Forma to sposób, w jaki widzą nas inni i w jaki zachowujemy się pod ich presją — zespół narzuconych schematów, konwencji, ról i masek. Według Gombrowicza człowiek nigdy nie jest w pełni sobą: jest ciągle „formowany" przez otoczenie, wtłaczany w cudze wyobrażenia. Nie da się od Formy uciec — można jedynie być jej świadomym.

Upupienie — narzucanie komuś roli niedojrzałego, zdziecinniałego (infantylizacja); pozbawianie dorosłości i samodzielności.
Gęba — maska, fałszywy wizerunek nadawany człowiekowi przez innych, w który zostaje wtłoczony wbrew sobie. Obie ilustrują zniewolenie przez Formę.

Groteska (deformacja, absurd, komizm) i parodia służą ośmieszeniu schematów i konwencji: szkoły, domu, „nowoczesności". Wyolbrzymione, absurdalne sceny (np. „cofnięcie" dorosłego Józia do roli ucznia) obnażają sztuczność i zniewalającą siłę Formy. Śmiech demaskuje fałsz społecznych ról — to główne narzędzie krytyki w powieści.