Funkcja kwadratowa — wzory, delta i wierzchołek paraboli

Funkcja kwadratowa to funkcja, której wykresem jest parabola. Na tej stronie znajdziesz jej trzy postacie, wzór na deltę i miejsca zerowe oraz współrzędne wierzchołka — wszystko, czego potrzeba, by pewnie rozwiązywać zadania.

Wzory
  • Postać ogólna: f(x) = ax² + bx + c
  • Postać kanoniczna: f(x) = a(x − p)² + q, wierzchołek (p, q)
  • Postać iloczynowa: f(x) = a(x − x₁)(x − x₂)
  • Delta: Δ = b² − 4ac
  • Miejsca zerowe (Δ > 0): x = (−b ± √Δ) / (2a)
  • Wierzchołek: p = −b / (2a), q = −Δ / (4a)

Trzy postacie funkcji kwadratowej

Funkcję kwadratową zapisuje się w trzech postaciach: ogólnej, kanonicznej i iloczynowej. Postać ogólna pokazuje współczynniki, kanoniczna — wierzchołek paraboli, a iloczynowa — miejsca zerowe. To ta sama funkcja i ten sam wykres; różnią się tym, co pokazują wprost.

Znak współczynnika przy kwadracie decyduje o kierunku ramion: dodatni to ramiona w górę, ujemny w dół. Od niego zależy też, czy wierzchołek jest najniższym, czy najwyższym punktem wykresu.

Delta i miejsca zerowe

Liczbę miejsc zerowych rozstrzyga delta. Gdy delta jest dodatnia, są dwa miejsca zerowe; gdy równa zeru — jedno; gdy ujemna — funkcja nie ma miejsc zerowych rzeczywistych. Miejsca zerowe liczymy ze wzorów z deltą, a parabola przecina wtedy oś w tych punktach.

Wierzchołek paraboli

Wierzchołek to punkt, w którym parabola „zawraca”. Jego pierwsza współrzędna zależy od współczynników, a druga jest wartością najmniejszą albo największą funkcji. Dlatego wierzchołek jest kluczowy w zadaniach o wartości ekstremalnej i o osi symetrii.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi wzór na deltę?
Delta to Δ = b² − 4ac, gdzie a, b, c to współczynniki postaci ogólnej funkcji kwadratowej. Jej znak decyduje o liczbie miejsc zerowych.
Ile miejsc zerowych ma funkcja kwadratowa?
To zależy od delty: dla Δ > 0 są dwa miejsca zerowe, dla Δ = 0 jedno (podwójne), a dla Δ < 0 nie ma miejsc zerowych rzeczywistych.
Jak obliczyć wierzchełek paraboli?
Współrzędne wierzchołka to p = −b/(2a) oraz q = −Δ/(4a). Punkt (p, q) jest wierzchołkiem, a prosta x = p to oś symetrii paraboli.
Co oznacza współczynnik a?
Znak a decyduje o kierunku ramion paraboli (dodatni — w górę, ujemny — w dół), a jego wartość o tym, jak „wąska” jest parabola.
Kiedy funkcja kwadratowa ma wartość najmniejszą, a kiedy największą?
Gdy a > 0, wierzchołek daje wartość najmniejszą; gdy a < 0 — największą. Tą wartością jest druga współrzędna wierzchołka, czyli q.

Zobacz też

Zacznij dziś

Zacznij naukę już dziś
— to nic nie kosztuje

Załóż bezpłatne konto i otwórz dostęp do pełnego śledzenia postępów, planów nauki i quizów. Arkusze i zadania podstawowe są dostępne bez rejestracji. Już ponad 5 000 uczniów uczy się z Matematix.

🚀 Załóż konto za darmo → 📄 Przeglądaj arkusze ✉️ Napisz do nas