Matura — Język polski (podstawowy) 2016 — czytanie ze zrozumieniem z odpowiedziami

Rozwiązanie

1. TAK; 2. TAK; 3. TAK — pierwszy akapit mówi o metaforach (ludzie-marionetki, ludzie-mrówki, pierwotniaki, „liście, którymi wiatr ciska”), o chaosie świata i trwogach Rzeckiego (brak ładu, fatum słabości).

Rozwiązanie

• Przykład 1 — liczne serdeczne rozmowy, powitania i pożegnania między przyjaciółmi (np. Rzecki wita powracającego z wojny Wokulskiego, Szuman żegna wyjeżdżającego Wokulskiego).
• Przykład 2 — Rzecki-pamiętnikarz po latach przywołuje zmarłego przyjaciela żarliwą, liryczną apostrofą („pamiętasz, Katz, niezapomniany przyjacielu?”).

Rozwiązanie

Nie, nie podzielają. W ostatnim akapicie przekonują, że życie Rzeckiego (i niczyje) nie jest daremne — Rzecki „nie wszystek umrze”: trwa jako pisarz (pamiętnikarz) i dzięki życzliwości rozdanej ludziom. Człowiek nie jest więc tylko bezwolnym „liściem, którym wiatr ciska”.

Rozwiązanie

• Spełnienie idei napoleońskiej — nadzieja, że Napoleonidzi (bonapartyzm) przyniosą odrodzenie sprawy polskiej.
• Szczęście przyjaciela — trwałe małżeństwo i szczęście Wokulskiego (z Izabelą Łęcką).

Rozwiązanie

Składniowy środek stylistyczny: anafora (powtórzenie wyrażenia „nie przypadkiem” na początku kolejnych członów) — paralelizm składniowy. Funkcja: uwydatnia i wzmacnia myśl autorów (że obecność przyjaźni i życzliwości w Lalce jest celowa, nieprzypadkowa), rytmizuje wypowiedź i wzmacnia jej perswazyjność.

Rozwiązanie

A → 3 („a jednak…”); B → 4 („jeżeli…, wówczas…”); C → 2 („zwłaszcza…”). (Sformułowanie 1 „po pierwsze…” — niewykorzystane.)

Rozwiązanie

Przykładowe streszczenie (ok. 50 słów): Autorzy analizują wizję świata w „Lalce” Prusa. Bohaterowie postrzegają człowieka jako bezwolną marionetkę czy liść miotany wiatrem, a stary subiekt doświadcza trwogi wobec chaosu świata. Powieść daje jednak odpowiedź: przyjaźń, życzliwość i troskę o bliźniego. Dzięki nim człowiek „nie wszystek umiera” — jego życie nie jest daremne.

Rozwiązanie

• Poprawność zapisu: internauci ignorują zasady interpunkcji (nie stawiają znaków, nie rozpoczynają zdań wielką literą), pomijają wielkie litery w nazwach własnych, popełniają błędy ortograficzne i nie formują poprawnie akapitów.
• Poprawność stylu: posługują się gwarą sieciową, wulgaryzmami i skrótowcami (zwłaszcza zagranicznymi, jak „OMG LOL”), przeciążając nimi wypowiedź.

Rozwiązanie

Związek frazeologiczny: „coś ciśnie się na usta (na wargi, na język)”. Znaczenie słownikowe: ma się wielką ochotę coś powiedzieć, coś samo się nasuwa do wypowiedzenia. Funkcja innowacji: zamiana „usta/język” na „klawiaturę” dostosowuje związek do realiów komunikacji internetowej (pisania zamiast mówienia), podkreśla główną myśl tekstu — że w sieci pisze się tak, jak się mówi — i nadaje wypowiedzi żartobliwy ton.

Rozwiązanie

Osobisty stosunek autora widać w tekście 1. (Mariusza Hermy). Cechy: 1) obecność elementów wartościujących, emocjonalnych i żartobliwych (emotikon „;-)”, ironiczne „Sodoma i Gomora”); 2) publicystyczny, subiektywny charakter — autor jawnie prezentuje własną opinię i polemizuje z „obrońcami czystości językowej”. (Tekst 2. jest obiektywnym, naukowym wykładem.)

Rozwiązanie

Argument: internetowa swoboda i skrótowość nie są objawem upadku języka, lecz nową, naturalną formą „piśmiennej konwersacji” (pisania tak, jak się mówi); liczy się w niej przekaz, a nie forma. Skoro potrafimy posługiwać się wieloma językami, poradzimy sobie też z kilkoma odmianami jednego — norma języka pisanego nie jest więc zagrożona.

Rozwiązanie

Teza wspólna: komunikacja internetowa tworzy nową, hybrydową odmianę języka, w której pismo przejmuje cechy mowy („pisany język mówiony”, nowa forma oralności) — nie jest to zepsucie języka, lecz jego naturalna, nowa forma.