Zbiory arkuszy maturalnych z matematyki. Nasza strona oferuje bogaty wybór przykładowych arkuszy, rozwiązań zadań, testów z matematyki oraz wiele innych materiałów
Informator maturalny CKE 2023 Zadanie 40 z 98
Zadanie nr 40. (3pkt)
Na płaszczyźnie, w kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\), dany jest okrąg \(O\) określony równaniem:
$$(x-2)^2+(y+3)^2=16$$
Zadanie 1.
Dokończ zdania. Zaznacz odpowiedź spośród A-D oraz odpowiedź spośród E-G.
1. Środek \(S\) okręgu \(O\) ma współrzędne:
A. \(S=(2,-3)\)
B. \(S=(-2,-3)\)
C. \(S=(-2,3)\)
D. \(S=(-2,3)\)
2. Promień \(r\) okręgu \(O\) jest równy:
E. \(r=16\)
F. \(r=4\)
G. \(r=5\)
Zadanie 2.
Oblicz współrzędne \(x\) punktów przecięcia okręgu \(O\) z osią \(Ox\).
Odpowiedź:
1. A. oraz F.
2. \(x=2-\sqrt{7}\) oraz \(x=2+\sqrt{7}\)
Rozwiązanie:
Zadanie 1.
Krok 1. Wyznaczenie współrzędnych środka okręgu.
Równanie okręgu opisujemy w następujący sposób:
$$(x-a)^2+(y-b)^2=r^2$$
Wartości \(a\) oraz \(b\) to współrzędne środka okręgu \(S=(a;b)\), natomiast \(r\) to promień tego okręgu. Na początek wyznaczmy współrzędne tego środka. W tym celu musimy "dopasować" równanie z treści do postaci równania okręgu (w nawiasach muszą być minusy!), zatem:
$$(x-2)^2+(y+3)^2=16 \ ,\
(x-2)^2+(y-(-3))^2=16$$
To oznacza, że \(S=(2;-3)\).
Krok 2. Wyznaczenie długości promienia okręgu.
Widzimy, że po prawej stronie równania mamy \(16\), a zgodnie z równaniem okręgu jest to wartość \(r^2\), zatem:
$$r^2=16 \ ,\
r=4 \quad\lor\quad r=-4$$
Ujemny wynik odrzucamy, bo promień okręgu musi mieć dodatnią długość. Zostaje nam zatem \(r=4\).
Zadanie 2.
Chcemy sprawdzić kiedy okrąg przetnie się z osią \(Ox\), czyli chcemy sprawdzić, dla jakich argumentów \(x\) otrzymamy wartość \(y=0\). Skoro tak, to podstawiając \(y=0\) otrzymamy:
$$(x-2)^2+(0+3)^2=16 \ ,\
(x-2)^2+3^2=16 \ ,\
(x-2)^2+9=16 \ ,\
(x-2)^2=7$$
Otrzymaliśmy równanie kwadratowe, które musimy teraz rozwiązać. Nie jest to postać iloczynowa, ponieważ po prawej stronie nie mamy zera, więc nie możemy przyrównać wartości w nawiasie do zera. Najprościej będzie spierwiastkować obydwie strony równania i rozwiązać powstałe równanie z wartością bezwzględną:
$$|x-2|=\sqrt{7} \ ,\
x-2=\sqrt{7} \quad\lor\quad x-2=-\sqrt{7} \ ,\
x=2+\sqrt{7} \quad\lor\quad x=2-\sqrt{7}$$
Jeżeli nie dostrzegliśmy takiej możliwości, to śmiało można całość rozpisać, doprowadzić do postaci ogólnej i policzyć wszystko deltą:
$$x^2-4x+4=7 \ ,\
x^2-4x-3=0$$
Współczynniki: \(a=1,\;b=-4,\;c=-3\)
$$Δ=b^2-4ac=(-4)^2-4\cdot1\cdot(-3)=16-(-12)=28 \ ,\
\sqrt{Δ}=\sqrt{28}=\sqrt{4\cdot7}=2\sqrt{7}$$
$$x_{1}=\frac{-b-\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-(-4)-2\sqrt{7}}{2\cdot1}=\frac{4-2\sqrt{7}}{2}=2-\sqrt{7} \ ,\
x_{2}=\frac{-b+\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-(-4)+2\sqrt{7}}{2\cdot1}=\frac{4+2\sqrt{7}}{2}=2+\sqrt{7}$$
To oznacza, że okrąg przecina się z osią \(Ox\) wtedy, gdy \(x=2-\sqrt{7}\) oraz \(x=2+\sqrt{7}\).
Teoria:
W trakcie opracowania
materiał edukacyjny - CKE