Liceum Ogólnokształcące — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.
Szczególny przypadek wzorów na sumę kątów.
Przykład: $\sin\alpha=\frac35$, $\cos\alpha=\frac45$: $\sin2\alpha=\frac{24}{25}$.
$a$ — przyprostokątna naprzeciw kąta $\alpha$, $b$ — przyprostokątna przy kącie, $c$ — przeciwprostokątna.
Przykład: Trójkąt 3–4–5, kąt naprzeciw boku 3: $\sin\alpha=\frac{3}{5}$, $\operatorname{tg}\alpha=\frac{3}{4}$.
Pozwala obliczyć jedną funkcję, znając drugą.
Przykład: $\sin\alpha=\frac{3}{5}$, kąt ostry: $\cos\alpha=\sqrt{1-\frac{9}{25}}=\frac{4}{5}$.
Dwa boki i kąt między nimi.
Przykład: $a=8$, $b=5$, $\gamma=30^\circ$: $P=\frac12\cdot8\cdot5\cdot\frac12=10$.
Pozwalają liczyć wartości dla kątów typu 75° czy 15°.
Przykład: $\sin75^\circ=\sin45^\circ\cos30^\circ+\cos45^\circ\sin30^\circ=\frac{\sqrt6+\sqrt2}{4}$.
Uogólnienie twierdzenia Pitagorasa na dowolny trójkąt.
Przykład: $a=5$, $b=8$, $\gamma=60^\circ$: $c^2=25+64-40=49$, $c=7$.
Stosunek boku do sinusa przeciwległego kąta jest stały; $R$ — promień okręgu opisanego.
Przykład: $a=10$, $\alpha=30^\circ$: $2R=20$, więc $R=10$.
Cosinus: $\cos30^\circ=\frac{\sqrt3}{2}$, $\cos45^\circ=\frac{\sqrt2}{2}$, $\cos60^\circ=\frac12$.
Przykład: Drabina 4 m oparta pod kątem 60°: wysokość $4\cdot\sin60^\circ=2\sqrt3\approx3{,}46$ m.
Sprowadzają funkcje kątów rozwartych do kątów ostrych.
Przykład: $\sin150^\circ=\sin30^\circ=\frac12$, $\cos120^\circ=-\cos60^\circ=-\frac12$.
Podstawowe rozwiązania ogólne:
$\sin x = a$ → $x = (-1)^k \arcsin a + k\pi$, $k \in \mathbb{Z}$
$\cos x = a$ → $x = \pm \arccos a + 2k\pi$
$\tan x = a$ → $x = \arctan a + k\pi$
Techniki: podstawienie $t = \tan\frac{x}{2}$ (Weierstrass), tożsamości sumy-iloczynu, sprowadzenie do jednej funkcji.
$\sin^2 x + \cos^2 x = 1$ — eliminacja jednej funkcji.
$2\sin^2 x - \sin x - 1 = 0$: podstaw $t = \sin x$ → $(2t+1)(t-1)=0$ → $\sin x = -\frac{1}{2}$ lub $\sin x = 1$.
Zawsze sprawdź, czy rozwiązania należą do żądanego przedziału (np. $[0°, 360°]$).
W trójkącie prostokątnym, dla kąta $\alpha$:
$$\sin\alpha=\frac{\text{naprzeciw}}{\text{przeciwprostokątna}},\qquad \cos\alpha=\frac{\text{przy kącie}}{\text{przeciwprostokątna}},\qquad \operatorname{tg}\alpha=\frac{\text{naprzeciw}}{\text{przy kącie}}$$
$\sin30^\circ=\frac12$, $\ \cos30^\circ=\frac{\sqrt3}{2}$, $\ \sin45^\circ=\cos45^\circ=\frac{\sqrt2}{2}$, $\ \sin60^\circ=\frac{\sqrt3}{2}$, $\ \cos60^\circ=\frac12$
$$\sin^2\alpha+\cos^2\alpha=1,\qquad \operatorname{tg}\alpha=\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha}$$
Ponadto $\sin\alpha=\cos(90^\circ-\alpha)$ — stąd nazwa „cosinus” (co-sinus, sinus kąta dopełniającego).
$$\frac{a}{\sin\alpha}=\frac{b}{\sin\beta}=\frac{c}{\sin\gamma}=2R$$
$$c^2=a^2+b^2-2ab\cos\gamma$$
Twierdzenie cosinusów uogólnia twierdzenie Pitagorasa — dla $\gamma=90^\circ$ mamy $\cos90^\circ=0$ i wzór redukuje się do $c^2=a^2+b^2$.
$$P=\frac12ab\sin\gamma,\qquad P=\sqrt{s(s-a)(s-b)(s-c)},\qquad P=\frac{abc}{4R}=sr$$
gdzie $s=\frac{a+b+c}{2}$ (wzór Herona).
We wzorze $\frac12ab\sin\gamma$ kąt musi leżeć między podanymi bokami. Dla kąta rozwartego cosinus jest ujemny, a sinus wciąż dodatni. Przy danych bok-bok-kąt mogą istnieć dwa różne trójkąty.
Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.
W trójkącie prostokątnym sinus kąta ostrego to stosunek:
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają $3$ i $4$. Oblicz sinus i cosinus kąta leżącego naprzeciw boku o długości $3$.
Oblicz $\sin 30^\circ+\cos 60^\circ+\tg 45^\circ$.
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma $10$, a kąt ostry $30^\circ$. Przyprostokątna naprzeciw tego kąta ma długość:
Oblicz $\tg 60^\circ\cdot\tg 30^\circ$.
Jeśli $\tg\alpha=1$, to kąt $\alpha$ wynosi:
Drabina o długości $6$ m opiera się o ścianę pod kątem $60^\circ$ do podłoża. Na jakiej wysokości dotyka ściany?
W trójkącie prostokątnym przyprostokątna ma $8$, a przyległy do niej kąt ostry wynosi $45^\circ$. Oblicz drugą przyprostokątną i przeciwprostokątną.
Pole trójkąta o bokach $6$ i $10$ oraz kącie $30^\circ$ między nimi wynosi:
Kąt ostry $\alpha$ spełnia $\cos\alpha=\frac{5}{13}$. Oblicz $\sin\alpha$ i $\tg\alpha$.
Ile wynosi $\sin^2 40^\circ+\cos^2 40^\circ$?
Z punktu oddalonego o $50$ m od podstawy wieży widać jej szczyt pod kątem $30^\circ$. Oblicz wysokość wieży.
W trójkącie prostokątnym o przyprostokątnych $5$ i $12$ oblicz obwód oraz pole.
Wysokość trójkąta równobocznego o boku $a$ wynosi:
Kąt nachylenia drogi wynosi $5^\circ$. Przyjmując $\sin5^\circ\approx0{,}087$, oblicz, o ile metrów wzniesie się samochód po przejechaniu $2$ km drogi.
Przekątna kwadratu tworzy z jego bokiem kąt:
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma $20$, a jeden z kątów ostrych $60^\circ$. Oblicz obie przyprostokątne i pole trójkąta.
Latawiec unosi się na sznurku o długości $80$ m, nachylonym pod kątem $50^\circ$ do ziemi. Przyjmując $\sin50^\circ\approx0{,}766$ i $\cos50^\circ\approx0{,}643$, oblicz wysokość latawca i jego odległość poziomą od osoby trzymającej sznurek.
W trapezie prostokątnym krótsza podstawa ma $8$, dłuższa $14$, a kąt ostry przy dłuższej podstawie wynosi $45^\circ$. Oblicz wysokość, ramię ukośne i pole trapezu.
Ze szczytu latarni o wysokości $45$ m obserwator widzi łódź pod kątem depresji $30^\circ$. Oblicz odległość łodzi od podstawy latarni. Jak zmieni się ta odległość, gdy kąt wzrośnie do $45^\circ$?
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają długości $3$ i $4$, a przeciwprostokątna $5$. Ile wynosi sinus kąta leżącego naprzeciw boku o długości $3$?
Kąt ostry $\alpha$ spełnia $\sin\alpha=\frac{3}{5}$. Oblicz $\cos\alpha$ oraz $\operatorname{tg}\alpha$.
Ile wynosi $\sin^2 37^\circ+\cos^2 37^\circ$?
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma długość $10$, a jeden z kątów ostrych ma miarę $30^\circ$. Oblicz długości obu przyprostokątnych.
Ile wynosi $\cos 60^\circ$?
Oblicz pole trójkąta o bokach $a=6$, $b=10$ i kącie $\gamma=30^\circ$ zawartym między nimi.
W trójkącie $a=5$, $b=8$, a kąt między tymi bokami wynosi $\gamma=60^\circ$. Oblicz bok $c$.
W trójkącie o bokach $a=7$, $b=5$, $c=3$ oblicz cosinus kąta $\alpha$ leżącego naprzeciw najdłuższego boku. Czy trójkąt jest rozwartokątny?
W trójkącie $a=10$, $\alpha=30^\circ$, $\beta=45^\circ$. Oblicz bok $b$.
Z twierdzenia sinusów wyrażenie $\frac{a}{\sin\alpha}$ jest równe:
Oblicz promień okręgu opisanego na trójkącie, w którym $a=12$ oraz $\alpha=30^\circ$.
Oblicz pole trójkąta o bokach $3$, $4$, $5$, korzystając ze wzoru Herona.
Dla kąta rozwartego $\alpha$ zachodzi:
Oblicz wysokość drzewa, jeśli z odległości $20$ m od jego podstawy widać wierzchołek pod kątem $35^\circ$ względem poziomu. Przyjmij $\operatorname{tg}35^\circ\approx0{,}70$.
Oblicz pole trójkąta równobocznego o boku $8$.
Jeśli $\operatorname{tg}\alpha=1$ i $\alpha$ jest kątem ostrym, to $\alpha$ wynosi:
W równoległoboku boki mają długości $6$ i $9$, a kąt między nimi wynosi $150^\circ$. Oblicz pole.
Przekątne rombu o boku $10$ tworzą z bokiem kąt taki, że kąt ostry rombu wynosi $60^\circ$. Oblicz pole rombu.
W trójkącie równoramiennym ramiona mają długość $13$, a podstawa $10$. Oblicz cosinus kąta przy podstawie.
W trójkącie $ABC$ dane są $b=8$, $c=6$ oraz $\alpha=60^\circ$ (kąt między nimi). Oblicz bok $a$ oraz pole trójkąta.
W trójkącie prostokątnym sinus kąta ostrego to stosunek:
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają $3$ i $4$, a przeciwprostokątna $5$. Oblicz $\sin\alpha$ i $\cos\alpha$, gdzie $\alpha$ leży naprzeciw przyprostokątnej $3$.
Oblicz $\tg\alpha$, jeśli $\sin\alpha=\frac35$ i $\cos\alpha=\frac45$.
Ile wynosi $\cos 60^\circ$?
W trójkącie prostokątnym przeciwprostokątna ma $10$, a jeden z kątów ostrych $30^\circ$. Oblicz długość przyprostokątnej leżącej naprzeciw tego kąta.
W trójkącie prostokątnym przyprostokątna przy kącie $60^\circ$ ma długość $4$. Oblicz długość przeciwprostokątnej.
Ile wynosi $\sin^2 40^\circ+\cos^2 40^\circ$?
Kąt ostry $\alpha$ spełnia $\cos\alpha=\frac{5}{13}$. Oblicz $\sin\alpha$.
Ile wynosi $\tg 45^\circ$?
Drabina o długości $6$ m opiera się o ścianę pod kątem $60^\circ$ do podłoża. Na jakiej wysokości sięga ściany?
Ile wynosi $\tg 30^\circ$?
W trójkącie prostokątnym przyprostokątne mają długości $6$ i $8$. Oblicz sinus kąta leżącego naprzeciw krótszej przyprostokątnej.
Oblicz pole trójkąta o dwóch bokach $8$ i $6$ oraz kącie $30^\circ$ między nimi.
Jeśli $\alpha$ jest kątem ostrym i $\sin\alpha=\cos\alpha$, to $\alpha$ wynosi:
Z punktu na ziemi widać szczyt wieży pod kątem $45^\circ$. Odległość od podstawy wieży wynosi $20$ m. Jaka jest wysokość wieży?
Wartość $\sin\alpha$ dla kąta ostrego zawsze spełnia:
W trójkącie prostokątnym o przeciwprostokątnej $12$ jeden z kątów ostrych ma $30^\circ$. Oblicz długości obu przyprostokątnych.
Kąt ostry $\alpha$ spełnia $\tg\alpha=\frac34$. Oblicz $\sin\alpha$ i $\cos\alpha$.
Przekątna kwadratu tworzy z jego bokiem kąt $45^\circ$. Bok kwadratu ma $5$ cm. Oblicz długość przekątnej, korzystając z trygonometrii.
Statek płynie na wschód, a latarnia znajduje się na północ od punktu startowego w odległości $300$ m. Po pewnym czasie latarnia widziana jest pod kątem $30^\circ$ od kierunku północnego. Jaką drogę przebył statek?
Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu — pokazujemy 100 najnowszych z 196.



























































Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.