawimy w rzędzie na $5!=120$ sposobów.

Z powtórzeniami

Gdy elementy się powtarzają, dzielimy przez silnie liczności powtórzeń.

Wariacje bez powtórzeń (klasa 4 LO)

Definicja

Uporządkowany wybór $k$ różnych elementów z $n$-elementowego zbioru.

Wzór

$V_n^k=\frac{n!}{(n-k)!}=n(n-1)\cdots(n-k+1)$.

Przykład

Przewodniczący i zastępca z $6$ osób: $6\cdot5=30$.

Kolejność

W wariacji kolejność ma znaczenie (inaczej niż w kombinacji).

Symbol Newtona i dwumian Newtona (klasa 4 LO)

Symbol Newtona

$\binom{n}{k}=\frac{n!}{k!(n-k)!}$ — liczba $k$-elementowych kombinacji.

Własności

$\binom{n}{0}=\binom{n}{n}=1$ oraz $\binom{n}{k}=\binom{n}{n-k}$.

Dwumian Newtona

$(a+b)^n=\sum_{k=0}^{n}\binom{n}{k}a^{n-k}b^k$.

Trójkąt Pascala

Kolejne wiersze to współczynniki dwumianu.

Klasyczna definicja prawdopodobieństwa (klasa 4 LO)

Wzór

$P(A)=\frac{|A|}{|\Omega|}$ przy jednakowo prawdopodobnych wynikach.

Własności

$0\le P(A)\le1$; $P(\Omega)=1$, $P(\varnothing)=0$.

Zdarzenie przeciwne

$P(A')=1-P(A)$.

Przykład

Rzut kostką: $P(\text{parzysta})=\frac{3}{6}=\frac{1}{2}$.

Niezależność zdarzeń (klasa 4 LO)

Definicja

Zdarzenia $A$ i $B$ są niezależne, gdy $P(A\cap B)=P(A)\cdot P(B)$.

Interpretacja

Zajście jednego zdarzenia nie zmienia prawdopodobieństwa drugiego.

Przykład

Dwa rzuty kostką: $P(\text{dwie szóstki})=\frac{1}{6}\cdot\frac{1}{6}=\frac{1}{36}$.

Losowanie ze zwracaniem

Daje zdarzenia niezależne.

Twierdzenie Bayesa (klasa 4 LO)

Prawdopodobieństwo warunkowe

$P(A|B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)}$ dla $P(B)>0$.

Wzór Bayesa

Wiąże $P(A|B)$ z $P(B|A)$ i prawdopodobieństwami brzegowymi.

Prawdopodobieństwo całkowite

Rozkładamy przestrzeń na zdarzenia rozłączne pokrywające $\Omega$.

Zastosowanie

Diagnostyka, testy, aktualizacja prawdopodobieństwa po informacji.

Drzewo stochastyczne (klasa 4 LO)

Budowa

Doświadczenie wieloetapowe przedstawiamy jako drzewo; na gałęziach zapisujemy prawdopodobieństwa.

Wzdłuż ścieżki

Prawdopodobieństwa mnożymy.

Różne ścieżki

Prawdopodobieństwa rozłącznych ścieżek do zdarzenia dodajemy.

Kontrola

Suma prawdopodobieństw gałęzi z jednego węzła wynosi $1$.

Kula (klasa 4 LO)

Definicja

Kula to zbiór punktów przestrzeni odległych od środka o nie więcej niż promień $r$; jej brzeg to sfera.

Objętość

$V=\frac{4}{3}\pi r^3$.

Pole powierzchni

$P=4\pi r^2$.

Przekrój

Każdy przekrój płaszczyzną to koło.

Walec (klasa 4 LO)

Budowa

Walec ma dwie równoległe podstawy będące kołami i powierzchnię boczną.

Objętość

$V=\pi r^2\cdot H$.

Pole powierzchni

$P_c=2\pi r^2+2\pi r H$.

Przekrój osiowy

To prostokąt o bokach $2r$ i $H$.

Bryły wpisane i opisane (klasa 4 LO)

Kula a sześcian

Kula wpisana w sześcian o krawędzi $a$ ma promień $\frac{a}{2}$; kula opisana ma promień $\frac{a\sqrt3}{2}$.

Walec w sześcianie

Promień podstawy walca wpisanego to $\frac{a}{2}$.

Wspólny środek

Środek kuli wpisanej i opisanej pokrywa się ze środkiem bryły.

Zastosowanie

Zadania o stosunku objętości i pól.

Graniastosłupy — pole i objętość (klasa 4 LO)

Objętość

$V=P_p\cdot H$ — pole podstawy razy wysokość.

Pole powierzchni

$P_c=2P_p+P_b$, gdzie $P_b$ to pole boczne.

Graniastosłup prawidłowy

Podstawą jest wielokąt foremny; obliczenia korzystają z jego pola i obwodu.

Przekątne

Przekątną bryły wyznaczamy z twierdzenia Pitagorasa w przestrzeni.

Proste i płaszczyzny w przestrzeni (klasa 4 LO)

Dwie proste

Mogą być równoległe, przecinające się lub skośne.

Prosta i płaszczyzna

Prosta może leżeć w płaszczyźnie, być z nią równoległa lub ją przebijać.

Dwie płaszczyzny

Równoległe albo przecinają się wzdłuż prostej.

Kąty

Kąt między prostą a płaszczyzną to kąt z jej rzutem; kąt dwuścienny mierzy nachylenie płaszczyzn.

Przekroje graniastosłupów i ostrosłupów (klasa 4 LO)

Przekrój

Przecięcie bryły płaszczyzną daje figurę płaską (wielokąt).

Równoległy do podstawy

W ostrosłupie daje figurę podobną do podstawy, w graniastosłupie — przystającą.

Przekątne

Przekątna ściany $a\sqrt2$, przekątna sześcianu $a\sqrt3$.

Zastosowanie

Obliczanie pól przekrojów i kątów.

Trygonometria w stereometrii (klasa 4 LO)

Kąty w bryłach

Kąt nachylenia krawędzi do podstawy wyznaczamy z trójkąta prostokątnego utworzonego przez wysokość i rzut.

Funkcje

$\sin$, $\cos$, $\operatorname{tg}$ kąta ostrego jak w planimetrii.

Kąt dwuścienny

Mierzymy go w płaszczyźnie prostopadłej do krawędzi.

Przykład

W sześcianie przekątna ściany i krawędź tworzą kąt $45^\circ$.

Zdarzenia losowe i przestrzeń zdarzeń (klasa 4 LO)

Przestrzeń

$\Omega$ to zbiór wszystkich możliwych wyników doświadczenia.

Zdarzenie

Zdarzenie losowe to podzbiór $\Omega$; zdarzenie elementarne to pojedynczy wynik.

Szczególne

Zdarzenie pewne to $\Omega$, niemożliwe to zbiór pusty.

Działania

Suma, iloczyn i różnica zdarzeń odpowiadają działaniom na zbiorach.

Kombinatoryka — metody zliczania (klasa 4 LO)

Reguły

Reguła mnożenia (etapy „i") i dodawania (rozłączne „albo").

Permutacje i wariacje

$P_n=n!$, wariacje bez powtórzeń $\frac{n!}{(n-k)!}$.

Kombinacje

$\binom{n}{k}$ — wybór bez uwzględnienia kolejności.

Strategia

Ustal, czy kolejność ma znaczenie i czy elementy się powtarzają.

Liczby rzeczywiste i wyrażenia — powtórzenie (klasa 4 LO)

Zbiory liczb

$\mathbb{N}\subset\mathbb{Z}\subset\mathbb{Q}\subset\mathbb{R}$.

Potęgi i pierwiastki

$a^m\cdot a^n=a^{m+n}$, $a^{1/n}=\sqrt[n]{a}$.

Logarytmy

$\log_a(xy)=\log_a x+\log_a y$, $\log_a x^n=n\log_a x$.

Wzory skróconego mnożenia

$(a\pm b)^2$, $a^2-b^2$, $a^3\pm b^3$.

Planimetria — powtórzenie (klasa 4 LO)

Trójkąty

Suma kątów $180^\circ$; twierdzenia sinusów i cosinusów.

Pola

Trójkąt $\frac{1}{2}ab\sin C$; koło $\pi r^2$.

Okrąg

Kąt wpisany oparty na średnicy jest prosty; styczna prostopadła do promienia.

Podobieństwo

Stosunek pól figur podobnych to $k^2$.

Geometria analityczna — powtórzenie (klasa 4 LO)

Prosta

$y=ax+b$; równoległe $a_1=a_2$, prostopadłe $a_1 a_2=-1$.

Odległości

Punkt od prostej $\frac{|Ax_0+By_0+C|}{\sqrt{A^2+B^2}}$.

Okrąg

$(x-a)^2+(y-b)^2=r^2$.

Wektory

Iloczyn skalarny $a_1b_1+a_2b_2$; wektory prostopadłe mają iloczyn $0$.

Trygonometria — powtórzenie (klasa 4 LO)

Definicje

W trójkącie prostokątnym i na okręgu jednostkowym.

Tożsamości

$\sin^2\alpha+\cos^2\alpha=1$, $\operatorname{tg}\alpha=\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}$.

Wzory

Sumy i różnicy kątów, kąt podwójny, wzory redukcyjne.

Równania

Rozwiązujemy z użyciem okręgu jednostkowego i okresowości.

Stereometria — powtórzenie (klasa 4 LO)

Graniastosłupy

$V=P_p H$, $P_c=2P_p+P_b$.

Ostrosłupy

$V=\frac{1}{3}P_p H$.

Bryły obrotowe

Walec $V=\pi r^2 H$; kula $V=\frac{4}{3}\pi r^3$, $P=4\pi r^2$.

Kąty

Kąt między prostą a płaszczyzną oraz kąt dwuścienny.

Rachunek różniczkowy — powtórzenie (klasa 4 LO)

Pochodne

$(x^n)'=nx^{n-1}$; pochodna sumy, iloczynu i złożenia.

Styczna

$f'(x_0)$ to współczynnik kierunkowy stycznej.

Monotoniczność

Znak pochodnej wyznacza przedziały wzrostu i spadku.

Ekstrema i optymalizacja

W ekstremum $f'(x_0)=0$; stosujemy w zadaniach na wartość największą i najmniejszą.

Kombinatoryka i prawdopodobieństwo — powtórzenie (klasa 4 LO)

Zliczanie

Reguła mnożenia i dodawania; $P_n=n!$, $\binom{n}{k}=\frac{n!}{k!(n-k)!}$.

Prawdopodobieństwo

$P(A)=\frac{|A|}{|\Omega|}$; $P(A')=1-P(A)$.

Niezależność

$P(A\cap B)=P(A)P(B)$.

Bayes

$P(A|B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)}$.

Statystyka — powtórzenie (klasa 4 LO)

Miary położenia

Średnia $\bar{x}$, mediana, dominanta.

Średnia ważona

$\frac{\sum w_i x_i}{\sum w_i}$.

Rozrzut

Rozstęp, wariancja i odchylenie standardowe $\sigma$.

Interpretacja

Mniejsze $\sigma$ oznacza dane bardziej skupione.

Strategie rozwiązywania zadań maturalnych (klasa 4 LO)

Analiza treści

Wypisz dane i szukane, wykonaj rysunek.

Plan

Dobierz twierdzenie lub wzór; rozbij problem na etapy.

Rachunki

Prowadź je starannie, kontroluj jednostki i dziedzinę.

Sprawdzenie

Oszacuj wynik i sprawdź, czy ma sens w kontekście zadania.

🧩Quizy 32

✍Zadania dodatkowe 300

Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.

Zadanie nr 1

Objętość walca o promieniu $4$ i wysokości $5$ wynosi:

A $20\pi$
B $40\pi$
C $80\pi$
D $100\pi$
Zadanie nr 2

Oblicz objętość stożka o promieniu podstawy $3$ i wysokości $7$.

Zadanie nr 3

Oblicz objętość i pole powierzchni kuli o promieniu $3$.

Zadanie nr 4

Tworząca stożka o promieniu $6$ i wysokości $8$ ma długość:

A $10$
B $14$
C $48$
D $\sqrt{14}$
Zadanie nr 5

Oblicz pole powierzchni całkowitej walca o promieniu $2$ i wysokości $5$.

Zadanie nr 6

Przekrój osiowy walca o promieniu $3$ i wysokości $10$ jest:

A kołem o promieniu $3$
B kwadratem o boku $10$
C trójkątem równoramiennym
D prostokątem $6\times10$
Zadanie nr 7

Oblicz pole powierzchni całkowitej stożka o promieniu $5$ i tworzącej $13$.

Zadanie nr 8

Objętość kuli wynosi $\frac{500}{3}\pi$. Oblicz jej promień.

Zadanie nr 9

Jeśli promień kuli podwoimy, jej objętość:

A podwoi się
B wzrośnie ośmiokrotnie
C wzrośnie czterokrotnie
D nie zmieni się
Zadanie nr 10

Prostokąt o wymiarach $3\times8$ obrócono wokół dłuższego boku. Jaką bryłę otrzymano i jaka jest jej objętość?

Zadanie nr 11

Pole powierzchni bocznej stożka wyraża się wzorem:

A $\pi r^2$
B $2\pi r H$
C $\pi r l$
D $\pi r H$
Zadanie nr 12

Objętość walca wynosi $64\pi$, a jego wysokość $4$. Oblicz promień podstawy.

Zadanie nr 13

Trójkąt prostokątny o przyprostokątnych $6$ i $8$ obrócono wokół przyprostokątnej długości $8$. Oblicz objętość powstałej bryły.

Zadanie nr 14

Kula wpisana w walec zajmuje jego objętości:

A $\frac{2}{3}$
B $\frac{1}{2}$
C $\frac{1}{3}$
D $\frac{3}{4}$
Zadanie nr 15

Oblicz wysokość stożka o tworzącej $17$ i promieniu podstawy $8$.

Zadanie nr 16

Przekrój osiowy stożka jest trójkątem równobocznym. Jaki jest wtedy związek między tworzącą a promieniem?

A $l=r$
B $l=2r$
C $l=3r$
D $l=r\sqrt3$
Zadanie nr 17

Stożek ma promień podstawy $9$ i wysokość $12$. Oblicz tworzącą, objętość oraz pole powierzchni całkowitej.

Zadanie nr 18

Do walca o promieniu $5$ i wysokości $12$ wlano wodę do połowy wysokości. Ile litrów wody wlano, jeśli wymiary podano w decymetrach? Przyjmij $\pi\approx3{,}14$.

Zadanie nr 19

Kula o promieniu $6$ została przetopiona na walec o tym samym promieniu. Jaka jest wysokość tego walca?

Zadanie nr 20

Porównaj objętości trzech brył o tym samym promieniu $r=3$ i tej samej wysokości $H=6$: walca, stożka oraz kuli o promieniu $3$. Uporządkuj je od najmniejszej.

Zadanie nr 1

Objętość walca o promieniu $r$ i wysokości $h$ to:

A $2\pi r h$
B $\pi r^2 h$
C $\frac13\pi r^2 h$
D $\frac43\pi r^3$
Zadanie nr 2

Oblicz objętość walca o promieniu $3$ i wysokości $5$ (z $\pi$).

Zadanie nr 3

Objętość stożka o promieniu $r$ i wysokości $h$ to:

A $\pi r^2 h$
B $2\pi r h$
C $\frac13\pi r^2 h$
D $\frac43\pi r^3$
Zadanie nr 4

Oblicz objętość stożka o promieniu $3$ i wysokości $4$ (z $\pi$).

Zadanie nr 5

Objętość kuli o promieniu $r$ to:

A $4\pi r^2$
B $\pi r^3$
C $\frac13\pi r^3$
D $\frac43\pi r^3$
Zadanie nr 6

Oblicz objętość kuli o promieniu $3$ (z $\pi$).

Zadanie nr 7

Pole powierzchni kuli o promieniu $r$ to:

A $4\pi r^2$
B $\pi r^2$
C $\frac43\pi r^3$
D $2\pi r$
Zadanie nr 8

Oblicz pole powierzchni kuli o promieniu $5$ (z $\pi$).

Zadanie nr 9

Pole powierzchni bocznej walca to $2\pi r h$. Oblicz je dla $r=2$, $h=7$ (z $\pi$).

Zadanie nr 10

Oblicz pole powierzchni całkowitej walca o $r=3$ i $h=4$ (z $\pi$).

Zadanie nr 11

Stożek powstaje przez obrót wokół osi:

A kwadratu
B trójkąta prostokątnego
C koła
D prostokąta
Zadanie nr 12

Walec ma objętość $50\pi$ i promień $5$. Oblicz jego wysokość.

Zadanie nr 13

Kula ma objętość $\frac{32}{3}\pi$. Oblicz promień.

Zadanie nr 14

Stożek i walec mają tę samą podstawę i wysokość. Objętość stożka to:

A tyle samo
B $\frac12$ walca
C $\frac13$ walca
D $3$ razy więcej
Zadanie nr 15

Stożek ma promień $6$ i wysokość $8$. Oblicz jego tworzącą (długość boku).

Zadanie nr 16

Objętość walca o $r=1$ i $h=1$ wynosi:

A $\pi$
B $2\pi$
C $\frac{\pi}{3}$
D $1$
Zadanie nr 17

Ile litrów wody mieści cylindryczny zbiornik o promieniu $0{,}5$ m i wysokości $2$ m? (przyjmij $\pi\approx3{,}14$, $1$ m³ $=1000$ l)

Zadanie nr 18

Oblicz objętość stożka o tworzącej $13$ i promieniu $5$ (z $\pi$).

Zadanie nr 19

Kulę o promieniu $6$ przecięto płaszczyzną przez środek. Oblicz pole powstałego koła (przekroju) — z $\pi$.

Zadanie nr 20

Wykaż, że jeśli promień kuli podwoimy, to jej objętość wzrośnie ośmiokrotnie.

Zadanie nr 1

Objętość graniastosłupa obliczamy ze wzoru:

A $V=P_p+H$
B $V=P_p\cdot H$
C $V=\frac13 P_p\cdot H$
D $V=2P_p\cdot H$
Zadanie nr 2

Oblicz objętość graniastosłupa o polu podstawy $12$ cm² i wysokości $5$ cm.

Zadanie nr 3

Oblicz objętość sześcianu o krawędzi $4$ cm.

Zadanie nr 4

Pole powierzchni całkowitej sześcianu o krawędzi $a$ wynosi:

A $a^3$
B $4a^2$
C $6a^2$
D $a^2$
Zadanie nr 5

Prostopadłościan ma wymiary $3$ cm, $4$ cm i $5$ cm. Oblicz jego objętość.

Zadanie nr 6

Graniastosłup prawidłowy czworokątny ma w podstawie:

A kwadrat
B prostokąt
C romb
D trapez
Zadanie nr 7

Oblicz pole powierzchni całkowitej prostopadłościanu o wymiarach $2$ cm, $3$ cm i $4$ cm.

Zadanie nr 8

Graniastosłup prawidłowy trójkątny ma krawędź podstawy $6$ i wysokość $10$. Oblicz jego objętość.

Zadanie nr 9

Sześcian ma objętość $27$ cm³. Jaka jest długość jego krawędzi?

A $9$ cm
B $27$ cm
C $4{,}5$ cm
D $3$ cm
Zadanie nr 10

Objętość prostopadłościanu wynosi $120$ cm³. Podstawa ma wymiary $4$ cm na $5$ cm. Oblicz wysokość.

Zadanie nr 11

Ile wierzchołków ma graniastosłup sześciokątny?

A $6$
B $12$
C $8$
D $18$
Zadanie nr 12

Oblicz długość przekątnej prostopadłościanu o wymiarach $3$, $4$ i $12$.

Zadanie nr 13

Sześcian ma pole powierzchni całkowitej $96$ cm². Oblicz jego objętość.

Zadanie nr 14

Pole powierzchni bocznej graniastosłupa to:

A obwód podstawy razy wysokość
B pole podstawy razy wysokość
C suma pól podstaw
D objętość razy wysokość
Zadanie nr 15

Akwarium w kształcie prostopadłościanu ma wymiary $50$ cm, $30$ cm i $40$ cm. Ile litrów wody się w nim zmieści?

Zadanie nr 16

Jeśli krawędź sześcianu podwoimy, to jego objętość wzrośnie:

A dwukrotnie
B czterokrotnie
C ośmiokrotnie
D szesnastokrotnie
Zadanie nr 17

Graniastosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $6$ i wysokość $8$. Oblicz jego objętość oraz pole powierzchni całkowitej.

Zadanie nr 18

Przekątna ściany sześcianu wynosi $5\sqrt2$. Oblicz objętość sześcianu.

Zadanie nr 19

Przekątna sześcianu ma długość $6\sqrt3$. Oblicz pole powierzchni całkowitej sześcianu.

Zadanie nr 20

W graniastosłupie prawidłowym czworokątnym krawędź podstawy wynosi $4$, a przekątna graniastosłupa jest nachylona do podstawy pod kątem $45^\circ$. Oblicz wysokość i objętość.

Zadanie nr 1

Ile wynosi $4!$ (silnia z $4$)?

A $12$
B $24$
C $4$
D $16$
Zadanie nr 2

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $5$ różnych książek?

Zadanie nr 3

Rzucamy monetą i kostką. Ile jest wszystkich możliwych wyników?

Zadanie nr 4

Ile dwucyfrowych liczb można utworzyć z cyfr $1$, $2$, $3$, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

A $6$
B $3$
C $9$
D $27$
Zadanie nr 5

Ile dwucyfrowych liczb o różnych cyfrach można utworzyć z cyfr $1$, $2$, $3$, $4$?

Zadanie nr 6

Ile wynosi $\binom{5}{2}$ (symbol Newtona)?

A $10$
B $20$
C $7$
D $25$
Zadanie nr 7

Na ile sposobów można wybrać $2$-osobową delegację z grupy $6$ osób?

Zadanie nr 8

Ile trzycyfrowych numerów PIN można utworzyć (cyfry $0$–$9$, mogą się powtarzać)?

Zadanie nr 9

Kiedy używamy kombinacji, a nie wariacji?

A gdy elementy mogą się powtarzać
B gdy jest tylko jeden element
C gdy kolejność ma znaczenie
D gdy kolejność nie ma znaczenia
Zadanie nr 10

Na ile sposobów $3$ osoby mogą zająć miejsca na podium (I, II, III)?

Zadanie nr 11

Ile wynosi $\frac{6!}{4!}$?

A $2$
B $30$
C $720$
D $24$
Zadanie nr 12

Z talii $52$ kart losujemy $2$ karty. Na ile sposobów można to zrobić?

Zadanie nr 13

Ile różnych „słów” (ciągów liter) można ułożyć z liter wyrazu MATURA, przestawiając wszystkie litery? Uwaga: litera A powtarza się dwa razy.

Zadanie nr 14

Ile wynosi $\binom{n}{0}$ dla dowolnego $n$?

A $n$
B $0$
C $1$
D $n!$
Zadanie nr 15

Ile liczb czterocyfrowych o różnych cyfrach można utworzyć z cyfr $1$–$9$?

Zadanie nr 16

W szafie jest $4$ koszule i $3$ pary spodni. Na ile sposobów można dobrać strój (koszula + spodnie)?

A $12$
B $7$
C $34$
D $43$
Zadanie nr 17

Z grupy $10$ osób wybieramy $3$-osobowy zarząd, w którym role są jednakowe. Na ile sposobów można to zrobić?

Zadanie nr 18

Ile jest wszystkich możliwych wyników losowania $6$ liczb z $49$ (Lotto)? Zapisz działanie (nie licz wyniku).

Zadanie nr 19

Na ile sposobów $5$ osób może usiąść przy okrągłym stole, jeśli liczą się tylko wzajemne sąsiedztwa (obroty stołu uznajemy za to samo)?

Zadanie nr 20

W klasie jest $12$ dziewcząt i $8$ chłopców. Na ile sposobów można wybrać $2$ dziewczęta i $2$ chłopców do reprezentacji?

Zadanie nr 1

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $5$ różnych książek?

A 25
B 120
C 60
D 3125
Zadanie nr 2

Oblicz $\binom{6}{2}$ i wyjaśnij, co ta liczba oznacza.

Zadanie nr 3

Z grupy $8$ osób wybieramy $3$-osobową delegację. Na ile sposobów można to zrobić?

Zadanie nr 4

Z grupy $8$ osób wybieramy przewodniczącego, zastępcę i sekretarza. Na ile sposobów?

Zadanie nr 5

Ile jest czterocyfrowych kodów PIN, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

A 5040
B 40
C 10 000
D 24
Zadanie nr 6

Ile jest liczb trzycyfrowych o różnych cyfrach?

Zadanie nr 7

Rozwiń wyrażenie $(a+b)^4$, korzystając z dwumianu Newtona.

Zadanie nr 8

Rzucamy kostką. Prawdopodobieństwo wyrzucenia liczby pierwszej wynosi:

A 1/2
B 1/3
C 2/3
D 1/6
Zadanie nr 9

Oblicz prawdopodobieństwo wyrzucenia co najmniej jednej szóstki w dwóch rzutach kostką.

Zadanie nr 10

W urnie są $4$ kule białe i $6$ czarnych. Losujemy dwie kule bez zwracania. Oblicz prawdopodobieństwo wylosowania dwóch kul białych.

Zadanie nr 11

Zdarzenia $A$ i $B$ spełniają $P(A)=0{,}6$, $P(B)=0{,}3$, $P(A\cap B)=0{,}2$. Oblicz $P(A\cup B)$.

Zadanie nr 12

Rzucamy kostką. Zdarzenie $B$ to „wypadła liczba parzysta”, a $A$ to „wypadła szóstka”. Oblicz $P(A|B)$.

Zadanie nr 13

Zdarzenia rozłączne o dodatnim prawdopodobieństwie są:

A zawsze niezależne
B zawsze równe
C zawsze pewne
D zawsze zależne
Zadanie nr 14

Rzucamy monetą $5$ razy. Oblicz prawdopodobieństwo wyrzucenia dokładnie $3$ orłów.

Zadanie nr 15

Prawdopodobieństwo trafienia do celu wynosi $0{,}8$. Strzelec oddaje $3$ niezależne strzały. Oblicz prawdopodobieństwo, że trafi dokładnie dwa razy.

Zadanie nr 16

Ile wynosi $\binom{10}{8}$?

A 80
B 45
C 90
D 20
Zadanie nr 17

Ile jest liczb czterocyfrowych parzystych o różnych cyfrach, utworzonych z cyfr $1,2,3,4,5$?

Zadanie nr 18

Na ile sposobów można rozdzielić $10$ osób na dwie drużyny po $5$ osób, jeśli drużyny są rozróżnialne (np. czerwona i niebieska)?

Zadanie nr 19

W klasie jest $12$ dziewczynek i $8$ chłopców. Losujemy $2$ osoby. Oblicz prawdopodobieństwo, że będą to osoby różnej płci.

Zadanie nr 20

W pudełku jest $5$ żarówek, w tym $2$ przepalone. Losujemy kolejno $2$ żarówki bez zwracania. Oblicz prawdopodobieństwo, że co najmniej jedna będzie sprawna.

Zadanie nr 1

Ile wynosi $4!$ (cztery silnia)?

A $4$
B $12$
C $24$
D $16$
Zadanie nr 2

Oblicz $5!$.

Zadanie nr 3

Zgodnie z regułą mnożenia liczbę sposobów wykonania dwóch niezależnych czynności:

A mnożymy
B dodajemy
C odejmujemy
D dzielimy
Zadanie nr 4

Ile dwucyfrowych „kodów” można ułożyć z cyfr $\{1,2,3\}$, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

Zadanie nr 5

Na ile sposobów można ustawić $4$ osoby w rzędzie?

Zadanie nr 6

Ile wynosi $\frac{6!}{5!}$?

A $1$
B $6$
C $30$
D $720$
Zadanie nr 7

W restauracji są $3$ zupy i $4$ dania główne. Ile różnych zestawów (zupa + danie) można zamówić?

Zadanie nr 8

Ile liczb trzycyfrowych o różnych cyfrach można utworzyć z cyfr $\{1,2,3,4\}$?

Zadanie nr 9

Ile wynosi $0!$?

A $0$
B nieokreślone
C $10$
D $1$
Zadanie nr 10

Na ile sposobów $3$ osoby mogą zająć miejsca na podium (I, II, III)?

Zadanie nr 11

Liczba wszystkich ustawień $n$ różnych elementów w rzędzie to:

A $n!$
B $n^2$
C $2n$
D $\binom{n}{2}$
Zadanie nr 12

Rzucamy monetą trzy razy. Ile jest wszystkich możliwych wyników?

Zadanie nr 13

Oblicz $\frac{7!}{5!}$.

Zadanie nr 14

Ile jest różnych „słów” (ciągów liter) z przestawienia liter wyrazu KOT?

A $3$
B $9$
C $6$
D $27$
Zadanie nr 15

Kod PIN składa się z $4$ cyfr (mogą się powtarzać). Ile jest możliwych kodów?

Zadanie nr 16

Ile wynosi $3!\cdot2!$?

A $6$
B $12$
C $5$
D $36$
Zadanie nr 17

Na ile sposobów można ustawić na półce $5$ różnych książek, jeśli $2$ konkretne mają stać obok siebie?

Zadanie nr 18

Ile liczb czterocyfrowych parzystych o różnych cyfrach można utworzyć z cyfr $\{1,2,3,4\}$?

Zadanie nr 19

Z $5$ osób wybieramy przewodniczącego, zastępcę i skarbnika (różne funkcje). Na ile sposobów?

Zadanie nr 20

Wykaż, że $n!=n\cdot(n-1)!$ i wykorzystaj to do obliczenia $\frac{10!}{9!}$.

Zadanie nr 1

Zdarzenia $A$ i $B$ są niezależne, gdy:

A $P(A\cap B)=P(A)+P(B)$
B $P(A\cap B)=P(A)\cdot P(B)$
C $P(A)=P(B)$
D $P(A\cap B)=0$
Zadanie nr 2

Dla niezależnych $P(A)=0{,}5$, $P(B)=0{,}4$ oblicz $P(A\cap B)$.

Zadanie nr 3

Prawdopodobieństwo wyrzucenia dwóch orłów przy dwóch rzutach monetą to:

A $\tfrac12$
B $1$
C $\tfrac14$
D $\tfrac13$
Zadanie nr 4

Rzucamy kostką dwa razy. Oblicz $P$ wyrzucenia dwóch szóstek.

Zadanie nr 5

Dla niezależnych $P(A)=0{,}3$, $P(B)=0{,}5$ oblicz $P(A\cap B)$.

Zadanie nr 6

Prawdopodobieństwo trafienia w cel wynosi $0{,}8$. Oblicz $P$ dwóch trafień w dwóch niezależnych strzałach.

Zadanie nr 7

Dla niezależnych $P(A)=0{,}5$, $P(B)=0{,}6$ oblicz $P(A\cap B)$.

Zadanie nr 8

$P$ dwóch orłów w dwóch rzutach monetą?

Zadanie nr 9

Zdarzenia niezależne spełniają:

A $P(A\cap B)=0$
B $P(A\cap B)=P(A)P(B)$
C $P(A)=P(B)$
D $P(A\cup B)=1$
Zadanie nr 10

$P$ dwóch szóstek w dwóch rzutach kostką?

Zadanie nr 11

$P$ trafienia $=0{,}9$. $P$ dwóch trafień?

Zadanie nr 12

Dla niezależnych $P(A)=0{,}2$, $P(B)=0{,}5$: $P(A\cap B)$?

Zadanie nr 13

$P$ trzech orłów w trzech rzutach monetą?

Zadanie nr 14

$P$ wylosowania orła to (moneta symetryczna):

A $1$
B $\tfrac14$
C $\tfrac12$
D $0$
Zadanie nr 15

$P$ dwóch reszek pod rząd?

Zadanie nr 16

Dla niezależnych $P(A)=0{,}4$, $P(B)=0{,}25$: $P(A\cap B)$?

Zadanie nr 17

$P$ dwóch niezależnych zdarzeń o $P=0{,}5$ każde, że oba zajdą?

Zadanie nr 18

Rzut kostką i monetą — liczba wszystkich wyników:

A $8$
B $12$
C $6$
D $2$
Zadanie nr 19

$P$ wyrzucenia orła i szóstki (moneta+kostka)?

Zadanie nr 20

Prawdopodobieństwo trafienia $0{,}8$. Ile wynosi $P$ co najmniej jednego trafienia w dwóch strzałach?

Zadanie nr 1

Objętość ostrosłupa obliczamy ze wzoru:

A $V=P_p\cdot H$
B $V=2P_p\cdot H$
C $V=\frac13 P_p\cdot H$
D $V=\frac12 P_p\cdot H$
Zadanie nr 2

Oblicz objętość ostrosłupa o polu podstawy $30$ cm² i wysokości $9$ cm.

Zadanie nr 3

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $6$ cm i wysokość $10$ cm. Oblicz jego objętość.

Zadanie nr 4

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma w podstawie:

A trójkąt równoboczny
B kwadrat
C prostokąt
D pięciokąt
Zadanie nr 5

Pole powierzchni całkowitej ostrosłupa to suma pola podstawy i pola powierzchni bocznej. Zapisz ten wzór.

Zadanie nr 6

Ile ścian ma ostrosłup o podstawie sześciokątnej?

A $6$
B $12$
C $8$
D $7$
Zadanie nr 7

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $8$ i wysokość ściany bocznej (apotemę) $5$. Oblicz pole powierzchni bocznej.

Zadanie nr 8

Ostrosłup ma objętość $60$ cm³ i wysokość $5$ cm. Oblicz pole podstawy.

Zadanie nr 9

Czworościan foremny to ostrosłup, którego wszystkie ściany są:

A trójkątami równobocznymi
B kwadratami
C trójkątami prostokątnymi
D różne
Zadanie nr 10

Ostrosłup prawidłowy trójkątny ma pole podstawy $9\sqrt3$ i wysokość $8$. Oblicz objętość.

Zadanie nr 11

Ile krawędzi ma ostrosłup czworokątny?

A $4$
B $6$
C $8$
D $12$
Zadanie nr 12

Oblacz pole powierzchni całkowitej ostrosłupa prawidłowego czworokątnego o krawędzi podstawy $6$ i apotemie $4$.

Zadanie nr 13

Ostrosłup i graniastosłup mają jednakowe podstawy i jednakowe wysokości. Objętość graniastosłupa to $150$ cm³. Ile wynosi objętość ostrosłupa?

Zadanie nr 14

Wysokość ostrosłupa to odcinek łączący wierzchołek z:

A wierzchołkiem podstawy
B środkiem podstawy, prostopadły do niej
C środkiem krawędzi bocznej
D środkiem ściany bocznej
Zadanie nr 15

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma objętość $48$ i krawędź podstawy $6$. Oblicz jego wysokość.

Zadanie nr 16

Jeśli wszystkie wymiary ostrosłupa zwiększymy dwukrotnie, jego objętość wzrośnie:

A ośmiokrotnie
B dwukrotnie
C czterokrotnie
D sześciokrotnie
Zadanie nr 17

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $6$ i wysokość $4$. Oblicz apotemę (wysokość ściany bocznej) oraz pole powierzchni bocznej.

Zadanie nr 18

Ostrosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $10$ i wysokość $12$. Oblicz długość krawędzi bocznej.

Zadanie nr 19

Oblicz objętość czworościanu foremnego o krawędzi $6$.

Zadanie nr 20

Wykaż, że objętość ostrosłupa o polu podstawy $P$ i wysokości $H$ nie zmieni się, jeśli podstawę zastąpimy inną figurą o tym samym polu (przy tej samej wysokości). Zilustruj to przykładem.

Zadanie nr 1

Ile wynosi $4!$ (silnia)?

A $4$
B $12$
C $24$
D $16$
Zadanie nr 2

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $5$ różnych książek?

Zadanie nr 3

Liczba permutacji zbioru $n$-elementowego wynosi:

A $n^2$
B $n!$
C $2^n$
D $n$
Zadanie nr 4

Oblicz $\dfrac{6!}{4!}$.

Zadanie nr 5

Ile wynosi $0!$?

A $1$
B $0$
C nieokreślone
D $-1$
Zadanie nr 6

Na ile sposobów $3$ osoby mogą usiąść na $3$ krzesłach?

Zadanie nr 7

Ile różnych „słów" (dowolnych ciągów liter) można utworzyć, przestawiając litery wyrazu KOT?

Zadanie nr 8

Oblicz $\dfrac{8!}{6!\cdot2!}$.

Zadanie nr 9

Ile wynosi $\dfrac{5!}{3!}$?

A $2$
B $60$
C $10$
D $20$
Zadanie nr 10

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $4$ osoby, jeśli dwie konkretne muszą stać obok siebie?

Zadanie nr 11

Ile wynosi $\dfrac{(n+1)!}{n!}$?

A $1$
B $n+1$
C $n$
D $(n+1)^2$
Zadanie nr 12

Rozwiąż równanie $n!=6$.

Zadanie nr 13

Na ile sposobów można ustawić na półce $3$ książki matematyczne i $2$ fizyczne, tak aby matematyczne stały razem?

Zadanie nr 14

Ile permutacji ma zbiór $6$-elementowy?

A $36$
B $120$
C $720$
D $64$
Zadanie nr 15

Na ile sposobów $5$ osób może ustawić się w kolejce, jeśli jedna konkretna osoba musi być pierwsza?

Zadanie nr 16

Ile wynosi $3!\cdot2!$?

A $12$
B $6$
C $5$
D $36$
Zadanie nr 17

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie litery wyrazu MAMA?

Zadanie nr 18

Na ile sposobów $4$ osoby mogą usiąść przy okrągłym stole (obroty traktujemy jako to samo ustawienie)?

Zadanie nr 19

Rozwiąż równanie $\dfrac{(n+2)!}{n!}=30$.

Zadanie nr 20

Wykaż, że liczba permutacji zbioru $n$-elementowego wynosi $n!$.

Zadanie nr 1

Ile wynosi $4!$?

A $4$
B $16$
C $24$
D $10$
Zadanie nr 2

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $5$ różnych książek?

Zadanie nr 3

Ile trzycyfrowych kodów można utworzyć z cyfr od $0$ do $9$, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

Zadanie nr 4

Ile wynosi $0!$?

A $0$
B $1$
C nie istnieje
D nieskończoność
Zadanie nr 5

Oblicz $\frac{6!}{4!}$ bez wypisywania wszystkich czynników.

Zadanie nr 6

Ile jest wariacji bez powtórzeń $3$-elementowych ze zbioru $5$-elementowego?

A $60$
B $125$
C $15$
D $10$
Zadanie nr 7

Ile różnych czterocyfrowych liczb można utworzyć z cyfr $1$, $2$, $3$, $4$, jeśli każda cyfra ma być użyta dokładnie raz?

Zadanie nr 8

Na ile sposobów można wybrać przewodniczącego i zastępcę spośród $12$ uczniów?

Zadanie nr 9

Ile jest możliwych wyników rzutu trzema monetami?

A $3$
B $6$
C $4$
D $8$
Zadanie nr 10

Ile jest różnych sposobów rozdania $3$ różnych nagród między $7$ osób, jeśli jedna osoba może dostać najwyżej jedną nagrodę?

Zadanie nr 11

Ile jest ciągów pięcioliterowych złożonych z liter A i B?

A $10$
B $25$
C $32$
D $120$
Zadanie nr 12

Ile czterocyfrowych numerów PIN można ustawić, jeśli cyfry mogą się powtarzać? A ile, jeśli nie mogą?

Zadanie nr 13

Na ile sposobów $6$ osób może usiąść na $6$ krzesłach ustawionych w rzędzie?

Zadanie nr 14

Które obliczenie odpowiada wariacji z powtórzeniami?

A $n!$
B $n^k$
C $\frac{n!}{(n-k)!}$
D $\frac{n!}{k!(n-k)!}$
Zadanie nr 15

Ile jest trzyliterowych „słów” (niekoniecznie sensownych) złożonych z różnych liter alfabetu $26$-literowego?

Zadanie nr 16

Ile wynosi $\frac{8!}{6!\cdot2!}$?

A $28$
B $56$
C $14$
D $40\,320$
Zadanie nr 17

Ile czterocyfrowych liczb można utworzyć z cyfr $0$, $1$, $2$, $3$, używając każdej dokładnie raz?

Zadanie nr 18

Na ile sposobów można ustawić w rzędzie $5$ osób, jeśli dwie konkretne osoby muszą stać obok siebie?

Zadanie nr 19

Ile jest liczb trzycyfrowych o wszystkich cyfrach nieparzystych? Ile spośród nich ma wszystkie cyfry różne?

Zadanie nr 20

Z talii $52$ kart losujemy kolejno $3$ karty bez zwracania. Ile jest możliwych wyników, jeśli kolejność ma znaczenie? Ile, jeśli nie ma?

Zadanie nr 1

Dziedziną funkcji $f(x)=\frac{2}{x-5}$ jest zbiór:

A $\mathbb{R}$
B $\mathbb{R}\setminus\{0\}$
C $\mathbb{R}\setminus\{5\}$
D $\mathbb{R}\setminus\{-5\}$
Zadanie nr 2

Miejsce zerowe funkcji $f(x)=3x-12$ to:

A $-4$
B $4$
C $12$
D $-12$
Zadanie nr 3

Dla funkcji $f(x)=x^2-3x$ oblicz $f(-2)$.

Zadanie nr 4

Zbiorem wartości funkcji $f(x)=x^2+3$ jest:

A $\langle 3,\,+\infty)$
B $\langle 0,\,+\infty)$
C $\mathbb{R}$
D $\langle -3,\,+\infty)$
Zadanie nr 5

Oblicz $\sqrt{48}$ w postaci uproszczonej.

Zadanie nr 6

Funkcja liniowa $f(x)=-2x+5$ przecina oś OY w punkcie:

A $(5,\,0)$
B $(-2,\,0)$
C $(0,\,-2)$
D $(0,\,5)$
Zadanie nr 7

Wyznacz wzór funkcji liniowej przechodzącej przez punkty $(0,\,-1)$ i $(2,\,5)$.

Zadanie nr 8

Ile wynosi $\log_2 8+\log_2 2$?

A $3$
B $4$
C $5$
D $16$
Zadanie nr 9

Wyznacz miejsca zerowe funkcji $f(x)=x^2-5x+6$.

Zadanie nr 10

Cena po podwyżce o $25\%$ wynosi $250$ zł. Cena przed podwyżką to:

A $200$ zł
B $225$ zł
C $187{,}50$ zł
D $312{,}50$ zł
Zadanie nr 11

Funkcja $f(x)=(x-3)^2+2$ ma wartość najmniejszą równą:

A $3$
B $-2$
C $2$
D $0$
Zadanie nr 12

Rozwiąż nierówność $2x-6>0$ i zapisz przedziałem.

Zadanie nr 13

Oblicz odległość punktów $A=(2,\,-1)$ i $B=(6,\,2)$.

Zadanie nr 14

Funkcja $f(x)=2^x$ jest:

A malejąca
B rosnąca
C stała
D nie jest funkcją
Zadanie nr 15

Punkt $S$ jest środkiem odcinka $AB$, gdzie $A=(1,\,3)$ i $B=(7,\,9)$. Wyznacz $S$.

Zadanie nr 16

Wyrażenie $\frac{x^2-9}{x-3}$ dla $x\neq3$ upraszcza się do:

A $x-3$
B $x^2$
C $3$
D $x+3$
Zadanie nr 17

Wyznacz największą wartość funkcji $f(x)=-x^2+4x+1$.

Zadanie nr 18

Rozwiąż równanie $2^{x+1}=16$.

Zadanie nr 19

Prosta przechodzi przez punkt $A=(1,\,2)$ i jest równoległa do prostej $y=3x-4$. Wyznacz jej równanie.

Zadanie nr 20

Lokata $8000$ zł na $5\%$ rocznie z kapitalizacją roczną. Ile wyniesie po $2$ latach i ile wyniosą same odsetki?

Zadanie nr 1

Dziedziną funkcji $f(x)=\sqrt{x-3}$ jest:

A $\mathbb{R}$
B $\langle3,+\infty)$
C $(3,+\infty)$
D $(-\infty,\,3\rangle$
Zadanie nr 2

Ile wynosi $5!$ i ile sposobów ustawienia w rzędzie ma $5$ różnych osób?

Zadanie nr 3

Rzucamy kostką dwa razy. Oblicz prawdopodobieństwo, że za każdym razem wypadnie szóstka.

Zadanie nr 4

Funkcja $f(x)=-3x+7$ jest:

A rosnąca
B stała
C malejąca
D niemonotoniczna
Zadanie nr 5

Ile jest różnych czterocyfrowych kodów PIN, jeśli cyfry mogą się powtarzać?

Zadanie nr 6

Zbiorem wartości funkcji $f(x)=x^2-4$ jest:

A $\langle-4,+\infty)$
B $\mathbb{R}$
C $\langle0,+\infty)$
D $(-4,+\infty)$
Zadanie nr 7

Wyznacz miejsca zerowe i wierzchołek funkcji $f(x)=x^2-8x+15$.

Zadanie nr 8

Z grupy $10$ osób wybieramy trzyosobową delegację. Na ile sposobów można to zrobić?

Zadanie nr 9

Rzucamy monetą cztery razy. Prawdopodobieństwo wyrzucenia samych orłów wynosi:

A $\frac12$
B $\frac14$
C $\frac18$
D $\frac{1}{16}$
Zadanie nr 10

Wyznacz dziedzinę funkcji $f(x)=\frac{2x}{x^2-4}$.

Zadanie nr 11

Ile wynosi $\binom{6}{2}$?

A $30$
B $15$
C $12$
D $720$
Zadanie nr 12

Funkcja liniowa przechodzi przez punkty $(1,\,3)$ i $(4,\,12)$. Wyznacz jej wzór.

Zadanie nr 13

W urnie jest $5$ kul białych i $7$ czarnych. Losujemy jedną kulę. Oblicz prawdopodobieństwo wylosowania kuli białej oraz prawdopodobieństwo zdarzenia przeciwnego.

Zadanie nr 14

Funkcja $f(x)=2^x$ jest:

A rosnąca i przyjmuje tylko wartości dodatnie
B malejąca
C przyjmuje wartości ujemne
D stała
Zadanie nr 15

Ile jest liczb trzycyfrowych o wszystkich cyfrach różnych?

Zadanie nr 16

Funkcja $f(x)=\log_2 x$ jest określona dla:

A $x\in\mathbb{R}$
B $x\ge0$
C $x>0$
D $x\neq0$
Zadanie nr 17

Z talii $52$ kart losujemy jedną. Oblicz prawdopodobieństwo, że wylosowana karta jest asem lub kierem.

Zadanie nr 18

Funkcja kwadratowa ma miejsca zerowe $-2$ i $6$ oraz przechodzi przez punkt $(0,-12)$. Wyznacz jej wzór w postaci ogólnej.

Zadanie nr 19

W klasie jest $12$ dziewcząt i $14$ chłopców. Losujemy dwuosobową delegację. Oblicz prawdopodobieństwo, że będą to dwie dziewczyny.

Zadanie nr 20

Dana jest funkcja $f(x)=\frac{x+1}{x-2}$. Wyznacz dziedzinę, miejsce zerowe oraz asymptoty wykresu.

Zadanie nr 1

W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają $8$ i $15$. Ile ma przeciwprostokątna?

A $23$
B $17$
C $120$
D $\sqrt{23}$
Zadanie nr 2

Oblicz $\sin 60^\circ+\cos 30^\circ$.

Zadanie nr 3

Oblicz odległość punktów $A=(1,\,2)$ i $B=(4,\,6)$.

Zadanie nr 4

Pole trójkąta równobocznego o boku $6$ wynosi:

A $18$
B $36\sqrt3$
C $9\sqrt3$
D $6\sqrt3$
Zadanie nr 5

Oblicz pole trójkąta o bokach $7$ i $10$ oraz kącie $30^\circ$ między nimi.

Zadanie nr 6

Kąt wpisany oparty na łuku, któremu odpowiada kąt środkowy $100^\circ$, ma miarę:

A $50^\circ$
B $100^\circ$
C $200^\circ$
D $80^\circ$
Zadanie nr 7

Wyznacz równanie prostej przechodzącej przez punkty $A=(1,\,1)$ i $B=(3,\,7)$.

Zadanie nr 8

Oblicz pole koła o obwodzie $12\pi$.

Zadanie nr 9

Objętość walca o promieniu $3$ i wysokości $10$ wynosi:

A $30\pi$
B $60\pi$
C $300\pi$
D $90\pi$
Zadanie nr 10

W trójkącie prostokątnym o przeciwprostokątnej $10$ jeden z kątów ostrych ma $30^\circ$. Oblicz pole tego trójkąta.

Zadanie nr 11

Środek odcinka o końcach $A=(-1,\,3)$ i $B=(5,\,7)$ to:

A $(3,\,5)$
B $(2,\,5)$
C $(2,\,4)$
D $(4,\,10)$
Zadanie nr 12

Przekątna kwadratu ma $8\sqrt2$. Oblicz bok i pole kwadratu.

Zadanie nr 13

Objętość ostrosłupa o polu podstawy $30$ i wysokości $9$ wynosi:

A $90$
B $270$
C $39$
D $810$
Zadanie nr 14

Oblicz odległość punktu $P=(2,\,3)$ od prostej $4x-3y+5=0$.

Zadanie nr 15

Kąt ostry $\alpha$ spełnia $\sin\alpha=\frac{8}{17}$. Oblicz $\cos\alpha$.

Zadanie nr 16

Okrąg ma równanie $(x+2)^2+(y-5)^2=9$. Jaki jest jego środek?

A $(2,\,5)$
B $(2,\,-5)$
C $(-2,\,5)$
D $(-2,\,-5)$
Zadanie nr 17

W trapezie równoramiennym podstawy mają $10$ i $4$, a ramię $5$. Oblicz wysokość i pole.

Zadanie nr 18

Oblicz objętość i pole powierzchni kuli o promieniu $6$.

Zadanie nr 19

Trójkąt ma wierzchołki $A=(0,\,0)$, $B=(6,\,0)$, $C=(0,\,8)$. Oblicz jego obwód i promień okręgu opisanego.

Zadanie nr 20

Graniastosłup prawidłowy czworokątny ma krawędź podstawy $4$ i wysokość $6$. Oblicz objętość, pole powierzchni całkowitej i długość przekątnej bryły.

Zadanie nr 1

Rozwiązaniem równania $3x-12=0$ jest:

A $-4$
B $12$
C $4$
D $36$
Zadanie nr 2

Rozwiąż równanie $x^2-5x+6=0$.

Zadanie nr 3

W ciągu arytmetycznym $a_1=5$ i $r=3$. Oblicz $a_{12}$.

Zadanie nr 4

Rozwiązaniem nierówności $2x-6>0$ jest:

A $x\lt 3$
B $x>3$
C $x>-3$
D $x\lt -3$
Zadanie nr 5

W ciągu geometrycznym $a_1=3$ i $q=2$. Oblicz $a_5$.

Zadanie nr 6

Rozwiązaniem nierówności $-3x>9$ jest:

A $x\lt -3$
B $x>-3$
C $x>3$
D $x\lt 3$
Zadanie nr 7

Oblicz sumę dwudziestu początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego, w którym $a_1=2$ i $r=3$.

Zadanie nr 8

Rozwiąż układ równań $\begin{cases}x+y=10\\ 2x-y=5\end{cases}$

Zadanie nr 9

Równanie $x^2+4=0$:

A ma dwa rozwiązania
B ma jedno rozwiązanie
C ma nieskończenie wiele rozwiązań
D nie ma rozwiązań rzeczywistych
Zadanie nr 10

Liczby $x$, $8$, $32$ tworzą ciąg geometryczny. Wyznacz $x$.

Zadanie nr 11

Suma szeregu geometrycznego $6+2+\frac23+\dots$ wynosi:

A $18$
B $8$
C $9$
D szereg jest rozbieżny
Zadanie nr 12

Rozwiąż nierówność $x^2-9\le0$.

Zadanie nr 13

W ciągu arytmetycznym $a_3=11$ i $a_7=27$. Wyznacz $a_1$ i $r$.

Zadanie nr 14

Rozwiązaniem równania $|x-2|=5$ jest:

A $x=7$ lub $x=-3$
B tylko $x=7$
C $x=7$ lub $x=3$
D brak rozwiązań
Zadanie nr 15

Rozwiąż równanie $\frac{2x+1}{x-3}=3$.

Zadanie nr 16

Ciąg $a_n=5-2n$ jest:

A rosnący
B malejący arytmetyczny o różnicy $-2$
C geometryczny
D stały
Zadanie nr 17

Dla jakich wartości parametru $m$ równanie $x^2-6x+m=0$ ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste?

Zadanie nr 18

Suma trzech kolejnych wyrazów ciągu arytmetycznego wynosi $27$, a ich iloczyn $585$. Wyznacz te wyrazy.

Zadanie nr 19

Rozwiąż nierówność $\frac{x-1}{x+2}\le0$.

Zadanie nr 20

Pan Kowalski wpłacił $10\,000$ zł na lokatę o oprocentowaniu $4\%$ w skali roku z coroczną kapitalizacją odsetek. Ile będzie miał po $3$ latach? (pomijamy podatek, zaokrąglij do pełnych złotych)

Zadanie nr 1

Średnia arytmetyczna liczb $4$, $7$, $10$, $11$ wynosi:

A $32$
B $7$
C $8$
D $10$
Zadanie nr 2

Wyznacz medianę zestawu: $3$, $8$, $5$, $12$, $7$.

Zadanie nr 3

Wyznacz dominantę zestawu: $2$, $5$, $5$, $7$, $9$, $5$, $2$.

Zadanie nr 4

Mediana zestawu $2$, $4$, $6$, $10$ wynosi:

A $4$
B $5$
C $6$
D $5{,}5$
Zadanie nr 5

Wyznacz dziedzinę funkcji $f(x)=\frac{5}{x-4}$.

Zadanie nr 6

Która miara jest odporna na wartości odstające?

A mediana
B średnia arytmetyczna
C suma
D rozstęp
Zadanie nr 7

Średnia pięciu liczb wynosi $12$. Po dołączeniu szóstej liczby średnia wzrosła do $13$. Jaka to liczba?

Zadanie nr 8

W klasie $10$ uczniów dostało ocenę $4$, a $15$ uczniów ocenę $5$. Oblicz średnią ocenę w klasie.

Zadanie nr 9

Zbiorem wartości funkcji $f(x)=x^2+3$ jest:

A $\mathbb{R}$
B $\langle0,+\infty)$
C $(3,+\infty)$
D $\langle3,+\infty)$
Zadanie nr 10

Oblicz rozstęp i medianę zestawu: $12$, $8$, $20$, $15$, $8$, $17$.

Zadanie nr 11

Funkcja $f(x)=-2x+6$ jest:

A rosnąca
B malejąca
C stała
D niemonotoniczna
Zadanie nr 12

Wyznacz miejsce zerowe funkcji $f(x)=3x-15$ oraz punkt przecięcia jej wykresu z osią $OY$.

Zadanie nr 13

W zestawie $x$, $6$, $9$, $11$ mediana wynosi $7{,}5$. Wyznacz $x$, wiedząc, że $x\lt 6$.

Zadanie nr 14

Funkcja kwadratowa $f(x)=(x-2)^2+5$ ma wierzchołek w punkcie:

A $(-2,\,5)$
B $(2,\,-5)$
C $(2,\,5)$
D $(5,\,2)$
Zadanie nr 15

Średnia ocen ucznia z pięciu sprawdzianów wynosi $3{,}8$. Jaką ocenę musi dostać z szóstego, aby średnia wzrosła do $4$?

Zadanie nr 16

Funkcja parzysta ma wykres symetryczny względem:

A osi $OY$
B osi $OX$
C początku układu
D prostej $y=x$
Zadanie nr 17

W zestawie danych $2$, $4$, $4$, $6$, $9$ oblicz średnią, medianę i dominantę. Która z tych miar najlepiej opisuje „typową” wartość?

Zadanie nr 18

Wyznacz dziedzinę funkcji $f(x)=\frac{x+1}{x^2-9}$.

Zadanie nr 19

Funkcja kwadratowa dana jest wzorem $f(x)=x^2-6x+5$. Wyznacz miejsca zerowe, współrzędne wierzchołka i zbiór wartości.

Zadanie nr 20

Do zestawu $3$, $5$, $7$, $9$ dodano jedną liczbę i średnia się nie zmieniła. Jaką liczbę dodano? Jak zmieniła się mediana?

📄Zadania z arkuszy 0

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.

Brak zadań z arkuszy do tego tematu.
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.