Objętość i pole brył — wzory (graniastosłup, ostrosłup, walec, stożek, kula)

Zestawienie wzorów na objętość i pole powierzchni najważniejszych brył: graniastosłupa, ostrosłupa, walca, stożka i kuli. Przy każdej bryle wyjaśniamy, co podstawić do wzoru i na co uważać przy polu powierzchni.

Wzory
  • Graniastosłup / walec: V = P_podstawy · H
  • Ostrosłup / stożek: V = ⅓ · P_podstawy · H
  • Walec: V = π·r²·H, P = 2π·r·(r + H)
  • Stożek: V = ⅓·π·r²·H, P = π·r·(r + l) (l — tworząca)
  • Kula: V = 4/3·π·r³, P = 4π·r²

Objętość — pole podstawy razy wysokość

Dla graniastosłupa i walca objętość to pole podstawy pomnożone przez wysokość. Dla ostrosłupa i stożka jest to jedna trzecia tego iloczynu — te „spiczaste" bryły mają trzy razy mniejszą objętość niż odpowiadający im graniastosłup czy walec o tej samej podstawie i wysokości.

Pole powierzchni

Pole powierzchni całkowitej to suma pól wszystkich ścian bryły. Najłatwiej policzyć je, rozkładając bryłę na siatkę i sumując pola figur. W ostrosłupie i stożku kluczowa jest wysokość ściany bocznej, czyli apotema — to jej, a nie krawędzi bocznej, używa się do pola powierzchni bocznej.

Bryły obrotowe: walec, stożek, kula

Walec, stożek i kula to bryły obrotowe, w których pojawia się liczba pi. Warto zapamiętać ich wzory oddzielnie, bo są najczęściej sprawdzane. Kula jest szczególna — ma jeden prosty wzór na objętość i jeden na pole powierzchni, oba zależne tylko od promienia.

Najczęściej zadawane pytania

Jak obliczyć objętość graniastosłupa?
Objętość to pole podstawy pomnożone przez wysokość: V = P·H. Ten sam wzór działa dla walca.
Jaki jest wzór na objętość ostrosłupa?
Objętość ostrosłupa to jedna trzecia iloczynu pola podstawy i wysokości: V = ⅓·P·H. Analogicznie liczy się objętość stożka.
Jak obliczyć objętość kuli?
Ze wzoru V = 4/3·π·r³, gdzie r to promień. Pole powierzchni kuli to P = 4π·r².
Czym jest apotema?
To wysokość ściany bocznej ostrosłupa — odcinek od wierzchołka do środka krawędzi podstawy. Używa się jej do liczenia pola powierzchni bocznej.
Jak policzyć pole powierzchni bryły?
Zsumuj pola wszystkich ścian. Najłatwiej rozłożyć bryłę na siatkę i policzyć pola figur, pamiętając o podstawach.

Zobacz też

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas