Start › Klasy › Fizyka — Klasa 1 LO — rozszerzony › Ruch prostoliniowy jednostajny

Ruch prostoliniowy jednostajny

Fizyka — Klasa 1 LO — rozszerzony — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

∑Wzory 1

Położenie w ruchu jednostajnym (klasa 1 LO)
$$x=x_0+v t$$

Co liczy: położenie w ruchu jednostajnym prostoliniowym.

📘Teoria 2

Ruch i spoczynek — podstawy
Definicja: Ciało jest w ruchu, gdy jego położenie względem wybranego układu odniesienia zmienia się w czasie. Ciało pozostaje w spoczynku, gdy jego położenie się nie zmienia. Ruch i spoczynek są względne — zależą od wybranego układu odniesienia.
Prosto mówiąc: Pasażer w jadącym pociągu — jest w spoczynku względem pociągu, ale w ruchu względem stacji. Ten sam człowiek, dwa różne opisy — oba poprawne!
Rodzaje ruchu:
  • Jednostajny prostoliniowy: stała prędkość, prosta trasa → $s = vt$
  • Jednostajnie przyspieszony: przyspieszenie stałe → $s = v_0t + \frac{1}{2}at^2$
  • Ruch po okręgu: prędkość stała co do wartości, ale zmienia kierunek
  • Drgania: ruch wahadłowy, tam i z powrotem
Przykład: Rowerzysta jedzie 36 km/h. Droga w 10 s?
  1. $v = 36 \text{ km/h} = 10 \text{ m/s}$
  2. $s = v \cdot t = 10 \cdot 10 = 100$ m
⚡ Zapamiętaj: Prędkość to wektor (ma kierunek!). Szybkość to skalar (sama wartość). Prędkość 60 km/h na północ ≠ 60 km/h na południe.
Ruch prostoliniowy jednostajny (klasa 1 LO)

Cechy

Stała prędkość, tor prosty, przyspieszenie zerowe.

Równanie

Położenie: $x=x_0+v t$.

Wykresy

$x(t)$ jest prostą, $v(t)$ linią poziomą; droga to pole pod $v(t)$.

🧩Quizy 1

✍Zadania dodatkowe 11

Zadania ćwiczeniowe ze zbiorów Matematix — z rozwiązaniami krok po kroku.

Zadanie nr FZ01.1

Ciało rusza z prędkością $v_0=2\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$ i porusza się ze stałym przyśpieszeniem $a=3\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}$. Oblicz drogę przebytą w ciągu pierwszych $4$ s.

Zadanie nr FZ01.2

Samochód hamuje ze stałym opóźnieniem z prędkości $108\,\tfrac{\text{km}}{\text{h}}$ i zatrzymuje się po przebyciu $90$ m. Oblicz wartość opóźnienia.

Zadanie nr FZ01.3

Ciało przez pierwsze $4$ s rozpędza się jednostajnie od $0$ do $12\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$, a następnie przez $6$ s jedzie ze stałą prędkością $12\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$. Droga przebyta w ciągu tych $10$ s jest równa:

A $120$ m
B $108$ m
C $96$ m
D $72$ m
Zadanie nr FZ01.4

Na wykresie zależności prędkości od czasu pewnego ciała odcinek od $0$ do $5$ s jest nachylony w górę (od $0$ do $10\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$), a od $5$ s do $9$ s — w dół (od $10\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$ do $0$). Oceń prawdziwość stwierdzeń.

  1. Wartość przyśpieszenia w pierwszym etapie wynosi $2\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}$.
  2. Wartość przyśpieszenia w drugim etapie jest mniejsza niż w pierwszym.
  3. Łączna droga przebyta przez ciało wynosi $45$ m.

Oceń prawdziwość każdego stwierdzenia (P — prawda, F — fałsz) i wybierz odpowiedni układ.

P/P/P 1. P, 2. P, 3. P
P/P/F 1. P, 2. P, 3. F
P/F/P 1. P, 2. F, 3. P
P/F/F 1. P, 2. F, 3. F
F/P/P 1. F, 2. P, 3. P
F/P/F 1. F, 2. P, 3. F
F/F/P 1. F, 2. F, 3. P
F/F/F 1. F, 2. F, 3. F
Zadanie nr FZ01.5

Ciało porusza się po prostej: przez $6$ s jedzie ze stałą prędkością $5\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$ w prawo, a potem przez $4$ s ze stałą prędkością $5\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$ w lewo. Oblicz drogę i wartość przemieszczenia ciała.

Zadanie nr FZ01.6

Dwa pociągi jadą po równoległych torach w tę samą stronę: pierwszy z prędkością $30\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$, drugi z prędkością $20\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$. Długość pierwszego pociągu to $150$ m. Oblicz czas, w jakim pierwszy pociąg wyprzedzi (minie) stojącego przy torze obserwatora oraz czas, w jakim wyprzedzi cały drugi pociąg o długości $250$ m.

Zadanie nr FZ01.7

Winda rusza z przyśpieszeniem $1{,}2\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}$ przez $3$ s, potem jedzie ze stałą prędkością przez $8$ s i wreszcie hamuje jednostajnie, zatrzymując się po $2$ s. Oblicz całkowitą drogę przebytą przez windę.

Zadanie nr FZ01.10

Ciało porusza się prostoliniowo z przyśpieszeniem $a=4\,\tfrac{\text{m}}{\text{s}^2}$, startując ze spoczynku. Wykaż, że drogi przebyte w kolejnych sekundach ruchu mają się do siebie jak $1:3:5:7$, i oblicz drogę przebytą w czwartej sekundzie ruchu.

Zadanie nr 1

Rowerzysta jedzie ze stałą prędkością $5\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}$. Jaką drogę pokona w ciągu $2$ minut?

Zadanie nr 2

Pociąg przejechał $180\ \text{km}$ w ciągu $2$ godzin ze stałą prędkością. Oblicz jego prędkość w $\tfrac{\text{km}}{\text{h}}$ i w $\tfrac{\text{m}}{\text{s}}$.

Zadanie nr 3

Ile czasu potrzebuje samochód jadący $25\ \tfrac{\text{m}}{\text{s}}$, aby przejechać $500\ \text{m}$?

📄Zadania z arkuszy 2

Prawdziwe zadania z arkuszy egzaminacyjnych (matura, egzamin ósmoklasisty, próbne) dotyczące tego tematu.

Zadanie nr 1 · Matura 2023

Zadanie 1. Samochód policyjny 𝒫 (v0𝒫 = 20 m/s) został wyprzedzony przez samochód ℱ (vℱ = 35 m/s). W chwili t₀ = 0, gdy odległość między nimi wynosiła d₀ = 40 m, 𝒫 rusza w pościg ze stałym przyśpieszeniem a = 6 m/s². Oblicz dmax — maksymalną odległość między samochodami.

Zadanie nr 1.1 · Matura 2016

Wózek poruszał się bez tarcia po poziomej prostej (osi $x$) i odbił się od nieruchomej przeszkody. Kolejne położenia rejestrowano co $0{,}1$ s (dokładność $x$: $5$ cm):

$t$, s00,10,20,30,40,50,60,70,8
$x$, cm154070951251201008060

a) Wykonaj wykres $x(t)$ z niepewnościami. b) Wyznacz czas odbicia (dokł. $0{,}02$ s) i położenie wózka w tej chwili (dokł. $5$ cm).

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś — to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.