(a+b)²

Wzory skróconego mnożenia — wszystkie wzory z wyjaśnieniem

Wzory skróconego mnożenia to zestaw tożsamości, które pozwalają błyskawicznie mnożyć i rozkładać wyrażenia algebraiczne. Poniżej znajdziesz wszystkie wzory, wyjaśnienie skąd się biorą oraz przykłady zastosowania w obie strony — od mnożenia po rozkład na czynniki.

Wzory
  • Kwadrat sumy: (a + b)² = a² + 2ab + b²
  • Kwadrat różnicy: (a − b)² = a² − 2ab + b²
  • Różnica kwadratów: a² − b² = (a − b)(a + b)
  • Sześcian sumy: (a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³
  • Sześcian różnicy: (a − b)³ = a³ − 3a²b + 3ab² − b³
  • Suma sześcianów: a³ + b³ = (a + b)(a² − ab + b²)
  • Różnica sześcianów: a³ − b³ = (a − b)(a² + ab + b²)

Po co są wzory skróconego mnożenia

Wzory skróconego mnożenia skracają rachunki, które inaczej wymagałyby żmudnego mnożenia nawiasów. Działają w dwie strony: pozwalają szybko rozwinąć wyrażenie (z postaci z nawiasem do sumy) oraz — co ważniejsze w zadaniach — rozłożyć wyrażenie na czynniki (z sumy do iloczynu).

Znajomość tych wzorów „w locie” jest kluczowa przy upraszczaniu wyrażeń, rozwiązywaniu równań, skracaniu ułamków algebraicznych i w rachunku różniczkowym. To jeden z najczęściej używanych zestawów wzorów w całej szkolnej matematyce.

Jak nie mylić kwadratu sumy z różnicą kwadratów

Najczęstszy błąd to mylenie kwadratu sumy z różnicą kwadratów. Kwadrat sumy to jeden nawias podniesiony do kwadratu i daje trzy wyrazy z podwojonym iloczynem w środku. Różnica kwadratów to dwa różne kwadraty odjęte od siebie i rozkłada się na iloczyn sumy i różnicy.

Zapamiętaj podwojony iloczyn: w kwadracie sumy i różnicy środkowy wyraz to zawsze dwa razy iloczyn składników. Pominięcie tej dwójki to klasyczna pułapka na sprawdzianach.

Zastosowanie w rozkładzie na czynniki

W praktyce najczęściej używa się wzorów „od tyłu”. Widząc różnicę dwóch kwadratów, od razu zapisujesz ją jako iloczyn sumy i różnicy. Rozpoznanie pełnego kwadratu pozwala zwinąć trójmian do kwadratu dwumianu. To fundament rozwiązywania równań i skracania wyrażeń wymiernych.

Najczęściej zadawane pytania

Ile jest wzorów skróconego mnożenia?
Najczęściej wymienia się siedem wzorów: kwadrat sumy, kwadrat różnicy, różnicę kwadratów, sześcian sumy, sześcian różnicy oraz sumę i różnicę sześcianów. W szkole podstawowej najważniejsze są trzy pierwsze.
Jak brzmi wzór na kwadrat sumy?
Kwadrat sumy to (a + b)² = a² + 2ab + b². Środkowy wyraz to podwojony iloczyn obu składników — to o nim najczęściej się zapomina.
Czym różni się kwadrat różnicy od różnicy kwadratów?
Kwadrat różnicy to (a − b)² = a² − 2ab + b² (jeden nawias do kwadratu). Różnica kwadratów to a² − b² = (a − b)(a + b) (dwa kwadraty odjęte od siebie, rozkładane na iloczyn). To dwa różne wzory.
Do czego służą wzory skróconego mnożenia?
Do szybkiego mnożenia nawiasów oraz — przede wszystkim — do rozkładu wyrażeń na czynniki. Wykorzystuje się je przy rozwiązywaniu równań, skracaniu ułamków algebraicznych i upraszczaniu wyrażeń.
Czy trzeba znać wzory na sześciany na egzaminie ósmoklasisty?
Na egzaminie ósmoklasisty najważniejsze są wzory z kwadratami. Wzory z sześcianami przydają się głównie w liceum i na maturze rozszerzonej.

Zobacz też

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas