Zbiory arkuszy maturalnych z matematyki. Nasza strona oferuje bogaty wybór przykładowych arkuszy, rozwiązań zadań, testów z matematyki oraz wiele innych materiałów
Matura próbna z matematyki (poziom podstawowy) - Marzec 2021 Zadanie 31 z 494
Zadanie nr 31. (2pkt)
Dany jest trójkąt prostokątny, którego przyprostokątne mają długości \(a\) i \(b\). Punkt \(O\) leży na przeciwprostokątnej tego trójkąta i jest środkiem okręgu stycznego do przyprostokątnych tego trójkąta (zobacz rysunek).
Wykaż, że promień \(r\) tego okręgu jest równy \(\frac{ab}{a+b}\).
Odpowiedź:
Udowodniono korzystając z własności stycznych do okręgu i trójkątów podobnych.
Rozwiązanie:
Krok 1. Sporządzenie rysunku pomocniczego.
Jedną z własności stycznych do okręgu jest to, że promień okręgu tworzy ze styczną kąt prosty. To oznacza, że na rysunku powstanie nam taka oto sytuacja:
Co więcej, możemy w takim razie podpisać dwa odcinki jako \(a-r\) oraz \(b-r\):
Krok 2. Dostrzeżenie trójkątów podobnych.
Powinniśmy teraz zauważyć, że na rysunku mamy tak naprawdę dwa podobne trójkąty prostokątne. Skąd wiemy, że są one podobne? Wynika to z cechy kąt-kąt-kąt (obydwa mają kąt prosty, obydwa mają wspólny kąt ostry między bokiem \(b\) oraz przeciwprostokątną, zatem i trzecia miara kątów musi być wspólna).
Krok 3. Wykorzystanie cech podobieństwa trójkątów.
Korzystając z cech trójkątów podobnych możemy zapisać, że stosunek długości przyprostokątnych jednego trójkąta musi być taki sam, jak stosunek długości przyprostokątnych drugiego trójkąta, zatem:
$$\frac{a}{b}=\frac{r}{b-r}$$
Długości boków są zawsze dodatnie, więc bez obaw możemy teraz wykonać mnożenie na krzyż:
$$a\cdot(b-r)=br \ ,\
ab-ar=br \ ,\
ab=ar+br \ ,\
ab=r(a+b) \ ,\
r=\frac{ab}{a+b}$$
Otrzymaliśmy pożądaną postać, zatem dowodzenie możemy uznać za zakończone.
Teoria:
W trakcie opracowania
matura próbna - CKE