Rozwiązanie – Zadanie 1.1
Analiza ruchu kulki rzuconej poziomo
Kulka K jest rzucana poziomo z pewnej wysokości $h$. Ruch taki jest złożeniem dwóch niezależnych ruchów: jednostajnego poziomego oraz jednostajnie przyspieszonego pionowego (swobodny spadek).
-
Krok 1 – Ustalenie równań ruchu
Składowe prędkości w chwili $t$ (mierzonego od $t_0$):
$$v_x = v_0 = \text{const}$$
$$v_y = g \cdot t$$
Wartość (moduł) prędkości wypadkowej:
$$v(t) = \sqrt{v_x^2 + v_y^2} = \sqrt{v_0^2 + g^2 t^2}$$
-
Krok 2 – Ocena stwierdzenia 1.
„Wartość prędkości kulki K rośnie wprost proporcjonalnie do czasu."
Zależność wprost proporcjonalna oznaczałaby $v(t) = k \cdot t$ dla pewnej stałej $k$. Tymczasem:
$$v(t) = \sqrt{v_0^2 + g^2 t^2}$$
Jest to funkcja hiperboliczna, nie liniowa. Tylko gdyby $v_0 = 0$ (tzn. rzut pionowy lub swobodny spadek), zależność byłaby liniowa: $v = gt$. W ogólnym przypadku rzutu poziomego ($v_0 \neq 0$) wartość prędkości nie rośnie proporcjonalnie do czasu.
Stwierdzenie 1: F (Fałsz)
-
Krok 3 – Ocena stwierdzenia 2.
„Wektor przyspieszenia kulki K podczas jej ruchu ma stałą wartość."
Na kulkę (pomijamy opór powietrza) działa wyłącznie siła grawitacji. Przyspieszenie kulki to przyspieszenie ziemskie:
$$\vec{a} = \vec{g} = \text{const}$$
Wektor $\vec{g}$ ma stały kierunek (pionowy, w dół), stały zwrot oraz stałą wartość $g \approx 9{,}81 \; \text{m/s}^2$. Zatem wartość wektora przyspieszenia jest stała w całym czasie ruchu.
Stwierdzenie 2: P (Prawda)
-
Krok 4 – Ocena stwierdzenia 3.
„Czas ruchu kulki K od chwili $t_0$ do chwili $t_k$ zależy od $v_0$."
Czas lotu wyznaczamy z równania ruchu pionowego. Kulka spada z wysokości $h$:
$$h = \frac{1}{2} g \cdot t_k^2$$
Stąd:
$$t_k = \sqrt{\frac{2h}{g}}$$
Czas lotu zależy jedynie od wysokości $h$ i przyspieszenia grawitacyjnego $g$. Nie zależy od $v_0$ – wartości prędkości poziomej. Wynika to z niezależności ruchu poziomego i pionowego: prędkość początkowa $v_0$ wpływa tylko na zasięg poziomy, nie na czas spadania.
Stwierdzenie 3: F (Fałsz)
Wynik końcowy
| Stwierdzenie |
Ocena |
| 1. Wartość prędkości rośnie wprost proporcjonalnie do czasu. |
F |
| 2. Wektor przyspieszenia ma stałą wartość. |
P |
| 3. Czas lotu zależy od $v_0$. |
F |