Matura — Język polski (podstawowy) 2019 — czytanie ze zrozumieniem z odpowiedziami

Rozwiązanie

1. P (dyskusja autentyczna to spór); 2. F (autorzy analizują rodzaje dyskusji, nie sporów); 3. F (pokazują, że bywają chwyty skuteczne, lecz nieuczciwe, i uczciwe, lecz nieskuteczne — nie twierdzą, że zawsze się wykluczają).

Rozwiązanie

• Uczestnicy istotnie głoszą różne poglądy (istnieje rzeczywista różnica zdań, choćby umownie ustalona przed dyskusją).
• Toczy się spór — wymiana racji i argumentów („walka na słowa”).
• Dyskutanci posługują się odpowiednimi „narzędziami” (argumentami).

Rozwiązanie

Sformułowania: „a nawet – nie daj Boże – w kłótnię” oraz żartobliwe przywołanie „Tak, tak, Gerwazeńku. Tak, tak, Protazeńku”. Uzasadnienie: nadają wypowiedzi żywość i ekspresję, wyrażają emocjonalny (nieco ironiczny) stosunek autorów do tematu, ożywiają tekst naukowy i przybliżają go czytelnikowi.

Rozwiązanie

Nie wykluczają. Choć dyskusja jest sporem (różnicą zdań), można ją prowadzić z zachowaniem grzeczności — autorzy piszą o argumentach „uczciwych, eleganckich, szanujących przeciwnika” oraz o zasadach i arbitrze czuwającym nad przebiegiem. Kontrowersje nie muszą więc oznaczać kłótni.

Rozwiązanie

Pseudodyskusja to pozorna dyskusja — wymiana zdań, której jedynym celem jest przedstawienie („rozpisanie na głosy”) pewnej porcji wiedzy lub poglądów wspólnych. Jej uczestnicy nie spierają się naprawdę, lecz uzupełniają się i dostarczają argumentów, krążąc wokół poglądów, co do których i tak są już zgodni.

Rozwiązanie

A → 4 (przywołanie autorytetu — Machiavellego); B → 1 (określenie problemu — zdanie otwierające); C → 3 (zasygnalizowanie rozwinięcia wątku).

Rozwiązanie

Słowa klucze: historia oraz powieść (historyczna) / fikcja literacka. Zależność: powieść historyczna (fikcja) jest reakcją na przytłaczającą, trudną historię — dopełnia ją tam, gdzie brak informacji, i pozwala ją oswoić, dając czytelnikowi „terapeutyczną” pociechę. Historia mówi, że coś „było”, a powieść — że „jest”; fikcja ożywia więc historię i czyni ją znośną.

Rozwiązanie

Akapit 3. → a); Akapit 4. → f); Akapit 6. → d).

Rozwiązanie

• Cecha 1 (Walter Scott): szczegółowe odtworzenie kolorytu lokalnego i realiów epoki. Przykład (np. „Potop”): drobiazgowe opisy XVII-wiecznej Polski — obrona Częstochowy, obyczaje i stroje szlacheckie.
• Cecha 2 (Aleksander Dumas): przygodowa fabuła z wątkami miłosnymi na tle wojny. Przykład („Ogniem i mieczem”): pełne przygód losy Jana Skrzetuskiego i jego miłość do Heleny (porwania, pojedynki, wojna).

Rozwiązanie

a) Autor: Adam Mickiewicz; Tytuł: Pan Tadeusz (koncert Jankiela).

b) W „Panu Tadeuszu” Mickiewicz — mimo klęski rozbiorów i utraty państwowości — tworzy obraz nadziei i przyszłego triumfu. Koncert Jankiela przywołuje „Mazurka Dąbrowskiego”, a fabuła wiąże losy bohaterów z nadejściem wojsk napoleońskich i legionów. Utwór zamienia więc narodową klęskę w zapowiedź zwycięstwa („klęskę przezwyciężoną”), pokrzepiając czytelnika.

Rozwiązanie

1. Styl naukowy — terminologia teoretyczno- i historycznoliteracka, np. „fabuła przygodowa”, „determinizm historii”, „koloryt lokalny”, przywołanie Arystotelesa i „Poetyki”.
2. Styl artystyczny / potoczny (metaforyczny, obrazowy) — np. „upojna używka”, „rozkołysać fantazje skarłowaciałe przez życie w niewoli”, „Cud Trylogii”.

Rozwiązanie

Przykładowe streszczenie (ok. 55 słów): Ryszard Koziołek pisze o powieści historycznej jako reakcji na przytłaczającą historię XIX wieku. Przypomina, że fikcja literacka (za Arystotelesem) dopełnia i oswaja historię. Na przykładzie „Trylogii” Sienkiewicza pokazuje jej „terapeutyczne” działanie: przenosząc akcję w XVII wiek, pisarz uwalniał czytelników od determinizmu klęsk i dawał pokrzepiający obraz „klęski przezwyciężonej”.