W(x)

Wielomiany — działania, rozkład na czynniki i pierwiastki

Wielomian to wyrażenie złożone z jednomianów. Poznaj pojęcie stopnia wielomianu, działania na wielomianach oraz najważniejszą umiejętność — rozkład na czynniki i wyznaczanie pierwiastków, dzięki twierdzeniu o iloczynie równym zero.

Wzory
  • Stopień wielomianu: najwyższy wykładnik zmiennej
  • Iloczyn równy zero: A·B = 0 ⟺ A = 0 lub B = 0
  • Wyłączanie czynnika: ax³ + bx² = x²(ax + b)
  • Różnica kwadratów: x² − a² = (x − a)(x + a)
  • Liczba pierwiastków ≤ stopień wielomianu

Co to jest wielomian

Wielomian to suma jednomianów, czyli wyrażeń będących iloczynem liczby i potęgi zmiennej o wykładniku naturalnym. Najwyższy wykładnik zmiennej to stopień wielomianu — decyduje o jego zachowaniu i o maksymalnej liczbie pierwiastków.

Działania na wielomianach

Wielomiany dodajemy i odejmujemy, redukując wyrazy podobne — te o tej samej potędze zmiennej. Mnożymy je, wymnażając każdy wyraz przez każdy i porządkując wynik. Znajomość wzorów skróconego mnożenia bardzo przyspiesza te rachunki.

Rozkład na czynniki i pierwiastki

Kluczowa umiejętność to rozkład wielomianu na czynniki: przez wyłączanie wspólnego czynnika, grupowanie wyrazów i wzory skróconego mnożenia. Gdy wielomian jest zapisany jako iloczyn, pierwiastki odczytujesz wprost — bo iloczyn jest zerem tylko wtedy, gdy zeruje się któryś z czynników.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest stopień wielomianu?
To najwyższy wykładnik, z jakim występuje zmienna w wielomianie. Na przykład wielomian z wyrazem x³ jako najwyższym ma stopień trzeci.
Jak rozłożyć wielomian na czynniki?
Najpierw wyłącz wspólny czynnik, potem spróbuj pogrupować wyrazy, a na końcu wypatruj wzorów skróconego mnożenia (np. różnicy kwadratów). Celem jest zapis w postaci iloczynu.
Jak znaleźć pierwiastki wielomianu?
Rozłóż wielomian na czynniki i przyrównaj każdy czynnik do zera. Iloczyn jest zerem tylko wtedy, gdy zeruje się któryś z czynników, więc każdy daje swoje pierwiastki.
Ile pierwiastków może mieć wielomian?
Najwyżej tyle, ile wynosi jego stopień. Wielomian stopnia trzeciego ma co najwyżej trzy pierwiastki rzeczywiste.
Jak mnożyć wielomiany?
Mnożysz każdy wyraz pierwszego wielomianu przez każdy wyraz drugiego, a następnie redukujesz wyrazy podobne. Wzory skróconego mnożenia często skracają tę pracę.

Zobacz też

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas