Cząsteczka mydła ma dwie części: hydrofobowy „ogon" (łańcuch węglowodorowy, lubi tłuszcz) i hydrofilową „głowę" (grupa polarna, lubi wodę).

Ogony zanurzają się w kropli tłuszczu, a głowy pozostają w wodzie. Tłuszcz zostaje otoczony i oderwany od tkaniny w postaci drobnych kropelek (emulgowanie), które spływają z wodą.

Mydło w twardej wodzie reaguje z jonami wapnia i magnezu, tworząc nierozpuszczalny osad („mydelniczkowy kożuch") — traci część zdolności myjących.

Detergenty syntetyczne nie tworzą takich osadów z jonami twardości, dlatego skutecznie myją także w twardej wodzie.

• hydrofilowy („lubiący wodę") — to część polarna cząsteczki (głowa, np. grupa $-\text{COO}^-\text{Na}^+$), która dobrze oddziałuje z wodą,
• hydrofobowy („nielubiący wody") — to niepolarny łańcuch węglowodorowy (ogon), który unika wody, a dobrze miesza się z tłuszczami.

Współistnienie obu części w jednej cząsteczce umożliwia mycie.