Fizyka — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.
Częstotliwość i okres wiąże wzór:
Okres drgań wynosi $0{,}5\,\mathrm{s}$. Oblicz częstotliwość.
Wahadło wykonuje $20$ drgań w $10\,\mathrm{s}$. Oblicz okres i częstotliwość.
Częstotliwość $50\,\mathrm{Hz}$ odpowiada okresowi:
Serce bije $72$ razy na minutę. Oblicz częstotliwość w hercach.
Natężenie prądu obliczamy ze wzoru:
W czasie $2\,\mathrm{s}$ przez przekrój przewodnika przepłynął ładunek $6\,\mathrm{C}$. Oblicz natężenie.
Przez żarówkę płynie prąd $0{,}4\,\mathrm{A}$. Jaki ładunek przepłynie w ciągu $1$ minuty?
Amperomierz w obwodzie włączamy:
Przez przewód w ciągu $5$ minut przepłynął ładunek $150\,\mathrm{C}$. Oblicz natężenie prądu.
Moc prądu obliczamy ze wzoru:
Odbiornik pracuje przy $U=230\,\mathrm{V}$ i $I=0{,}5\,\mathrm{A}$. Oblicz moc.
Żarówka $60\,\mathrm{W}$ świeci $5\,\mathrm{h}$. Oblicz zużytą energię w $\mathrm{kWh}$.
Grzałka $2000\,\mathrm{W}$ pracuje przy $U=230\,\mathrm{V}$. Natężenie prądu wynosi około:
Czajnik $1500\,\mathrm{W}$ pracuje $12$ minut. Oblicz zużytą energię w dżulach.
Prawo Ohma zapisujemy jako:
Do opornika $R=4\,\Omega$ przyłożono napięcie $U=12\,\mathrm{V}$. Oblicz natężenie prądu.
Przez opornik $R=5\,\Omega$ płynie prąd $I=2\,\mathrm{A}$. Napięcie wynosi:
Przy napięciu $U=230\,\mathrm{V}$ płynie prąd $I=2\,\mathrm{A}$. Oblicz opór.
Przez opornik $10\,\Omega$ płynie prąd $0{,}5\,\mathrm{A}$. Oblicz napięcie, a następnie natężenie po podwojeniu napięcia.
Prędkość fali obliczamy ze wzoru:
Fala ma długość $2\,\mathrm{m}$ i częstotliwość $5\,\mathrm{Hz}$. Oblicz prędkość.
Dźwięk o częstotliwości $340\,\mathrm{Hz}$ rozchodzi się z prędkością $340\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$. Oblicz długość fali.
Przy stałej prędkości fali wzrost częstotliwości powoduje, że długość fali:
Fala na wodzie przebywa $12\,\mathrm{m}$ w $4\,\mathrm{s}$, a jej częstotliwość to $2\,\mathrm{Hz}$. Oblicz długość fali.
Soczewka skupiająca jest:
Ogniskowa soczewki wynosi $0{,}5\,\mathrm{m}$. Oblicz zdolność skupiającą.
Soczewka o zdolności skupiającej $4\,\mathrm{D}$ ma ogniskową:
Soczewka ma zdolność skupiającą $5\,\mathrm{D}$. Oblicz ogniskową.
Złożono dwie soczewki skupiające o zdolnościach $2\,\mathrm{D}$ i $3\,\mathrm{D}$. Oblicz łączną zdolność i ogniskową.
Ciało elektryzuje się, gdy zyskuje lub traci elektrony, uzyskując ładunek dodatni lub ujemny.
Przez tarcie, dotyk (przewodzenie) oraz indukcję (zbliżenie ciała naładowanego).
Naelektryzowane ciała przyciągają drobne przedmioty.
Jądro (protony i neutrony) oraz krążące wokół elektrony.
Proton ma ładunek dodatni, elektron ujemny, neutron jest obojętny.
Ładunek mierzymy w kulombach ($\mathrm{C}$); ładunek elementarny to $e$.
Substancje przewodzące prąd dzięki swobodnym elektronom (metale, grafit, roztwory soli).
Nie przewodzą prądu (guma, szkło, plastik) — brak swobodnych ładunków.
Przewody z miedzi w izolacji z tworzywa.
Ładunki jednoimienne się odpychają, różnoimienne przyciągają.
Rośnie przy większych ładunkach i maleje ze wzrostem odległości.
Przyrząd wykrywający naelektryzowanie ciała.
W układzie izolowanym całkowity ładunek elektryczny pozostaje stały.
Ładunki nie powstają z niczego — przechodzą z jednego ciała na drugie.
Jedno ciało zyskuje tyle ładunku, ile traci drugie.
Uporządkowany ruch ładunków (w metalach — elektronów).
$I=\frac{q}{t}$ — ładunek przepływający w jednostce czasu.
Amper ($\mathrm{A}$); mierzymy amperomierzem włączonym szeregowo.
Napięcie to praca potrzebna do przeniesienia ładunku między dwoma punktami: $U=\frac{W}{q}$.
Wolt ($\mathrm{V}$); mierzymy woltomierzem włączonym równolegle.
Napięcie utrzymują baterie i ogniwa.
Miara przeciwstawiania się przepływowi prądu; jednostką jest om ($\Omega$).
$I=\frac{U}{R}$ — natężenie jest wprost proporcjonalne do napięcia.
Od materiału, długości i pola przekroju przewodnika.
Źródło, przewody, odbiornik i wyłącznik.
Elementy jeden za drugim; to samo natężenie, napięcia się sumują.
Elementy obok siebie; to samo napięcie, natężenia się sumują.
$W=U I t$ — energia przekazana odbiornikowi.
$P=U I$ — energia zużywana w jednostce czasu, w watach.
Zużycie energii liczymy w kilowatogodzinach ($\mathrm{kWh}$).
Porażenie prądem, przeciążenie instalacji, pożar.
Bezpieczniki, wyłączniki różnicowoprądowe, uziemienie.
Nie dotykać urządzeń mokrymi rękami, nie przeciążać gniazd.
Każdy magnes ma biegun północny i południowy — nie da się ich rozdzielić.
Bieguny jednoimienne odpychają się, różnoimienne przyciągają.
Żelazo, nikiel i kobalt są przyciągane przez magnes.
Obszar wokół magnesu, w którym działa siła magnetyczna; obrazują je linie pola.
Ziemia jest wielkim magnesem — igła kompasu ustawia się wzdłuż jej pola.
Magnetyczne bieguny Ziemi nie pokrywają się dokładnie z geograficznymi.
Przewodnik z prądem wytwarza wokół siebie pole magnetyczne.
Na przewodnik z prądem umieszczony w polu magnetycznym działa siła.
To podstawa działania silnika elektrycznego.
Zwojnica (cewka) nawinięta na rdzeń z miękkiego żelaza.
Po włączeniu prądu staje się magnesem; po wyłączeniu traci właściwości.
Dzwonek, przekaźnik, dźwig elektromagnetyczny.
Zamienia energię elektryczną w mechaniczną dzięki sile działającej na ramkę z prądem.
Wirnik z uzwojeniem, magnesy oraz komutator.
Napędza pralki, wentylatory, pojazdy elektryczne.
Ruch powtarzający się wokół położenia równowagi.
Amplituda (największe wychylenie), okres $T$ i częstotliwość $f$.
Wahadło, ciężarek na sprężynie, struna.
Czas jednego pełnego drgania; jednostką jest sekunda.
Liczba drgań na sekundę: $f=\frac{1}{T}$, w hercach ($\mathrm{Hz}$).
Okres zależy od długości wahadła, a nie od masy ani amplitudy.
Rozchodzące się w ośrodku drgania, przenoszące energię bez przenoszenia materii.
Poprzeczne (drgania prostopadłe do kierunku fali) i podłużne (drgania wzdłuż).
Długość fali $\lambda$, prędkość $v=\lambda f$.
Dźwięk to fala podłużna wywołana drganiami źródła.
Rozchodzi się w gazach, cieczach i ciałach stałych, ale nie w próżni.
W powietrzu około $340\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$.
Zależy od częstotliwości — większa częstotliwość to wyższy dźwięk.
Zależy od amplitudy drgań.
Pozwala odróżnić instrumenty grające ten sam dźwięk.
Rozchodzące się drgania pola elektrycznego i magnetycznego; nie potrzebują ośrodka.
W próżni rozchodzą się z prędkością światła $c\approx3\cdot10^8\,\frac{\mathrm{m}}{\mathrm{s}}$.
Fale radiowe, mikrofale, podczerwień, światło, ultrafiolet, promienie X i gamma.
Naturalne (Słońce) i sztuczne (żarówka); ciała oświetlone tylko odbijają światło.
W ośrodku jednorodnym światło biegnie prostoliniowo.
Powstaje, bo światło nie omija przeszkód.
Kąt padania równa się kątowi odbicia.
Tworzy obraz pozorny, prosty, tej samej wielkości.
Wklęsłe skupiają, wypukłe rozpraszają promienie.
Na granicy ośrodków światło zmienia kierunek biegu.
Zmiana prędkości światła przy przejściu do innego ośrodka.
Pozorne załamanie ołówka w wodzie, powstawanie tęczy.
Skupiające (wypukłe) i rozpraszające (wklęsłe).
Punkt, w którym soczewka skupiająca zbiera promienie równoległe; odległość to ogniskowa.
Mierzona w dioptriach, odwrotność ogniskowej.
Równoległy do osi przechodzi przez ognisko; przez środek biegnie bez załamania.
Rzeczywisty lub pozorny, prosty lub odwrócony, powiększony lub pomniejszony.
Cechy zależą od odległości przedmiotu od soczewki.
Soczewka tworzy na siatkówce obraz rzeczywisty, odwrócony i pomniejszony.
Krótkowzroczność i dalekowzroczność wynikają z nieostrego obrazu na siatkówce.
Okulary z soczewkami rozpraszającymi lub skupiającymi.
Pryzmat rozkłada światło białe na barwy tęczy.
Różne barwy załamują się pod różnym kątem.
Ciało ma barwę światła, które odbija; pochłania pozostałe.
Co liczy: częstotliwość jako liczbę drgań na sekundę.
Jednostka: herc.
Co liczy: moc odbiornika.
Zależność: $P=\frac{W}{t}$.
Co liczy: napięcie jako pracę na jednostkowy ładunek.
Jednostka: wolt.
Co liczy: natężenie prądu.
Oznaczenia: $q$ — ładunek, $t$ — czas, $I$ w amperach.
Co liczy: pracę (energię) prądu.
Rozliczana w kilowatogodzinach.
Co liczy: natężenie prądu w zależności od napięcia i oporu.
Opór: $R=\frac{U}{I}$, w omach.
Co liczy: prędkość rozchodzenia się fali.
Oznaczenia: $\lambda$ — długość fali, $f$ — częstotliwość.
Co opisuje: prędkość fal elektromagnetycznych w próżni.
Uwaga: najwyższa możliwa prędkość w przyrodzie.
Co liczy: zdolność skupiającą soczewki.
Jednostka: dioptria; $f$ w metrach.
Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.
Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.