StartKlasyKlasa 1 LO › Pierwiastek kwadratowy

Pierwiastek kwadratowy

Klasa 1 LO — teoria, wzory, quizy i zadania do tego tematu.

📘Teoria 1

Pierwiastki i potęgi o wykładniku wymiernym

Wykładnik całkowity

$$a^{-n}=\frac{1}{a^n},\qquad a^0=1 \ (a\neq0)$$

Ujemny wykładnik daje ułamek, a nie liczbę ujemną: $3^{-2}=\frac19$, a nie $-9$. Dla ułamka w podstawie działa to jak odwrócenie: $\left(\frac23\right)^{-1}=\frac32$.

Wykładnik wymierny

$$a^{\frac{1}{n}}=\sqrt[n]{a},\qquad a^{\frac{m}{n}}=\sqrt[n]{a^m}=\left(\sqrt[n]{a}\right)^m$$

Przykłady: $16^{\frac12}=4$, $8^{\frac23}=\left(\sqrt[3]{8}\right)^2=4$, $\left(\frac14\right)^{-\frac12}=4^{\frac12}=2$.

Praktyczna sztuczka: zamień podstawę na potęgę liczby pierwszej. $8^{\frac23}=(2^3)^{\frac23}=2^2=4$ liczy się szybciej niż przez pierwiastek.

Działania na pierwiastkach

$$\sqrt{a}\cdot\sqrt{b}=\sqrt{ab},\qquad \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}=\sqrt{\frac{a}{b}}$$

Dodawanie i odejmowanie nie rozdziela się pod pierwiastkiem: $\sqrt{9}+\sqrt{16}=7$, ale $\sqrt{25}=5$.

Wyłączanie czynnika przed pierwiastek

Szukamy największego kwadratu ukrytego w liczbie:

$$\sqrt{50}=\sqrt{25\cdot2}=5\sqrt2,\qquad \sqrt{18}=3\sqrt2,\qquad \sqrt{32}=4\sqrt2$$

Po sprowadzeniu do tego samego pierwiastka można dodawać: $5\sqrt2+3\sqrt2=8\sqrt2$.

Pierwiastki stopnia nieparzystego

Istnieją także dla liczb ujemnych: $\sqrt[3]{-27}=-3$, bo $(-3)^3=-27$. Pierwiastek stopnia parzystego z liczby ujemnej nie istnieje w zbiorze liczb rzeczywistych.

Usuwanie niewymierności z mianownika

Pojedynczy pierwiastek — mnożymy przez niego licznik i mianownik:

$$\frac{6}{\sqrt3}=\frac{6\sqrt3}{3}=2\sqrt3$$

Suma lub różnica — mnożymy przez sprzężenie, korzystając ze wzoru na różnicę kwadratów:

$$\frac{4}{\sqrt5-1}=\frac{4(\sqrt5+1)}{5-1}=\sqrt5+1$$

Na co uważać

Zapis $\sqrt{a^2}=|a|$, a nie $a$ — dla $a=-3$ mamy $\sqrt{9}=3$. Pierwiastek arytmetyczny jest zawsze nieujemny, dlatego równanie $x^2=9$ ma dwa rozwiązania, ale $\sqrt9$ oznacza tylko $3$.

Wzory 2

Działania na pierwiastkach kwadratowych
$$\sqrt{a}\cdot\sqrt{b}=\sqrt{ab},\qquad \frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}}=\sqrt{\frac{a}{b}},\qquad \sqrt{a^2}=|a|$$

Co robi: pozwala mnożyć, dzielić i upraszczać wyrażenia z pierwiastkami bez przybliżeń dziesiętnych.

Elementy: $a\ge 0$, $b>0$ przy dzieleniu. Wyłączanie czynnika przed pierwiastek: szukamy największego kwadratu w liczbie podpierwiastkowej.

Przykład: $\sqrt{50}=\sqrt{25\cdot 2}=5\sqrt{2}$; $\sqrt{3}\cdot\sqrt{12}=\sqrt{36}=6$; $\frac{\sqrt{18}}{\sqrt{2}}=\sqrt{9}=3$.

Pułapka: $\sqrt{a+b}\ne\sqrt{a}+\sqrt{b}$ — sprawdź: $\sqrt{9+16}=5$, ale $3+4=7$. Pamiętaj też $\sqrt{a^2}=|a|$, nie $a$: $\sqrt{(-5)^2}=5$.

Usuwanie niewymierności z mianownika
$$\frac{a}{\sqrt{b}}=\frac{a\sqrt{b}}{b},\qquad \frac{a}{\sqrt{b}+\sqrt{c}}=\frac{a(\sqrt{b}-\sqrt{c})}{b-c}$$

Co robi: przekształca ułamek tak, by w mianowniku nie było pierwiastka — wymagana postać odpowiedzi w wielu zadaniach.

Elementy: dla jednego pierwiastka mnożymy licznik i mianownik przez $\sqrt{b}$. Dla sumy dwóch pierwiastków mnożymy przez sprzężenie $(\sqrt{b}-\sqrt{c})$ i korzystamy ze wzoru na różnicę kwadratów.

Przykład: $\frac{6}{\sqrt{3}}=\frac{6\sqrt{3}}{3}=2\sqrt{3}$; $\frac{2}{\sqrt{5}-\sqrt{3}}=\frac{2(\sqrt{5}+\sqrt{3})}{5-3}=\sqrt{5}+\sqrt{3}$.

Pułapka: przy sprzężeniu zmieniamy tylko znak między pierwiastkami, nie znaki wewnątrz. Sprzężeniem $\sqrt{5}-\sqrt{3}$ jest $\sqrt{5}+\sqrt{3}$.

🧩Quizy 1

Zadania 80

Zadanie nr 1

Ile wynosi $3^{-2}$?

A $-9$
B $\frac19$
C $-\frac19$
D $6$
Zadanie nr 1

Ile wynosi $\sqrt{49}$?

A $6$
B $7$
C $8$
D $24{,}5$
Zadanie nr 2

Oblicz $8^{\frac23}$.

Zadanie nr 2

Oblicz $\sqrt{81}$.

Zadanie nr 3

Oblicz $\log_3 81$.

Zadanie nr 3

Oblicz $\sqrt{100}+\sqrt{25}$.

Zadanie nr 4

Ile wynosi $16^{\frac12}$?

A $8$
B $32$
C $4$
D $256$
Zadanie nr 4

Ile wynosi $(\sqrt{5})^2$?

A $5$
B $\sqrt5$
C $25$
D $10$
Zadanie nr 5

Oblicz $\log_2 8+\log_2 4$ dwoma sposobami.

Zadanie nr 5

Oblicz $\sqrt{4}\cdot\sqrt{9}$.

Zadanie nr 6

Ile wynosi $\left(\frac{2}{3}\right)^{-1}$?

A $\frac32$
B $-\frac23$
C $\frac23$
D $-\frac32$
Zadanie nr 6

Ile wynosi $\sqrt{2}\cdot\sqrt{8}$?

A $\sqrt{10}$
B $2$
C $4$
D $16$
Zadanie nr 7

Uprość $\sqrt{50}+\sqrt{18}$.

Zadanie nr 7

Wyłącz czynnik przed pierwiastek: $\sqrt{12}$.

Zadanie nr 8

Oblicz $\log_5 100-\log_5 4$.

Zadanie nr 8

Oblicz $\frac{\sqrt{50}}{\sqrt{2}}$.

Zadanie nr 9

Ile wynosi $\log_a 1$ dla dowolnej dopuszczalnej podstawy?

A $a$
B $1$
C nie istnieje
D $0$
Zadanie nr 9

Ile wynosi $\sqrt{0{,}25}$?

A $0{,}05$
B $0{,}125$
C $0{,}025$
D $0{,}5$
Zadanie nr 10

Usuń niewymierność z mianownika: $\frac{6}{\sqrt3}$.

Zadanie nr 10

Oblicz $3\sqrt{2}+5\sqrt{2}$.

Zadanie nr 11

Ile wynosi $\sqrt[3]{-27}$?

A $3$
B $-3$
C nie istnieje
D $-9$
Zadanie nr 11

Wartość $\sqrt{16}+\sqrt{9}$ wynosi:

A $7$
B $5$
C $\sqrt{25}$
D $25$
Zadanie nr 12

Oblicz $\log_2 5\cdot\log_5 32$.

Zadanie nr 12

Wyłącz czynnik przed pierwiastek: $\sqrt{50}$.

Zadanie nr 13

Oblicz $\left(2^3\cdot2^{-5}\right)^2$.

Zadanie nr 13

Oblicz $(2\sqrt3)^2$.

Zadanie nr 14

Ile wynosi $\log_{10} 0{,}01$?

A $2$
B $0{,}01$
C $-2$
D $-0{,}01$
Zadanie nr 14

Liczba $\sqrt{2}$ jest:

A wymierna
B niewymierna
C całkowita
D ujemna
Zadanie nr 15

Uprość $\log_3 27+\log_3\frac19$.

Zadanie nr 15

Usuń niewymierność z mianownika: $\frac{6}{\sqrt3}$.

Zadanie nr 16

Które wyrażenie jest równe $\log_a x^3$?

A $3\log_a x$
B $\left(\log_a x\right)^3$
C $\log_a 3x$
D $3+\log_a x$
Zadanie nr 16

Ile wynosi $\sqrt{144}$?

A $11$
B $13$
C $12$
D $14$
Zadanie nr 17

Usuń niewymierność z mianownika: $\frac{4}{\sqrt5-1}$.

Zadanie nr 17

Oblicz $\sqrt{8}+\sqrt{18}$, wyłączając najpierw czynniki.

Zadanie nr 18

Oblicz $\left(\frac{1}{4}\right)^{-\frac12}$.

Zadanie nr 18

Bok kwadratu o polu $18$ oblicz, wyłączając czynnik przed pierwiastek.

Zadanie nr 19

Rozwiąż równanie $\log_2 x=5$.

Zadanie nr 19

Oblicz $(\sqrt5+2)(\sqrt5-2)$.

Zadanie nr 20

Oblicz wartość wyrażenia $\sqrt{81}+27^{\frac13}-\log_2 16$.

Zadanie nr 20

Wykaż, że $\sqrt{a^2}=|a|$ dla dowolnej liczby rzeczywistej $a$, i zastosuj to do $\sqrt{(-5)^2}$.

Zadanie nr 1 · Matura 2026
Liczba \(\sqrt{\frac{25}{8}}\cdot\sqrt{2}+2^{-1}\) jest równa:
A \(1\)
B \(2\)
C \(3\)
D \(4\)
Zadanie nr 6 · Matura 2023
Dana jest liczba \(x=a-(\sqrt{3}-\sqrt{2})^2\), gdzie \(a\) należy do zbioru \(\mathbb{R}\) liczb rzeczywistych. W rozwiązaniu zadania uwzględnij fakt, że liczby \(\sqrt{3}\) oraz \(\sqrt{2}\cdot\sqrt{3}\) są niewymierne. Dokończ zdanie. Zaznacz dwie odpowiedzi, tak aby dla każdej z nich dokończenie zdania było prawdziwe. Liczba \(x\) jest wymierna dla:

A. \(a=5\)

B. \(a=-\sqrt{3}+\sqrt{2}\)

C. \(a=(\sqrt{2}-\sqrt{3})^2+0,3\)

D. \(a=6\)

E. \(a=-2\sqrt{6}+12,5\)

F. \(a=(\sqrt{2}-\sqrt{3})^2-2\sqrt{6}\)

G. \(a=-\sqrt{6}\)
Zadanie nr 9 · Próbny 2023
Dla \(x=\dfrac{\sqrt{5}-2}{\sqrt{5}}\) wartość wyrażenia \(\dfrac{-2}{x-1}\) jest równa:
A \(\sqrt{5}-1\)
B \(\sqrt{5}\)
C \(\frac{\sqrt{5}}{5}\)
D \(\frac{\sqrt{5}-1}{5}\)
Zadanie nr 1 · Matura 2022
Liczba \(\sqrt{128}:\sqrt[3]{64}\) jest równa:
A \(\frac{1}{2}\sqrt{2}\)
B \(2\)
C \(\sqrt{2}\)
D \(2\sqrt{2}\)
Zadanie nr 1 · Matura 2022
Liczba \((2\sqrt{8}-3\sqrt{2})^2\) jest równa:
A \(2\)
B \(1\)
C \(26\)
D \(14\)
Zadanie nr 3 · Matura 2022
Liczba \((5-2\sqrt{3})^2\) jest równa:
A \(25+4\sqrt{3}\)
B \(25-4\sqrt{3}\)
C \(37+20\sqrt{3}\)
D \(37-20\sqrt{3}\)
Zadanie nr 4 · Próbny 2022
Liczba \(\dfrac{7\sqrt{2}}{1-2\sqrt{2}}\) jest równa:
A \(-7\)
B \(-\frac{14}{3}\)
C \(4-\sqrt{2}\)
D \(-4-\sqrt{2}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2021
Liczba \((\sqrt{6}-\sqrt{2})^2-2\sqrt{3}\) jest równa:
A \(8-6\sqrt{3}\)
B \(8-2\sqrt{3}\)
C \(4-2\sqrt{3}\)
D \(8-4\sqrt{3}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2021
\(|\sqrt{1681}-45|+\sqrt{1681}\) jest równa:
A \(2\sqrt{1681}-45\)
B \(2\sqrt{1681}+45\)
C \(-45\)
D \(45\)
Zadanie nr 2 · Próbny 2021
Liczbą odwrotną do liczby \(\dfrac{1+\sqrt{3}}{2}\) jest liczba:
A \(-\frac{1+\sqrt{3}}{2}\)
B \(3\sqrt{3}+1\)
C \(\frac{3-\sqrt{3}}{2}\)
D \(\sqrt{3}-1\)
Zadanie nr 4 · Próbny 2021
Wartość wyrażenia \(x-1+\frac{1}{x-1}\) dla \(x=\frac{1+\sqrt{3}}{\sqrt{3}}\) jest równa:
A \(\frac{4\sqrt{3}}{3}\)
B \(3\)
C \(\frac{1}{3}\)
D \(\frac{1+\sqrt{3}}{\sqrt{3}}\)
Zadanie nr 1 · Matura 2020
Liczba \((\sqrt{5}+2\sqrt{3})^2\) jest równa:
A \(11\)
B \(17\)
C \(17+4\sqrt{15}\)
D \(17+2\sqrt{15}\)
Zadanie nr 4 · Próbny 2020
Liczba \(\frac{1}{\sqrt{3}-2}-\frac{1}{\sqrt{3}+2}\) jest równa:
A \(4\)
B \(0\)
C \(-4\)
D \(-2\sqrt{3}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2019
Liczba przeciwna do liczby \((1-\sqrt{3})^2\) jest równa:
A \(4-2\sqrt{3}\)
B \(4+2\sqrt{3}\)
C \(-4-2\sqrt{3}\)
D \(-4+2\sqrt{3}\)
Zadanie nr 2 · Matura 2019
Kwadrat liczby \(8-3\sqrt{7}\) jest równy:
A \(127+48\sqrt{7}\)
B \(127-48\sqrt{7}\)
C \(1-48\sqrt{7}\)
D \(1+48\sqrt{7}\)
Zadanie nr 14 · Próbny 2019
Pierwiastek kwadratowy z liczby \(a\) jest równy \(36\). Która z podanych równości jest nieprawdziwa?
A \(\sqrt{a^2}=6^2\)
B \(a=36^2\)
C \(\frac{\sqrt{a}}{6}=6\)
D \(\sqrt[3]{a^3}=6^4\)
Zadanie nr 2 · Próbny 2018
Liczba odwrotna do \(3-2\sqrt{2}\) jest równa:
A \(3+2\sqrt{2}\)
B \(2\sqrt{2}-3\)
C \(3\sqrt{2}-2\)
D \(2-3\sqrt{2}\)
Zadanie nr 2 · Matura 2018
Liczba \(\sqrt[3]{\frac{7}{3}}\cdot\sqrt[3]{\frac{81}{56}}\) jest równa:
A \(\frac{\sqrt{3}}{2}\)
B \(\frac{3}{2\sqrt[3]{21}}\)
C \(\frac{3}{2}\)
D \(\frac{9}{4}\)
Zadanie nr 2 · Próbny 2017
Liczba \(\sqrt{(1-2\sqrt{2})^2}\) jest równa:
A \(1-2\sqrt{2}\)
B \(2\sqrt{2}-1\)
C \(\sqrt{9+4\sqrt{2}}\)
D \(\sqrt{7}\)
Zadanie nr 2 · Próbny 2017
Liczba \(a=\frac{14\sqrt{2}}{\sqrt{2}-3}\) należy do przedziału:
A \((-\infty,-13)\)
B \(\langle-13,-12)\)
C \((12,13\rangle\)
D \((13,+\infty)\)
Zadanie nr 2 · Próbny 2016
Dla liczb \(a=2\sqrt{2}\) i \(b=\sqrt{2-\sqrt{2}}\) wyrażenie \(\frac{a}{b^2}\) jest równe:
A \(2\sqrt{2}-2\)
B \(2\)
C \(2(\sqrt{2}+1)\)
D \(4(2+\sqrt{2})\)
Zadanie nr 6 · Próbny 2016
Liczba \(a\) spełniająca warunek \(\frac{2+\sqrt{3}}{a+1}=\frac{1}{2-\sqrt{3}}\) jest równa:
A \(-3\)
B \(-2\)
C \(0\)
D \(2\)
Zadanie nr 1 · Matura 2015
Liczba \(2\sqrt{18}-\sqrt{32}\) jest równa:
A \(2^{-\frac{3}{2}}\)
B \(2^{-\frac{1}{2}}\)
C \(2^{\frac{1}{2}}\)
D \(2^{\frac{3}{2}}\)
Zadanie nr 3 · Próbny 2015
Iloraz \(\frac{\sqrt{6}-\sqrt{3}}{\sqrt{6}+\sqrt{3}}\) jest równy:
A \(3-2\sqrt{2}\)
B \(\frac{\sqrt{3}}{3}\)
C \(3-6\sqrt{2}\)
D \(9-2\sqrt{2}\)
Zadanie nr 3 · Próbny 2015
Wyrażenie \((\sqrt{7}-\sqrt{3})^2\) jest równe:
A \(44\)
B \(10\)
C \(10-2\sqrt{21}\)
D \(10-2\sqrt{10}\)
Zadanie nr 4 · Matura 2015
Liczba \(\sqrt{\frac{9}{7}}+\sqrt{\frac{7}{9}}\) jest równa:
A \(\sqrt{\frac{16}{63}}\)
B \(\frac{16}{3\sqrt{7}}\)
C \(1\)
D \(\frac{3+\sqrt{7}}{3\sqrt{7}}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2014
Liczba \(\frac{\sqrt{5}}{\sqrt{2}-1}\) jest równa liczbie:
A \(\sqrt{10}-\sqrt{5}\)
B \(\sqrt{10}+\sqrt{5}\)
C \(\sqrt{7}-\sqrt{5}\)
D \(\sqrt{7}+\sqrt{5}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2014
Wartość liczby \(a=(2\sqrt{5}-3)^2\) jest równa:
A \(11\)
B \(29\)
C \(19+12\sqrt{5}\)
D \(29-12\sqrt{5}\)
Zadanie nr 4 · Matura 2014
Liczba \((\sqrt{5}-\sqrt{3})^2+2\sqrt{15}\) jest równa:
A \(2+2\sqrt{15}\)
B \(8\)
C \(2+4\sqrt{15}\)
D \(2\)
Zadanie nr 11 · Próbny 2014
Wartość liczby \(a=3\sqrt{27}+9\sqrt{3}+\sqrt{243}\) jest równa:
A \(3^{\frac{10}{2}}\)
B \(3^{\frac{9}{2}}\)
C \(3^{\frac{7}{2}}\)
D \(3^{\frac{5}{2}}\)
Zadanie nr 20 · Próbny 2014
Wysokość trójkąta równobocznego jest o \(4\) krótsza od długości boku. Długość boku trójkąta jest równa:
A \(8(2+\sqrt{3})\)
B \(8(2-\sqrt{3})\)
C \(4\sqrt{3}\)
D \(8\sqrt{3}\)
Zadanie nr 31 · Próbny 2014
Wykaż, że prawdziwe jest równanie \((11-\sqrt{21})^{\frac{1}{2}}+(11+\sqrt{21})^{\frac{1}{2}}=\sqrt{42}\).
Zadanie nr 4 · Próbny 2013
Niech \(k=2-3\sqrt{2}\), zaś \(m=1-\sqrt{2}\). Wówczas wartość wyrażenia \(k^2-12m\) jest równa:
A \(21+12\sqrt{2}\)
B \(21-12\sqrt{2}\)
C \(10\)
D \(34\)
Zadanie nr 23 · Matura 2013
Liczba \(\frac{\sqrt{50}-\sqrt{18}}{\sqrt{2}}\) jest równa:
A \(2\sqrt{2}\)
B \(2\)
C \(4\)
D \(\sqrt{10}-\sqrt{6}\)
Zadanie nr 1 · Próbny 2012
Liczbę \(\sqrt{32}\) można przedstawić w postaci:
A \(8\sqrt{2}\)
B \(12\sqrt{3}\)
C \(4\sqrt{8}\)
D \(4\sqrt{2}\)
Zadanie nr 4 · Matura 2012
Liczba \((2-3\sqrt{2})^2\) jest równa:
A \(-14\)
B \(22\)
C \(-14-12\sqrt{2}\)
D \(22-12\sqrt{2}\)
Zadanie nr 28 · Próbny 2012
Dana jest liczba \(a=\sqrt{(2-2\sqrt{5})^2}-2\sqrt{5}\). Wykaż, że liczba \(a\) jest całkowita.
Zadanie nr 1 · Matura 2011
Liczbę \(\sqrt{20}\) można przedstawić w postaci:
A \(5\sqrt{2}\)
B \(5\sqrt{4}\)
C \(4\sqrt{5}\)
D \(2\sqrt{5}\)
Zadanie nr 5 · Próbny 2010
Kwadrat liczby \(x=5+2\sqrt{3}\) jest równy:
A \(37\)
B \(25+4\sqrt{3}\)
C \(37+20\sqrt{3}\)
D \(147\)
Zadanie nr 6 · Matura 2010
Kwadrat liczby \(x=2-\sqrt{3}\) jest równy:
A \(7-4\sqrt{3}\)
B \(7+4\sqrt{3}\)
C \(1\)
D \(7\)
Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas